IV SA/Wr 524/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie na podstawie art. 29 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust 1 i 2, § 23 ust 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.), Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] o uznaniu M. B. niezdolnym do służby wojskowej w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego w grupie czwartej i przyznała kategorię "N" zdolności do służby. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. w orzeczeniu z dnia [...] r. nr [...], rozpoznała u M. B. obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich, trądzik pospolity nieznacznie upośledzający sprawność ustroju oraz przebyty uraz mechaniczny głowy nieupośledzający sprawność ustroju. Powyższe schorzenia Komisja zakwalifikowała jako schorzenia określone w § 21 pkt 1, § 2 pkt 2 oraz § 5 załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.). Zdaniem organu rozpoznane schorzenia kwalifikują stronę jako niezdolną do służby wojskowej w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego w grupie IV, kat. "N". W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że ustaleń dokonano na podstawie wykonanych badań. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. nie zgodził się z rozstrzygnięciem, motywując to złym stanem fizycznym oraz ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia związanym z przyjmowaniem leków (Aknenormin 20 mg), które to tabletki zostały mu przepisane przez lekarza dermatologa jako kuracja zwalczającej trądzik, a które powodują u niego światłowstręt, częste łzawienie oczu oraz uczycie pieczenia na całej skórze, jako efekt uboczny. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Organ podkreślił, że z przeprowadzonych badań specjalistycznych dla potrzeb orzeczniczych organu I i II instancji, wynika, że rozpoznane u skarżącego zaburzenia, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 21 pkt 1, § 2 pkt 2 i § 5 z załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r., kwalifikują w grupie IV osób badanych (kandydaci do służby wojskowej w zasięgu promieniowania mikrofalowego) do kategorii "N" niezdolny do służby w zasięgu promieniowania mikrofalowego. Jednocześnie wojskowa komisja lekarska II instancji wyjaśniła, iż utrzymanie orzeczenia organu I instancji dotyczy wyłącznie kwalifikacji do służby w zbiegu promieniowania mikrofalowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. B. wniósł o uchylenie powyższego orzeczenia. Skarżący stwierdził, że w jego rozumieniu, komisja uznała go za zdolnego do służby wojskowej błędnie interpretując konsultacje dermatologiczne przeprowadzone w trakcie badań przeprowadzonych na zlecenie RWKL przez dr D. T. - Ordynatora Oddziału Dermatologicznego 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SPZOZ we W. W opinii tej, jak podkreślił skarżący, lekarz rozpoznał u niego "trądzik guzowato - krostkowy" i zalecił leczenie preparatem isotretinoin (jak wyjaśnił skarżący jest to nawa farmakologiczna preparatu Acnenormin) oraz zaproponował odroczenie służby na okres 12 miesięcy - Kategorię B. W opinii lekarza prowadzącego skarżącego terapia tym lekiem wymaga stałej opieki lekarskiej, wykonywania systematycznych kontroli laboratoryjnych i lekarskich, a także łączy się z wieloma efektami ubocznymi. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r., pełnomocnik skarżącego oświadczył, że kwestionuje orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej jedynie w tym zakresie w jakim nie wypowiada się ono o możliwości odbywania służby woskowej, poza źródłami promieniowania mikrofalowego, oraz to, że w orzeczeniu organ nie odnosi do propozycji zawartej w skierowaniu na badania "§ 2 pkt 2 (12-miesięcy)". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia kandydata, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do określonej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej. Wprawdzie istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia kandydata, ale dopiero pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do odpowiedniej kategorii tej służby. Oceniając pod względem zgodności z prawem procesowym rozstrzygnięcie będące przedmiotem osądu, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art. 1 pkt 1. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Ustalając stan faktyczny w sprawie wojskowe komisje lekarskie są związane zasadami ogólnymi przyjętymi w k.p.a., w szczególności zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kodeksu, z której wynika obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz właściwej jego kwalifikacji prawnej. W przedmiotowej sprawie naruszono przepisy prawa procesowego, gdyż orzeczenie nie zawiera prawidłowego rozstrzygnięcia, a także organ w postępowaniu odwoławczym nie ustosunkował się do ustaleń i wniosków wywiedzionych przez lekarzy prowadzących badania specjalistyczne zlecone przez organ II instancji. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie; 2) ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej; 3) w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową. W przedmiotowej sprawie organy I i II instancji orzekając w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej, wskazały jako kategorię zdolności do służby wojskowej kategorię "N" - niezdolny do służby wojskowej w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego, niewypowiedziały się natomiast co samej zdolności bądź niezdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak takiego rozstrzygnięcia narusza zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Prócz tego, z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ II instancji dokonując ustalenia stanu zdrowia, po wydaniu decyzji przez organ I instancji zlecił przeprowadzenie dodatkowych badań, w tym między innymi badań skórno - wenerycznych. Konsultacje dermatologiczne przeprowadziła dr D.T. - Ordynator Oddziału Dermatologicznego 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SPZOZ we W. W opinii załączonej do akt administracyjnych sprawy, lekarz rozpoznała u skarżącego "trądzik guzowato - krostkowy" i zalecił leczenie preparatem isotretinoin (jak wyjaśnił skarżący jest to nawa farmakologiczna preparatu Acnenormin) oraz zaproponowała odroczenie służby na okres 12 miesięcy - co stanowi, zdaniem Sądu propozycję przyznania skarżącemu Kategorii B zdolności do czynnej służby wojskowej. W toku postępowania odwoławczego organ nie odniósł się natomiast w żadnym stopniu do powyższego faktu. Należało uznać zatem, że organy nie rozważyły w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), materiału dowodowego w sprawie i nie wyjaśniły powodów pominięcia zalecenia lekarza specjalisty wydającego opinię na zlecenie organu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.), a decyzja powinna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 k.p.a.). Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielenia informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W niniejszej sprawie uznano, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.