IV SA/Wr 519/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi G.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania G. R., dalej; skarżąca, od decyzji z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy D., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D. w sprawie uchylenia decyzji nr 8123/233/09 przyznającej zasiłek okresowy od dnia 1 lipca 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r., na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 11, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją dnia [...] marca 2011 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy, uchylił decyzję nr [...] przyznającą skarżącej zasiłek okresowy od 1 lipca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. w wysokości 172,50 zł od 1 sierpnia 2009 r. do 31 stycznia 2010 r. w wysokości 351 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podano, że skarżąca otrzymała w maju 2009 r. kwotę 29.892,90 zł, która przekraczała pięciokrotnie dochód rodziny skarżącej czyli kwotę 351 zł, co skutkowało koniecznością uwzględnienia tej kwoty w dochodzie rodziny skarżącej w okresie 12 miesięcy w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się podnosząc, że nie zgadza się z nią, ponieważ stan jej majątku nie uległ zmianie, uzyskaną kwotę z podziału majątku oddała osobie, od której wiele lat pożyczała pieniądze. Podkreśliła, że z T. Pieczarskim nie rozlicza się w urzędzie podatkowym, jedynie razem korzystają z kuchni, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stwierdziła też, że nie tworzy z nim rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy. W uzasadnieniu wskazano na decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], którą przyznano skarżącej zasiłek okresowy od 1 lipca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. w wysokości 172,50 zł od 1 sierpnia 2009 r. do 31 stycznia 2010 r. w wysokości 351 zł miesięcznie. Zdaniem organu świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). Rodzina skarżącej składa się z dwóch osób: skarżącej i jej konkubenta T. P., z którym mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Obydwoje w myśl art. 6 pkt 14 ustawy tworzą rodzinę albowiem w rozumieniu przepisów tej ustawy rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a takie cechy ma związek skarżącej i T. P.. Podkreślono, że w maju 2009 r. skarżąca otrzymała kwotę 29.892,90 zł, którą jak oświadczyła przeznaczyła na spłatę długów. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W miesiącu czerwcu 2009 r. na dochód rodziny składał się zasiłek stały w kwocie 351 zł. W myśl powyższego przepisu dochód skarżącej 29.892,90 zł należy podzielić przez 12 miesięcy co daje kwotę 2.491,07 zł. Sumę tą należy dodać do miesięcznych dochodów rodziny skarżącej uzyskiwanych w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Oznacza to, że w miesiącu czerwcu 2009 r. rodzina skarżącej otrzymała dochód w wysokości 2.842,07 zł (2.491,07 zł + 351 zł) w przeliczeniu na jedną osobę 1.421,03 zł. Z uwagi na to, że rodzina skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe 702 zł (2 x 351 zł) to nie przysługiwało jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z art. 106 ust. 5 ustawy wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. W ocenie Kolegium przyznanie skarżącej świadczenia na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. było świadczeniem nienależnie pobranym ponieważ skarżąca uzyskała je podając nieprawdziwe informacje o dochodzie rodziny. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że pieniądze które otrzymała przeznaczyła na spłatę długu, organ odwoławczy stwierdził, że ocena czy kwota 29.892,90 zł stanowi dochód skarżącej nie zależy od tego na co skarżąca przeznaczyła tę kwotę, czy na spłatę zadłużenia czy na inny cel. Istotne jest tylko to, że dochód ten uzyskała w wysokości wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego rodziny, czyli kwoty 351 zł w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy, nie naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy. W niniejszej sprawie kwestią sporną było ustalenie czy organy dokonały prawidłowego wyliczenia dochodu skarżącej oraz czy dokonały prawidłowych ustaleń, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z T. P., co w konsekwencji prowadziło do uznania, że osoby te stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. Z akt sprawy, w szczególności ze znajdującego się w nich wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca oświadczyła, iż mieszka z T. P., wspólnie z nim prowadzi gospodarstwo domowe, a ich związek ma charakter konkubinatu. Fakt wspólnego gospodarowania skarżąca potwierdziła również w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Tym samym w opinii Sądu nie ma wątpliwości co do zasadności dokonanych przez organy ustaleń w tej kwestii. W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy ustaliły również dochód skarżącej, uwzględniając powołane wcześniej uregulowania. W szczególności trafnie zastosowały przepis art. 8 ust. 11 ustawy mając na względzie to, że skarżąca w maju 2009 r. otrzymała kwotę 29.892,90 zł z tytułu podziału majątku zasądzoną przez sąd powszechny. Zważywszy, że stanowiła ona dochód jednorazowy, przekraczający kwotę 702 zł (kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny) zobowiązane były rozliczyć ją na dwanaście miesięcy poczynając od miesiąca maja 2009 r., a więc miesiąca w którym skarżąca ją uzyskała. Właściwie zatem uznały organy orzekające, że skoro dochód dwuosobowej rodziny skarżącej przekroczył kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, to nie przysługiwało jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z art. 106 ust. 5 ustawy wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Na marginesie dodać tylko można, iż w swych decyzjach organy obydwu instancji nieprawidłowo wskazały kwotę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, gdyż zamiast kwoty 351 zł zamieściły w decyzjach kwotę 3.510 zł. Niemniej jednak omyłka ta jest oczywista i ostatecznie nie wpływa na prawidłowość dokonanych wyliczeń. Z tego powodu też Sąd w części historycznej uzasadnienia kwoty te określił prawidłowo. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu uzasadnia treść art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).