IV SA/Wr 517/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania G. R. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Dz. z dnia [...] nr [...] w sprawie uchylenia decyzji nr [...] przyznającej stronie zasiłek celowy w wysokości [...] zł, na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 11, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm..), kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Dz. uchylił decyzję własną nr [...] przyznającą stronie zasiłek celowy w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że strona otrzymała w maju 2009 r. kwotę [...] zł, która przekraczała pięciokrotnie dochód rodziny strony czyli kwotę 3510 zł, co skutkowało koniecznością uwzględnienia jej w dochodzie rodziny strony w okresie 12 miesięcy, tj. od maja 2009 r. do maja 2010 r. Od powyższej decyzji strona odwołała się, podnosząc, że nie zgadza się z nią, ponieważ stan jej majątku nie uległ zmianie. Uzyskaną z podziału majątku kwotę oddała osobie, od której wiele lat pożyczała pieniądze. Podkreśliła, że z T. P. nie rozlicza się w urzędzie podatkowym, jedynie razem korzystają z kuchni, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stwierdziła, że nie tworzy z nim jednak rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazało, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Dalej organ odwoławczy wskazał na decyzją nr [...] z dnia [...] którą przyznano stronie zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Podkreślił, iż świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Rodzina strony składa się z dwóch osób - strony i jej konkubenta T.P., z którym mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Obydwoje, w myśl art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, tworzą rodzinę albowiem w rozumieniu tej ustawy rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a takie cechy ma związek strony. W maju 2009 r. strona otrzymała kwotę [...] zł, którą jak oświadczyła, przeznaczyła na spłatę długów. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W miesiącu listopadzie 2009 r. na dochód rodziny strony składał się zasiłek okresowy w kwocie [...] zł oraz zasiłek stały w kwocie 351 zł., w sumie [...] zł. W myśl powyżej powołanego przepisu dochód strony w kwocie [...] zł należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę [...] zł miesięcznie. Sumę tę należy dodać do miesięcznych dochodów rodziny strony uzyskiwanych w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Oznacza to, że w miesiącu listopadzie 2009 r. rodzina strony otrzymała dochód w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł), w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł. Z uwagi na to, że rodzina strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe 702 zł (2 x 351 zł), nie przysługiwało jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. W ocenie Kolegium przyznanie odwołującej się świadczenia decyzją nr [...] z dnia [...] było świadczeniem nienależnie pobranym ponieważ strona uzyskała je podając nieprawdziwe informacje o dochodzie rodziny. Odnosząc się do zarzutu strony, że pieniądze które otrzymała przeznaczyła na spłatę długu, organ odwoławczy stwierdził, że ocena czy kwota [...] zł stanowi dochód strony nie zależy od tego na co strona przeznaczyła tę kwotę, czy na spłatę zadłużenia, czy na inny cel. Istotne jest tylko to, że dochód ten uzyskała w wysokości wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego rodziny, czyli w kwocie 3510 zł w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem G. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd administracyjny nie jest też tym samym uprawniony do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w postaci wydania orzeczenia zmieniającego kontrolowaną decyzję. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji uchylającą decyzję przyznającą skarżącej zasiłek celowy. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna odpowiadają przepisom prawa. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 3 rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy. W niniejszej sprawie kwestią sporną było ustalenie czy organy dokonały prawidłowego wyliczenia dochodu skarżącej oraz czy dokonały prawidłowych ustaleń, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z T. P., co w konsekwencji prowadziło do uznania, że osoby te stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy. Z akt sprawy, w szczególności ze znajdującego się w nich wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżąca oświadczyła, że mieszka z T. P., wspólnie z nim prowadzi gospodarstwo domowe, a ich związek ma charakter konkubinatu. Fakt wspólnego gospodarowania skarżąca potwierdziła również w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Tym samym, w opinii Sądu, nie ma wątpliwości co do zasadności dokonanych przez organy ustaleń w tej kwestii. W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy ustaliły również dochód skarżącej, uwzględniając powołane wcześniej uregulowania. W szczególności trafnie zastosowały przepis art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej mając na względzie to, że skarżąca w maju 2009 r. otrzymała kwotę [...] zł z tytułu podziału majątku zasądzoną przez sąd powszechny. Zważywszy, że stanowiła ona dochód jednorazowy, przekraczający kwotę 702 zł (kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny) zobowiązane były rozliczyć ją na dwanaście miesięcy poczynając od miesiąca maja 2009 r., a więc miesiąca w którym skarżąca ją uzyskała. Właściwie zatem uznały organy orzekające, nawet mimo nieprawidłowości w wyliczeniu dochodu dwuosobowej rodziny skarżącej polegającego na błędnym dodaniu do niego kwoty [...] zł zasiłku okresowego, iż przekroczył on kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazana kwota nie powoduje obniżenia uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej dochodu do poziomu dającego jej prawo do pobranego świadczenia z pomocy społecznej. Z kolei, z art. 106 ust. 5 tej ustawy wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu uzasadnia treść art. 250 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.