IV SA/Wr 516/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu, po rozpatrzeniu odwołania G. R., dalej; skarżąca, od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy D., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D. w sprawie uchylenia decyzji nr [...] przyznającej zasiłek stały, na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 37, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D., działając z upoważnienia Wójta Gminy D., zmieniono decyzję nr [...] w ten sposób, że od 1 kwietnia 2011 r. przyznano stronie zasiłek stały w wysokości 274,50. Zmian wysokości zasiłku stałego wynikała ze zmiany zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Od decyzji tej G. R. złożył odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z nią, ponieważ stan jej majątku nie uległ zmianie, uzyskaną kwotę z podziału majątku oddała osobie, od której wiele lat pożyczała pieniądze. Podkreśliła, że z T. P. nie rozlicza się w urzędzie podatkowym, jedynie razem korzystają z kuchni, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stwierdziła też, że nie tworzy z nim rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy. W uzasadnieniu wskazano na decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] którą przyznano skarżącej zasiłek stały w wysokości 351 zł na okres od 1 lipca 2010 r. do dnia 30 listopada 2012 r. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] przyznano stronie również zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 marca 2013 r. W myśl art. art. 37 ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Z powyższego zapisu wynika, że wysokość przyznanego zasiłku stałego uzależniona jest od wysokości dochodu rodziny strony. Organ podkreślił, że podczas dotychczas przeprowadzonych wywiadach środowiskowych poprzedzających wydanie decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej skarżąca oświadczała, że z T. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Tak było np. w listopadzie 2010 r. przed wydaniem decyzji przyznającej zasiłek stały, w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 30 marca 2011 r. oświadczyła, że z T. P. nie rozlicza się w urzędzie skarbowym ani nie ponosi odpowiedzialności podatkowej, jedynie razem korzystamy z kuchni, którą ja prowadzę czyli prowadzimy wspólne tylko gospodarstwo domowe. W piśmie z dnia 6 maja 2011 r. skarżąca podała, że w dniu 30 marca 2011 r. złożyła odwołanie mylnie podając, że prowadzę wspólnie gospodarstwo domowe z T. P., zimową porą użyczamy wspólnie kuchni węglowej, a latem ma swoją gazówkę, na której gotuje. W dniu 27 kwietnia 2011 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca i T. P. oświadczyli, że na dzień przeprowadzania wywiadu środowiskowego nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. T. P. stwierdził, że od dłuższego czasu nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżąc. Jako miejsce swego przebywania wskazał on pokój na piętrze, w którym znajdowała się wersalka, segment, ława, nie podłączona kuchenka gazowa, grzałka na wodę również nie była podłączona. Skarżąca wskazała jako swój pokój na parterze przechodni przez kuchnię. Jak wynika z wywiadu przygotowuje ona posiłki na kuchni węglowej, co potwierdził T. P.. Wspólnie dbają o zagospodarowanie przestrzeni wokół domu, posiadają duże stado kaczek, dwa psy i koty. T. P. wozi skarżącą do lekarza, na zakupy, razem przyjeżdżają do Urzędu Gminy i OPS. T. P. odwiedzał skarżącą w szpitalu do którego ją zawiózł i przywiózł do domu. Pracownik socjalny podczas wizyt w środowisku strony nigdy nie stwierdził, prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych. W ocenie organu odwoławczego oświadczeniu skarżącej i T. P., że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego nie można dać wiary. Skarżąca i T. P. do tej pory zgodnie twierdzili, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zmienili stanowisko dopiero po wydaniu przez organ I instancji w dniu 17 marca 2011 r. decyzji uchylających decyzje przyznające zasiłek okresowy i zasiłki celowe z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Zdaniem organu odwoławczego oświadczenia stron są niespójne, z jednej strony twierdzą, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i T. P. sam gotuje na kuchence gazowej, do której jak wynika z wywiadu środowiskowego nie jest podłączona butla gazowa, grzałka na wodę też nie jest podłączona, z drugiej strony T. P. potwierdza, że gotuje mu skarżąca. Nawzajem opiekują się sobą, dbają razem o zwierzęta domowe, stado kaczek. Z powyższego względu brak jest podstaw by przyjąć, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Tak więc należy organy przyjęły, że Rodzina skarżącej składa się z dwóch osób: z jej i konkubenta - T. P., z którym skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W myśl art. 6 pkt 14 ustawy obydwoje tworzą rodzinę albowiem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a takie cechy ma związek skarżącej i T. P.. Z tego względu w przypadku strony kryterium dochodowe wynosi 351 zł., a nie 477 zł i po odliczeniu ½ z kwoty 153zł. (zasiłek pielęgnacyjny) zasiłek stały dla strony wynosi 274,50 zł miesięcznie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem G. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy, nie naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy. W niniejszej sprawie kwestią sporną było ustalenie czy organy dokonały prawidłowego wyliczenia dochodu skarżącej oraz czy dokonały prawidłowych ustaleń, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z T. P., co w konsekwencji prowadziło do uznania, że osoby te stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. Z akt sprawy, w szczególności ze znajdującego się w nich wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca oświadczyła, że mieszka z T. P., wspólnie z nim prowadzi gospodarstwo domowe, a ich związek ma charakter konkubinatu. Fakt wspólnego gospodarowania skarżąca potwierdziła również w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Tym samym w opinii Sądu nie ma wątpliwości co do zasadności dokonanych przez organy ustaleń w tej kwestii. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły w decyzjach, że w przypadku strony kryterium dochodowe wynosi 351 zł, a nie 477 zł. (jak dla osoby samotnie gospodarującej) i po odliczeniu ½ z kwoty 153 zł. (zasiłek pielęgnacyjny) prawidłowo wyliczyły, że zasiłek stały dla strony wynosi 274,50 zł miesięcznie. Z art. 106 ust. 5 ustawy wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu uzasadnia treść art. 250 wyżej cytowanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Z tych względów należało orzec jak w sentencji