IV SA/Wr 524/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Jolanta Sikorska (sprawozdawca) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...], nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy D. - Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D., powołując się na przepis art. 106 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 5 i art. 6 ust. 16, art. 8 oraz art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 163 i art. 104 k.p.a., uchylił decyzję własną z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania G. R., dalej skarżąca, pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 120 zł. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11,12 i 107 ust. 5 tejże ustawy. Organ ten ustalił, że w dniu 29.12.2010 r. skarżąca złożyła oświadczenie o uzyskanym marcu 2009 r. jednorazowym dochodzie w wysokości 29 892,90 zł. W dniu 30.12.2010 r. złożyła sprostowanie oświadczenia, z którego wynika, że w/w dochód uzyskała 29 maja 2009 r. Dochód ten przekracza pięciokrotnie dochód rodziny, który stanowi kwotę (702 zł x 5 = 3 510 zł) 3 510 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego kryterium dochodowe rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. O uzyskanym w tym czasie dochodzie skarżąca nie poinformowała organu pomocy społecznej pomimo pouczenia zawartego w decyzji ostatecznej. Organ ustalił, że skarżąca pobierała świadczenie w formie zasiłku celowego w czasie, kiedy dochód jej rodziny nie kwalifikował jej do pobierania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podała, że nie zgadza się z nią, ponieważ stan jej majątku nie uległ zmianie. Kwotę uzyskaną z podziału majątku dorobkowego oddała osobie, od której przez wiele lat pożyczała pieniądze. Z mieszkającym z nią T. P. nie rozlicza się wspólnie w urzędzie podatkowym, jedynie razem korzystają z kuchni, czyli prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zarzuciła, że nieprawidłowo organ pomocy społecznej uważa ich za rodzinę. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze W. zaskarżoną decyzją z dnia[...], nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 11 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ ten ustalił, że decyzją ostateczną z dnia [...], nr [...] przyznano skarżącej zasiłek celowy w kwocie 120 zł. Wskazał, że świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł miesięcznie, co wynika z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Rodzina skarżącej składa się z dwóch osób, skarżącej i jej konkubenta, z którym skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Obydwoje w myśl art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej tworzą rodzinę albowiem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a takie cechy ma związek skarżącej z T. P. Organ odwoławczy ustalił, że w maju 2009 roku skarżąca otrzymała kwotę 29 892,90 zł, którą - jak oświadczyła - przeznaczyła na spłatę długów. Wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W myśl powyższego przepisu, dochód skarżącej w kwocie 29 892,90 zł należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę 2 491,07 zł. Kwotę tą należy dodać do miesięcznych dochodów rodziny skarżącej uzyskiwanych w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Oznacza to, że w czerwcu 2009 roku rodzina skarżącej osiągnęła dochód w kwocie 2 491,07 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 1 245,95 zł. Z uwagi na to, że rodzina skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe 702 zł (2 x 351 zł), nie przysługiwało jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał, że z mającego zastosowanie w sprawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 tejże ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. W ocenie Kolegium przyznanie skarżącej świadczenia na podstawie decyzji z dnia [...], nr [...] było świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ skarżąca uzyskała je podając nieprawdziwe informacje o dochodzie rodziny. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że pieniądze otrzymane z tytułu podziału majątku dorobkowego przeznaczyła na spłatę długu organ odwoławczy stwierdził, że ocena, czy uzyskana przez skarżącą kwota 29 892,90 zł stanowi dochód strony, nie zależy od celu jej przeznaczenia przez skarżącą. Istotne jest tylko to, że dochód ten uzyskała w wysokości wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego rodziny, czyli kwoty 3 510 zł w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy. Mając powyższe na uwadze organ ten orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], którą to decyzją wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 11, a także art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), organ ten - po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy D. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy D. podjętej w trybie art. 106 ust. 5 w/w ustawy o pomocy społecznej, uchylającej decyzję własną tego organu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 120 zł – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Przedmiotem zatem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje wydane w trybie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jego treścią, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przepis ten jest przepisem lex specialis w stosunku do zawartego w Kodeksie postępowania administracyjnego uregulowania art. 163, który stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Oznacza to, że przepis art. 163 k.p.a. nie może być powoływany jako jedyna i samodzielna podstawa prawna wzruszania decyzji, gdyż nie określa przesłanek jej zmiany lub uchylenia, a jest wyłącznie normą odsyłającą do przepisów prawa materialnego. Trafnie zatem obok art. 163 k.p.a. organ powołał, stanowiący podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej, także przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na zawarte w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pojęcia "zmienia" i "uchyla", nie ulega wątpliwości, że wydane w jego trybie decyzje dotyczące zmiany bądź uchylenia decyzji przyznającej dane świadczenie z pomocy społecznej są decyzjami konstytutywnymi. Stwierdzenie przez organ pobierania przez stronę świadczenia w sytuacji wystąpienia jednej z określonych w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesłanek, stanowi podstawę zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Z prawidłowych i niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy administracji wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...], nr [...] przyznano skarżącej zasiłek celowy w kwocie 120 zł. Trafnie organy przy tym wskazują na art. art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, świadczenia z pomocy społecznej są przyznawane, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł miesięcznie. Prawidłowo także organy ustaliły, że rodzina skarżącej składa się z dwóch osób, skarżącej i jej konkubenta, z którym skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wbrew odmiennemu w tym względzie poglądowi skarżącej, skarżąca wraz z mieszkającym z nią i prowadzącym z nią wspólne gospodarstwo domowe T. P. stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, która w art. 6 pkt 14 stanowi, że użyte w niej określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Prawidłowo organy przyjęły, że takie cechy ma związek skarżącej z mieszkającym z nią T. P.. Z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń poczynionych w sprawie wynika również, że w maju 2009 roku skarżąca otrzymała od byłego męża kwotę 29 892,90 zł tytułem spłaty jej udziału w majątku dorobkowym. Kwotę tę, jak oświadczyła, przeznaczyła na spłatę długów. O uzyskanym w tym czasie dochodzie skarżąca nie poinformowała organu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 3) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 4) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Trafnie w tej sytuacji organy przyjęły, że dochód skarżącej w kwocie 29 892,90 zł należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę 2 491,07 zł, którą należy dodać do miesięcznych dochodów rodziny skarżącej uzyskiwanych w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r. Oznacza to, że w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku o przyznanie pomocy społecznej, tj. w czerwcu 2009 roku rodzina skarżącej osiągnęła dochód w kwocie 2 491,07 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 1 245,95 zł. Z powyższych prawidłowych ustaleń organów administracji wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku rodzina skarżącej osiągnęła dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe 702 zł (2 x 351 zł), w związku z czym nie przysługiwało jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Uzyskana przez skarżącą w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego kwota 29 892,90 zł stanowiąca - zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa - jednorazowy dochód strony, przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny, czyli kwotę 3 510 zł (351 zł x 2 osoby x 5 = 3 510 zł). W tych okolicznościach faktycznych i prawnych prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że brak było podstaw do przyznania skarżącej świadczenia, które przyznano jej decyzją administracyjną z dnia 31 sierpnia 2009 r. nr 8121/467/09, skoro w tym czasie dochód dwuosobowej rodziny skarżącej przekraczał, wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny, jaką jest rodzina skarżącej. Bez wpływu na wynik postępowania, w związku z treścią art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność, że pieniądze otrzymane z tytułu podziału majątku dorobkowego przeznaczyła na spłatę zaciągniętego długu. Ocena bowiem, czy uzyskana przez skarżącą kwota 29 892,90 zł stanowi dochód strony nie zależy od celu jej przeznaczenia przez skarżącą. Istotne jest tylko to, że dochód ten skarżąca uzyskała: po pierwsze, w kwocie wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego rodziny (w przypadku rodziny skarżącej stanowiącej 3 510 zł) i po drugie, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy. W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należy za prawidłowe. Nie naruszają bowiem w sposób istotny zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez ustanowionego dla niej w ramach prawa pomocy pełnomocnika w osobie radcy prawnego orzeczono na podstawie §14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).