IV SA/Wr 518/14

|Sygn. akt IV SA/Wr 518/14 | | , , , , POSTANOWIENIE, , , Dnia 8 maja 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Jolanta Sikorska, , Sędziowie, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r., wniosku Z. R. z dnia 8 maja 2015 r. o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi Z. R., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego stwierdzenia nieważności, postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej w całości decyzję odmawiającą, przyznania zasiłku celowego, , postanawia:, , umorzyć postępowanie w sprawie z wniosku z dnia 8 maja 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym., , , Zarządzeniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wr 518/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku złożonego przez Z. R. (zwanego dalej skarżącym), pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku. Na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Powyższy wniosek uzasadnił następująco: "uzasadniam względami procesowymi wynikającymi z faktu, iż wezwałem organ do usunięcia naruszenia prawa i weryfikacji jego decyzji z dnia 29 października 2012 r. i 30 stycznia 2013 r., które to rozstrzygnięcie moim zdaniem jest istotne dla obecnego postępowania. Do Sądu wpłynęła moja skarga z dnia 22 grudnia 2014 r. w tym przedmiocie". Postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r. referendarz sądowy po rozpoznaniu powyższego wniosku odmówiła przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podstawą do wydania powyższego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie stanowi nadużycie prawa. Powyższe stwierdzenie poprzedził szeroki wywód dotyczący stanu faktycznego i prawnego. Na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu, zwolnienie od kosztów sądowych i odroczenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jak stwierdzono wyżej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu był już dwukrotnie rozpoznawany, a składając następny skarżący nie wskazał na okoliczności uzasadniające złożenie ponownego wniosku. Wniosek skarżącego zmierza w istocie do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania. Okoliczności towarzyszące wnoszonym przez skarżącego licznym skargom do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na różnego rodzaju akty i czynności lub na bezczynność względnie przewlekle prowadzenie postępowania dowodzą, że wykorzystuje on instytucję prawa pomocy niezgodnie z jego celem, nie dla ochrony swoich praw, lecz wyłącznie w celu odroczenia rozprawy a następnie formułowania zarzutu o przewlekłości tego postępowania. Na taką ocenę składa się nie tylko przedstawiona przez skarżącego argumentacja uzasadniająca przyznanie prawa pomocy, ale także znane Sądowi z urzędu okoliczności, tj. że niemal każdorazowo, po wyznaczeniu rozpraw, skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że skarżący w latach 2009 – 2014 wniósł do Wydziału IV tutejszego Sądu kilkaset skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe. W większości rozpoznanych spraw, skargi strony zostały odrzucone, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania. W tym samym okresie skarżący złożył również około kilkaset wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym część wniosków pozostawiono bez rozpoznania, część wniosków oddalono na podstawie art. 247 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W wielu sprawach umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jak również postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Analiza akt spraw zawisłych przed tutejszym Sądem i rozpoznanych, w których reprezentował skarżącego wyznaczony z urzędu pełnomocnik dowodzi także tego, że w większości tych spraw składał on opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Wprawdzie przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu sąd ocenia przede wszystkim sytuację materialną skarżącego, tj. czy jest on w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania, jednakże dostęp do prawa pomocy w tej postaci oraz związane z tym wydatki budżetowe wymagają oceny pod kątem sposobu realizacji tego prawa przez skarżącego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości to, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który czyni z niego nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 163/14 oraz z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 61/15). Należy zauważyć, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje tzw. przymus adwokacki, zaś wynikający z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym. Ponadto z uwagi na treść § 2 tego przepisu obowiązuje zakaz reformationis in peius, a więc zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego. W realiach rozpoznawanej sprawy nie może być w związku z tym mowy o tym, że odmowa przyznania prawa pomocy przez przyznanie adwokata z urzędu spowoduje, że rzeczywiste prawo do sądu dozna jakiegokolwiek uszczerbku. Analiza charakteru zaskarżanych rozstrzygnięć lub bezczynności i przewlekłości postępowania pozwala na przyjęcie, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. W świetle powyższych okoliczności uprawnione jest stwierdzenie, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie stanowi nadużycie tego prawa. Natomiast prawo pomocy stanowi formę realizacji prawa do sądu i nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Z tych względów postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu należało umorzyć. Dodać należy, że skarżącemu przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych w oparciu o art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.