IV SA/Wr 519/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. W dniu [...]r. H. K. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w N. R. wniosek o przyznanie zasiłku stałego z uwagi na zły stan zdrowia i konieczność zakupu leków. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N.R. na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 w związku z art. 6 pkt 1, 3, 4, 14, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) oraz art. 104 Kpa odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności ze względu na brak ustawowych przesłanek do przyznania takiej formy pomocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że zarówno wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. sygn. akt [...], jak również poprzedzające go orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...]r. i Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...]r. nie zmieniły charakteru orzeczonego uprzednio przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. w dniu [...]r. stopnia niepełnosprawności okresowego do [...]r. na trwały. Wnioskodawczyni nie jest obecnie osobą niepełnosprawną, a zatem nie może być uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy. W odwołaniu od decyzji wnioskodawczyni wyjaśniła, że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe, skoro sąd nie określił okresu niepełnosprawności. Jednocześnie zainteresowana wskazała, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...]r. zmienił charakter stopnia niepełnosprawności na trwały. W związku z powyższym zainteresowana spełnia wszystkie warunki do przyznania zasiłku stałego. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) w związku z art. 8 ust. 1, art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ I instancji nie przeprowadził wszechstronnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia zaistnienia przesłanek nabycia przez stronę prawa do zasiłku stałego. W szczególności zastrzeżenia budzi pobieżna ocena sytuacji rodzinno – dochodowej strony. Organ I instancji ustalił bowiem, że w skład rodziny wnioskodawczyni wchodzi jedynie córka J.. Tymczasem w pisemnym oświadczeniu z dnia [...] r. strona podała, że sama ponosi część opłat za syna ( ok. [...] zł ). Ponadto na trzyosobowy skład rodziny wskazywać może treść decyzji z dnia [...]r. w sprawie przyznania stronie dodatku mieszkaniowego w kwocie [...]zł. Ustalenia w powyższym zakresie pozwolą organowi I instancji na prawidłowe określenie dochodu rodziny, z uwzględnieniem świadczeń ponoszonych na rzecz syna przez jego ojca. Organ odwoławczy wskazał również, iż w materiale dowodowym sprawy znajdują się jedynie nieuwierzytelnione kserokopie dokumentów oraz zalecił ustalenie, czy wyrok Sądu Rejonowego Ś. z dnia [...]r. został wydany w nowej sprawie, wszczętej z wniosku strony z dnia [...]r. o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności, czy też odnosi się do pierwotnego, ostatecznego orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia [...]r., którego termin obowiązywania upłynął jeszcze przed datą wyroku, tj. w dniu [...]r. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie prawa i wniosła o zasądzenie wyrównania świadczenia należnego z tytułu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wraz z ustawowymi odsetkami do dnia wypłaty. Skarżąca podniosła, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r. złożyła w organie pomocy społecznej w [...]r., w związku z czym nie jest zrozumiałe zalecenie zgromadzenia pełnej i wiarygodnej dokumentacji w sprawie. Ponadto według skarżącej, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił skład osobowy rodziny i jej dochód. Przyznała, że wprawdzie zamieszkuje z nią nieletni syn G., ale koszty jego utrzymania ponosi ojciec, który pobiera na syna zasiłki: rodzinny, pielęgnacyjny, świadczenie dla samotnego ojca, łącznie [...] zł. Ojciec G. oczekuje wraz z synem na przyznanie lokalu mieszkalnego od [...] r., w związku z czym chłopiec zamieszkuje u niej. Dlatego też wliczany jest przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego, a skarżąca ponosi opłaty za czynsz, gaz, energię. Dodatkowo skarżąca wskazała, że syn nie może przebywać pod jej opieką z uwagi na jej stan zdrowia, a także całodzienną pracę. Skarżąca powołała się na swoją bardzo trudną sytuację materialną związaną z zaciągnięciem pożyczki w wysokości [...]zł z PFRON na działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodu. Z prowadzenia działalności gospodarczej nie może zrezygnować, ponieważ zobowiązana byłaby wówczas zwrócić pożyczkę wraz z odsetkami. Obecnie nie ma środków na życie i zakup leków. W piśmie z dnia [...]skarżąca wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło, że nie kwestionowało orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz wyroku Sądu Rejonowego, wskazując jedynie na konieczność złożenia do akt kserokopii dokumentów, opatrzonych potwierdzeniem zgodności z oryginałem. Obecnie w aktach sprawy kserokopie dokumentów zawierają poświadczenia zgodności z ich oryginałami. Zdaniem organu odwoławczego w materiale dowodowym sprawy występowały istotne rozbieżności dotyczące składu rodziny skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne powołane są więc do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego ( art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn zm. ). Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 cyt. ustawy ). Sądy administracyjne nie są natomiast powołane do przyznawania bądź odmowy przyznawania jakichkolwiek świadczeń osobom wnoszącym skargi, w tym świadczeń z pomocy społecznej. W związku z powyższym, wbrew żądaniu skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przyznania skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylająca w całości decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. R., odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku stałego i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną do wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy stanowi art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) Stosownie do art. 138 § 2 K. p. a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo wprawdzie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości albo w znacznej części, a to nie mieści się w jego kompetencji. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu ( Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, 7. wydanie, str. 606 – 607 ). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ pomocy społecznej prowadzący postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego zobowiązany jest do ustalenia, czy wnioskodawca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej oraz czy dochód wnioskodawcy, jak również dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, wyjaśnienia w niniejszej sprawie wymaga kwestia okresu, na jaki zaliczono skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Sąd Rejonowy w Ś. zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odnośnie stopnia niepełnosprawności skarżącej, zaliczając ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu zmienionego wyrokiem Sądu orzeczenia, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził, że "w dniu [...]r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. wydał orzeczenie, na mocy którego H. K. została na trwałe uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim". Twierdzenie to pozostaje jednak w sprzeczności z treścią orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] r., zaliczającego skarżącą do lekkiego stopnia niepełnosprawności okresowo do dnia [...] r. Wbrew stanowisku skarżącej zawartym w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, powyższe twierdzenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie wskazuje na zmianę charakteru niepełnosprawności na trwałe, skoro orzeczenie to jednocześnie utrzymuje w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...]r. odmawiające ustalenia stopnia niepełnosprawności. Następną przesłanką pozwalającą na przyznanie zasiłku okresowego jest spełnienie przez ubiegającego się kryteriów dochodowych określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( ... ) przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". W myśl przepisów ustawy o pomocy społecznej rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ( art. 6 pkt 14 ). Natomiast dochód na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie ( art. 6 pkt 3 ). Z powyższych przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że niezwykle istotną okolicznością w postępowaniu w sprawie przyznania zasiłku stałego jest ustalenie przez organ pomocy społecznej ilości osób tworzących rodzinę i prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz wysokości dochodu osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego. Organ I instancji, opierając się na wyjaśnieniach skarżącej udzielanych w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego przyjął, że małoletni syn skarżącej prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, ponieważ jest utrzymywany przez ojca. Jednocześnie jednak skarżąca podała w pisemnym oświadczeniu z dnia [...]r., że ponosi część opłat dotyczących syna, co wskazuje, że również skarżąca ponosi koszty utrzymania syna. Także z decyzji Wójta Gminy N. R. z dnia [...]r. nr [...]przyznającej skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres od [...]r. do [...]r. wynika, że w skład gospodarstwa domowego skarżącej wchodzą trzy osoby. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ) dodatek mieszkaniowy przysługuje ( ... ), jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza kwoty określonej przepisami ustawy. Przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby ( art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ). Zarówno więc w postępowaniu dotyczącym przyznania zasiłku stałego, jak i dodatku mieszkaniowego organy zobowiązane są do ustalenia ilości osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących. W związku z powyższym organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że wyjaśnienia wymaga, ile osób wchodzi w skład rodziny skarżącej oraz wysokość dochodu tych osób. Okoliczność ta uzasadniała uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.