IV SA/Wr 528/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak- Kubiak ( spr.) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S.H. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił S. H. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu odniesionej rany w okresie II wojny światowej. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że wskazanego przez wnioskodawcę tytułu uzyskania świadczenia nie przewidują przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) - zwaną dalej ustawą o kombatantach. Pismem z dnia 28 kwietnia 2009 r. S. H. ponownie zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich, z taką argumentacją, że w czasie II Wojny Światowej, jako 13 latek uczestniczył w Niszczycielskich Batalionach pełniąc funkcję informacyjne, przenosząc meldunki byłym żołnierzom AK często dowodzącym Niszczycielskimi Batalionami. Na poparcie swoich twierdzeń wnioskodawca wniósł o przesłuchanie, oraz złożył oświadczenie z 4 lipca 1969 r. w formie aktu notarialnego o przesłuchanie świadków, J.M. i S. I.. Pismami z dnia 15 maja 2009 r. i 23 czerwca 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do strony o wskazanie, w którym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), żąda rozpatrzenia swojego wniosku, informując jednocześnie, że w sprawie skarżącego została wydana decyzja ostateczna. W piśmie z dnia 16 lipca 2009 r. strona oświadczyła, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ale jednocześnie podała, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności dotyczących jej udziału w Batalionach Niszczycielskich, jako informatora. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ nie stwierdził, aby zachodziły przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, a mianowicie by decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Według organu żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...]. W motywach decyzji ostatecznej Kierownik Urzędu stwierdził, że strona nie wskazała, by w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Końcowo stwierdził też, że w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej postępowanie administracyjne ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której S. H. wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, podnosząc, że zostały one wydane z naruszeniem przez organ art. 9, art. 7 oraz art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. W ocenie skarżącego organ nie wziął pod uwagę jego udziału w Batalionach Niszczycielskich, na którą to okoliczność strona powołała się w swoich pismach. Skarżący podniósł także, że organ administracji w obu decyzjach nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie odniósł się w ogóle do zawnioskowanych dowodów. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wraz z uzasadnieniem zawartym w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji wyłącznie pod kątem legalności rozumianej jako zgodność z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przeprowadzone w analizowanej sprawie postępowanie administracyjne obarczone jest wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przede wszystkim wskazać należy, że każde postępowanie administracyjnie jest postępowaniem samodzielnym, w obrębie wniosku złożonego przez stronę. Zasadą postępowania administracyjnego jest takie jego odformalizowanie, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Stosownie, bowiem do treści art. 61 § 1 k.p.a., żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r. II OSK 1004/05, LEX nr 266429). Uznać zatem należy, że wniosek strony inicjujący postępowanie administracyjne wiąże organ co do treści żądania, nie jest więc konieczne dokonanie kwalifikacji prawnej tego żądania przez stronę, a jeżeli z treści tego żądania wynika okoliczność, która może być uznana za nową podstawę przyznania uprawnienia, organ administracji zobligowany jest dokonać właściwych – przewidzianych prawem - czynności procesowych, mających na celu zbadanie zasadności wszczęcia i prowadzenia właściwego postępowania. Odnosząc powyższe uwagi do realiów badanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organ administracyjny nieprawidłowo zakwalifikował wniosek strony w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu, jako wniosek o wszczęcie trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o odmowie przyznania jej uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu dwukrotnie, pismami: z dnia 15 maja 2009 r. oraz 23 czerwca 2009 r. wzywał stronę do określenia, w jakim trybie żąda weryfikacji decyzji ostatecznej, przytaczając przesłanki uzasadniające zastosowanie jednego ze wskazanych trybów, gdy w rzeczywistości z wniosku jednoznacznie wynikało, że strona domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu niż rozpatrywany przy wydaniu decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Nr [...]. Z treści pierwszej decyzji wynika, że S. H., jako podstawę prawną wniosku o przyznanie uprawnień wskazał odniesione rany w okresie II wojny światowej, natomiast we wniosku z dnia 28 kwietnia 2009 r. wskazał zupełnie inną okoliczność, a mianowicie udział w Batalionach Niszczycielskich, na dowód czego zawnioskował o przeprowadzenie odpowiedniego postępowania dowodowego. Dlatego też, pomimo tego, że na wezwanie organu wskazał, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., jego rzeczywistą intencją było uzyskanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu, a działanie organu - również w świetle tylko samych twierdzeń wynikających z wniosku strony - naruszyło zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 8 i art. 9 k.p.a. Również we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jaki strona napisała w odpowiedzi na wezwanie organu, dała temu wyraz wprost wskazując, że Kierownik Urzędu nie odniósł się do jego działalności w Batalionach Niszczycielskich. Tymczasem organ pomimo przytoczenia przez stronę wprost nowej podstawy, wbrew intencjom i zamiarowi strony, zastosował tryb określony w art.156 k.p.a., co do którego strona nie sformułowała jakichkolwiek przesłanek, uzasadniających jego zastosowanie. Takie działanie organu administracji stanowi oczywiste naruszenie zasady ogólnej pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz prowadzi do przerzucenia na stronę wyboru określonego trybu postępowania, a zarazem oceny istnienia przesłanek umożliwiających wszczęcie określonego postępowania nadzwyczajnego, do której to oceny zobowiązany jest jednak organ. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Uwzględniając powyższe, organ powinien przeprowadzić dokładne postępowanie w celu ustalenia czy wskazana, nowa podstawa wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich jest podstawą uprawniającą do przyznania tych uprawnień i rozpoznać wniosek od nowa, koncentrując się przede wszystkim na treści pisma i przytoczonej tam argumentacji strony. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyeliminowano z obrotu prawnego obie wydane w sprawie decyzje. Z uwagi na to, że wydane w sprawie decyzje nie mają cechy wykonalności, Sąd w pkt II wyroku stwierdził, że nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 p.p.s.a). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.