IV SA/Wr 528/12

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wraz ze skargą złożyła wniosek o zwolnienie z opłat sądowych. Następnie zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 20 września 2012 r. wezwano skarżącą do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu (w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania) oraz do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej tj.: 1) dowodów potwierdzających wysokość jej dochodów i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym np. ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualne decyzje: ZUS, urzędu pracy, opieki społecznej przyznające świadczenia i inne, 2) wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, 3) zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego, że wnioskodawca i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane jako bezrobotne z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, 4) dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, prąd, wodę, telefon, leki, czynsz, raty pożyczek i kredytów, podatek od nieruchomości, telewizja i inne), 5) zeznania podatkowego za 2011 r. - w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania z pouczeniem, że w przeciwnym wypadku wniosek zostanie rozpoznany na podstawie danych zawartych w urzędowym formularzu. Pouczono również skarżącą, że w przypadku braku możliwości złożenia tych dokumentów, należy udzielić stosownego wyjaśnienia, ze wskazaniem ewentualnego terminu ich złożenia W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącej (mąż) nadesłał wypełniony i podpisany przez skarżącą w dniu [...] urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jest osobą samotną i utrzymuje się emerytury w kwocie [...] zł netto, co potwierdza dołączony odcinek emerytury za [... ] 2012 r. Podała, że nie posiada mieszkania ani innych nieruchomości oraz oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. Następnie kolejnym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 października 2012 r. (adresowanym do pełnomocnika) wezwano skarżącą do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, tj. czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym zamieszkuje i czy pozostają w ustawowej wspólności małżeńskiej lub orzeczonej sądownie separacji, określenia miesięcznych dochodów netto męża (ze wszystkich źródeł), jaki tytuł prawny posiada do mieszkania położonego pod adresem podanym w tym zarządzeniu, czy poza zatrudnieniem w [...] w wymiarze [...] etatu mąż uzyskuje inne źródła dochodu ze wskazaniem ich wysokości i nadesłaniem dowodów potwierdzających tę wysokość, czy synowie [(...)] wspólnie z nimi zamieszkują i gospodarują, kto ponosi opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i w jakiej wysokości (wraz z dowodami potwierdzającymi wysokość tych opłat). Jednocześnie w zarządzeniu tym ponownie wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów źródłowych wymienionych, w powyższym, zarządzeniu dnia 20 września 2012 r. Ponownie również pouczono skarżącą, że wymagane dokumenty należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego pisma z pouczeniem, że w przeciwnym wypadku wniosek zostanie rozpoznany na podstawie danych zawartych w urzędowym formularzu oraz o tym, że w przypadku braku możliwości ich złożenia należy udzielić stosownego wyjaśnienia ze wskazaniem ewentualnego terminu ich złożenia. W odpowiedzi na to zarządzenie pełnomocnik skarżącej (mąż), pismem z dnia [...] . (omyłkowo wpisano "[...]") wyjaśnił, że żona nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, pomaga mężowi, choć posiadają rozdzielność majątkową, zaś mąż nie posiada dochodu z innych źródeł, a podany w zarządzeniu adres jest miejscem zatrudnienia męża, wynajmowanym przez pracodawcę w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Synowie [(...)] zamieszkują oddzielnie. Mieszka u syna [...] w remontowanej nieruchomości w zamian za pomoc fizyczną. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych - może zostać przyznane, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała, że ich poniesienie spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Skarżąca bowiem, pozostaje w związku małżeńskim, i mimo że, jak podała w piśmie z dnia [...], posiada wraz z mężem rozdzielność majątkową, to oceny czy spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych należy dokonać z uwzględnieniem dochodów skarżącej jak i jej męża. Małżonkowie są bowiem zobowiązani do wzajemnej pomocy, w tym do pomocy w zakresie spraw sądowych prowadzonych tylko przez jednego z nich, i z tego obowiązku nie zwalnia ich ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżąca podała zaś, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, co potwierdziła, nadesłanym odcinkiem za [...] 2012 r. Natomiast z akt sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 527/12 wynika, że mąż skarżącej otrzymał w [...] 2012 r. wynagrodzenie w kwocie [...] zł z tytułu zatrudnienia w wymiarze [...] etatu, co potwierdza wydruk tego wynagrodzenia otrzymanego we wskazanym miesiącu, z którego wynika ponadto, że pracodawcą jest syn [...]. Powyższe wskazuje, że wspólny miesięczny dochód małżonków, którzy nie mają ponadto innych osób na utrzymaniu, wynosi około [...] zł, co pozwala przyjąć, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sądowego obejmują jedynie wpis od skargi 100 zł. Natomiast pozostałe koszty sądowe wystąpią sukcesywnie, w pewnych odstępach czasu i mogą one objąć np., wpis od zażalenia 100 zł, czy wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, co oznacza że skarżąca, która wraz mężem posiada stałe źródło dochodu, jest w stanie ponieść również ewentualne, przyszłe koszty sądowe. Dodać trzeba, iż skarżąca nie nadesłała zaświadczenia o wynagrodzenie męża uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy, pomimo że została do tego dwukrotnie wezwana, wspomnianymi już wyżej, zarządzeniami referendarza sądowego. Nie wykonanie tego obowiązku nie pozwala na ocenę, jak kształtowała się sytuacja majątkowa skarżącej, we wspomnianym, trzymiesięcznym okresie. Skarżąca nie wyjaśniła także kto ponosi opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i w jakiej wysokości ani też nie nadesłała żadnych dokumentów potwierdzających ich wysokość. Braków tych nie usuwa pismo pełnomocnika skarżącej, z dnia [...]., z którego wynika, że mieszka u syna [...] w remontowanej nieruchomości w zamian za pomoc fizyczną przy jej remoncie. Ponadto skarżąca nie wyjaśniła w jakiej wysokości ponosi jakiekolwiek inne wydatki związane z utrzymaniem i nie nadesłała żadnych dowodów potwierdzających ich wysokość ani też nie nadesłała zeznania podatkowego za 2011 r. i nie wskazała przyczyn, z powodu których nie może nadesłać tych dowodów i zeznania za 2011 r., pomimo że miała taką możliwość wynikającą z powyższych dwóch zarządzeń referendarza sądowego. Ponadto skarżąca nie nadesłała ani też nie wyjaśniła, czy posiada konta bankowe i lokaty bankowe (obejmujące okres ostatnich trzech miesięcy), pomimo że została do tego dwukrotnie wezwana, wspomnianymi już wyżej, zarządzeniami referendarza sądowego. Powyższe oznacza, że skarżąca uchyla się od wykonania zarządzeń referendarza sądowego w powyższym zakresie. Na stronie skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.