IV SA/Wr 52/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 2 pkt 5 lit.a, art. 7, art. 9a, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732), dalej: ustawa, art. 3 ust. 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych, art. 104 kpa Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmówił A. S. zaliczki alimentacyjnej wnioskowanej na dzieci: A. i A. S. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia, ponieważ strona wychowując córkę, A. W. wspólnie z ojcem tego dziecka, tj. z A. W. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Wskazano, że w poprzednim okresie zasiłkowym strona wykazywała konkubenta, A. W. , jako członka swojej rodziny. Od powyższej decyzji A. S. wniosła odwołanie. Zarzuciła w nim m.in. niezgodność treści uzasadnienia z przepisami ustawy, ponieważ nie wychowuje córek, A. S. i A. S. , z M. S. Nie występowała o zaliczkę alimentacyjną na córką A. W. , ponadto organ domagał się od niej dokumentów pozostających bez związku dla rozpatrzenia sprawy. Zdaniem odwołującej się powoływanie się organu na "stan faktyczny rodziny" z poprzedniego okresu zasiłkowego jest błędne, gdyż sprawa nie dotyczyła jej córek A. i A. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że problematykę świadczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci w postaci zaliczki alimentacyjnej reguluje ustawa. Zaliczkę alimentacyjną w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 7) stanowi kwota wypłacona przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 ustawy prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, o ile dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Mimo spełnienia kryterium dochodowego, a także warunku bezskutecznej egzekucji zaliczka alimentacyjna nie zostanie przyznana, jeżeli osoba uprawniona przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej; zawarła związek małżeński; jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. Wniosek ten składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej, który następnie dołącza do wniosku o przyznanie zaliczki zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (ust. 3 i 4 w/w artykułu). Prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego (ust. 1). Zgodnie z art. 2 pkt 5 lit.a ustawy przez osobę uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej rozumieć należy osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Należy przy tym podkreślić, że ustawodawca w art. 18 ust. 2 cyt. ustawy wskazał, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą (...). Przepis art. 3 pkt 17a o świadczeniach rodzinnych definiuje pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko. Za taka osobę uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z akt sprawy wynika, że A. S. wystąpiła o przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci – A. S. ur. [...] r. i A. S. ur. [...] r. We wniosku o przyznanie zaliczki podała, że tworzy rodzinę z dziećmi wymienionymi we wniosku, córką A. W. i A. W. , ojcem A. , a łączna kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób w 2005r. wyniosła 6000 zł. Dokumenty dołączone do wniosku wskazują, że A. S. jest osobą rozwiedzioną mocą wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] . Na rzecz alimentów należnych dzieciom strony, tj. A. S. ([...] zł miesięcznie) i A. S. ([...] zł miesięcznie) w 2005 r. komornik nie wyegzekwował od dłużnika M. S. żadnej kwoty, ponadto egzekucja alimentów za ostatnie trzy miesiące była bezskuteczna. Organ I instancji ustalił, że dochód pięciosobowej rodziny strony obliczony dla potrzeb zaliczki alimentacyjnej wyniósł w przeliczeniu na osobę [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło, iż zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanych zaliczek. A. S. wychowując córką A. z jej ojcem nie może być uznana jako osoba samotnie wychowująca dziecko o której mowa w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium zarzuty odwołania nie są zasadne. Z przeprowadzonej analizy akt sprawy wynika bowiem, iż organ I instancji domagając się od strony przedłożenia dodatkowych dokumentów miał na celu sprawdzenie informacji odnoszących się do zobowiązań alimentacyjnych świadczonych" na rzecz innych osób wykazanych w pkt 4.1 wniosku. Działanie organu I instancji w powyższym zakresie było zgodne z prawem, gdyż jego rolą jest również sprawdzenie czy wniosek został wypełniony prawidłowo, oraz czy zawarte w nim informacje odzwierciedlają stan faktyczny sprawy. Kolegium nie dopatrzyło się również innych naruszeń podniesionych w odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność wychowywania przez stronę córki A. W. z jej ojcem nie jest sporna. Tym samym okoliczność ta przesądza o odmowie przyznania wnioskowanych zaliczek. A. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzuciła, że wydana decyzja dyskryminuje jej dzieci w życiu społecznym i rodzinnym. Wskazała na przepisy rozdziału II Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także na brak zobowiązania A. W. (jej konkubenta) do świadczenia na rzecz jej dzieci z pierwszego związku. Powołała się na treść przepisu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierającego definicję pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko". Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, odnosząc się do wskazanych przez A. S. przepisów Konstytucji RP, że przepisy te zawierają treść normatywną nie nadającą się do zbudowania w niniejszej sprawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe, ani nie umożliwiają oparcia na nich orzeczenia zasądzającego (uwzględniającego) roszczenie, są więc raczej źródłem gwarancji aniżeli praw. Natomiast dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Kolegium można przeprowadzić w świetle przepisów materialnoprawnych zawartych w powołanych wcześniej ustawach. Kolegium uznało za nietrafny, podniesiony przez skarżącą zarzut, iż decyzja podjęta w postępowaniu odwoławczym dyskryminuje jej dzieci. Skarżąca nie jest zorientowana odnośnie roli organu administracyjnego, w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] r., a nie jest rolą organu odwoławczego ocena, czy przepisy normujące problematykę uprawnień do zaliczki alimentacyjnej pozostają w zgodności z przepisami rozdziału II Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z jej art. 7 ust. 1 zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 2 pkt 5 lit.a ustawy osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, Według art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba samotnie wychowująca dziecko - to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że dla uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej muszą zostać łącznie spełnione następujące przesłanki: - osoba musi być uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna; - osoba ta musi być wychowywana przez osobę posiadającą przymiot osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych; - musi zostać spełnione kryterium dochodowe określone w art. 7 ust. 2 ustawy. Z akt sprawy wynika, że w skład rodziny A. S. wchodzą: A. S. , A. S. , A. W. i A. W. . A. S. jest osobą rozwiedzioną, ale wychowuje córkę A. W. z konkubentem A. W. – ojcem dziecka. Sąd podzielił zatem stanowisko Kolegium, że A. S. wychowując córkę A. z jej ojcem nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a tym samym nie jest osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej, w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 5 lit.a ustawy. Odnosząc się do powołanych przez skarżącą przepisów rozdziału II Konstytucji RP, w którym zostały określone wolności i prawa człowieka i obywatela wskazać należy, że cała aktywność administracji publicznej (m.in. ta część, która przyjmuje formę orzeczeń) podejmowana jest na granicy tych konstytucyjnych praw i wolności oraz dla ich urzeczywistnienia. W związku z powyższym, ustawa jako źródło prawa powszechnie obwiązujące realizuje konstytucję i nie może być sprzeczna z jej przepisami. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.