IV SA/Wr 525/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Marcin Miemiec (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. Ż. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 02 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wr 309/04 oddalającym skargę S. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego odrzuca skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 2 listopada 2005 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 309/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, wnosząc jednocześnie o przyznanie terminu sześciomiesięcznego dla wniesienia skargi kasacyjnej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Wyrok ten z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu [...] r. z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem referendarskim z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego odpis doręczono Dziekanowi Okręgowej Rady Adwokackiej we W.. Pismem z dnia [...] r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. poinformowała Sąd o wyznaczeniu adwokata M. S. pełnomocnikiem S. Ż. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 309/04, celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wr 309/04. W dniu [...] r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 309/04, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 2 listopada 2005 r., powołując art. 271 pkt 1 i 2, art. 275 oraz art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej upsa). W motywach skargi wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozbawił go należytej reprezentacji w sprawie poprzez odmowę sporządzenia skargi kasacyjnej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Ponadto brak należytej reprezentacji wynikał w jego opinii z faktu, że ustanowiony w jego sprawie pełnomocnik odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej. Zarzucił, że skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który wydał decyzję z dnia [...] r., Nr [...], był stronniczy, negatywnie nastawiony do skarżącego. Decyzja powinna więc być uchylona z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. Skarżący stwierdził, że nie miał możliwości prawnych podniesienia tego uchybienia przed rozprawą, gdyż przyczyna powstała później w sprawie. Skarżący podniósł również, że w składzie orzekającym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekała sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, do której odnosi się art. 18 upsa, normujący instytucję wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Wskazał, że nie miał możliwości uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego przed rozprawą, z uwagi na nieobowiązkowe stawiennictwo na rozprawie. Prawomocny wyrok z dnia 2 listopada 2005 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 309/04 winien być uchylony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mają zastosowanie przepisy Działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej upsa). Instytucja wznowienia postępowania ma wyjątkowy charakter. Można ją bowiem zastosować do ściśle określonych orzeczeń i może ona zostać oparta jedynie na wąsko określonych podstawach, zgodnie z zasadą legalności. Przepisy te określają między innymi tryb postępowania w sprawie o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Przewidują one dwustopniową ocenę dopuszczalności wznowienia postępowania, którego negatywny wynik przesądza o odrzuceniu skargi. W pierwszej kolejności ocena odbywa się w ramach badania wstępnego skargi przewidzianego w art. 280 § 1 upsa. Ogranicza się ona wyłącznie do weryfikacji formalnej prowadzonej pod kątem realizacji przesłanek procesowych, terminowości oraz dochowania przez wnioskodawcę warunków formalnych przewidzianych dla skargi wznowieniowej. Następnie zaś, na rozprawie, Sąd zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy skarga wznowieniowa jest dopuszczalna. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 upsa. Tym samym regulacja ta nakłada na Sąd obowiązek oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona, a więc czy skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie ocena ta wypada negatywnie. Należy wskazać, że skarżący w istocie rzeczy podał dwie podstawy wznowienia przewidziane w przepisie art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w myśl którego można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony w mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu, albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Określone w cytowanym przepisie wypadki stanowią powód wznowienia postępowania ze względu na jego nieważność. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie nieważności określonej w art. 271 pkt 2 upsa, to jest braku należytej reprezentacji w procesie, nie wskazano w skardze żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślić należy, że należyta reprezentacja jest związana z występowaniem w charakterze organów reprezentujących podmioty niebędące osobami fizycznymi oraz w roli przedstawicieli ustawowych nieletnich i osób ubezwłasnowolnionych. Nie dotyczy to natomiast sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego. Podniesiony przez skarżącego zarzut niewłaściwej reprezentacji należy rozumieć jako nieprawidłowe reprezentowanie jego interesów. Nie jest to jednak przyczyna nieważności postępowania. Skarżący bowiem nie tylko brał udział w postępowaniu i podejmował wszystkie niezbędne czynności procesowe, ale także wnosił środki zaskarżenia. Fakt sporządzenia w sprawie przez pełnomocnika opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest natomiast okolicznością, wypełniającą hipotezę przepisu art. 271 pkt 2 upsa. Przechodząc do oceny zasadności podniesionej podstawy wznowienia określonej w art. 271 pkt 1 upsa, należy wskazać, że zwrot zawarty w tym przepisie "a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia", oznacza, że nie można skutecznie żądać wznowienia postępowania w sytuacji, gdy strona zaniedbuje wcześniejszą możliwość wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie sędziego. Skarżący nie występował z takim wnioskiem w postępowaniu objętym żądaniem wznowienia. Wobec tego uprawniony jest pogląd, że powołana przez niego podstawa nie zachodzi. Dodać należy ponadto, że skarżący podnosząc w skardze o wznowienie postępowania zarzut, że nie miał możliwości zgłoszenia wniosku o wyłączenie sędziego przed rozprawą z uwagi na nieobowiązkowe stawiennictwo na rozprawie, wskazuje jednocześnie, że przyczyna wyłączenia powstała dopiero później, to jest po dniu rozprawy. Przytacza w istocie rzeczy sprzeczne okoliczności mające służyć w jego opinii uzasadnieniu wystąpienia podstawy wznowieniowej. Wskazane jako dowód pismo z dnia [...] r. nie zawiera żądania wyłączenia sędziego z uwagi na wystąpienie jednej z przyczyn określonych w art. 18 upsa. Należy także wskazać, że przyczyny wymienione w art. 18 upsa są wymienione enumeratywnie. Ich katalog jest zatem zamknięty i nie można ich interpretować rozszerzająco. Opierają się one na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Powiązania te są tego rodzaju, że niezależnie od subiektywnych odczuć osób występujących w sprawie, czynią prawdopodobnym przypuszczenie, że rozpoznanie sprawy nie będzie odpowiadało wymaganiom bezstronności. Skarżący nie przedstawił dowodów co do zarzutu stronniczości i negatywnego nastawienia do skarżącego składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który wydał decyzję z dnia [...] r., Nr [...]. Skarżący utożsamia stronniczość oraz negatywne nastawienie z niekorzystną dla niego decyzją organu. Skarżący stwierdził bowiem, że przyczyna stronniczości powstała później w sprawie, czyli już po wydaniu powyższej decyzji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego, jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, musi mieć natomiast miejsce aż do chwili wydania decyzji administracyjnej i powinno być podniesione w skardze do Sądu na taką decyzję administracyjną. Przesłanki wyłączenia pracownika lub organu administracji publicznej są natomiast sformułowane w art. 24, 25 oraz 27 kodeksu postępowania administracyjnego. Należy więc uznać, że skarżący ani nie uprawdopodobnił zarzutów dotyczących nieważności postępowania sądowego, ani tym bardziej ich nie wykazał. Należy tu powołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1999 r. (sygn. akt II UKN 174/99). Wyrażono tam pogląd, iż sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401 - 404 kpc nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (art. 410 § 1 kpc). Pogląd ten zachowuje aktualność także na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pozwala przyjąć stanowisko, że chociaż skarżący formalnie powołał ustawową podstawę wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje, także w świetle samego uzasadnienia skargi. Z tych przyczyn na podstawie art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.