IV SA/Wr 531/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego od dnia [...]r. do [...]r. w wysokości [...]zł oraz opłacenia składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne w okresie od dnia [...]r. do [...]r. w wysokości 8,25 % przyznanego świadczenia oddala skargę Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 150, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania I.D., zameldowanego w Z., ul. B. [...], przebywającego w Zakładzie Karnym w W., od decyzji działającego z upoważnienia Rady Miejskiej w Z. Kierownika Działu Metodyczno-Konsultacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku stałego wyrównawczego od dnia [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł oraz opłacenia składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne w okresie od dnia [...] r. do [...] r. w wysokości 8,25% przyznanego świadczenia, orzeczono utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że decyzją nr [...] z dnia [...] r. działający z upoważnienia Rady Miejskiej w Z. Kierownik Działu Metodyczno-Konsultacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznał I. D. świadczenie w formie zasiłku stałego wyrównawczego od dnia [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł oraz opłaty składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne w okresie od dnia [...] r. do [...] r. tj. na czas pobierania zasiłku stałego wyrównawczego z funduszy pomocy społecznej w wysokości 8,25% przyznanego świadczenia tj. [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] r. I. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o pomoc w formie renty socjalnej. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca przebywa w Zakładzie Karnym w W., nie posiada dochodów, ma orzeczony przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności umiarkowany stopień niepełnosprawności do [...] r. Wskazano, że spełnione są wymogi do objęcia wnioskodawcy świadczeniem w formie zasiłku stałego wyrównawczego. Podniesiono w decyzji, że pomoc przysługuje od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z dokumentacją, zatem brak jest możliwości przyznania świadczenia za okres od [...] r. do [...] r. Wskazano, że wysokość świadczenia wynosi 30% kwoty świadczenia ze względu na odbywanie kary pozbawienia wolności. W treści decyzji podniesiono również, że od [...] r. obowiązuje nowa ustawa o pomocy społecznej, zgodnie z którą osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, wobec czego orzeczono o przyznania świadczenia do dnia [...] r. Z powyższą decyzją nie zgodził się I. D., wnosząc w dniu [...] r. odwołanie. Wskazał w nim, że decyzją przyznano mu świadczenie w postaci zasiłku stałego wyrównawczego do dnia [...] r., mimo że ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia [...] r. oraz że odmówiono mu tego świadczenia za okres od [...] r. do [...] r. Wskazał, że w wyniku toczącego się postępowania, w dniu [...] r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzekł o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W dniu [...] r. wnioskodawca wysłał to orzeczenie, które jak wskazuje otrzymał w dniu [...] r., do organu pierwszej instancji. Podniósł, że zwraca się z odwołaniem gdyż należy mu się wyrównanie od [...] r. Wskazał, że nie jest jego winą, że tak długo trwało rozpatrzenie odwołania przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, wzięło pod uwagę, co następuje. W niniejszej sprawie koniecznym do rozważenia przez organ odwoławczy stała się przede wszystkim sytuacja prawna, w której ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. została zastąpiona przez ustawę z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm./. W obydwu ustawach zawarta jest odmienna regulacja dotycząca świadczenia w postaci dotychczasowego zasiłku stałego wyrównawczego. Należy wskazać, że toku rozpatrywania sprawy organ odwoławczy zobowiązany jest do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie, w takim samym zakresie jak organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy związany jest jednocześnie stanem prawnym i faktycznym z chwili własnego orzekania co do istoty sprawy. Zatem dla rozpatrzenia niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest wziąć pod uwagę przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawa ta stanowi z przepisie art. 150, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejście w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy, zatem rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium zobowiązane jest opierać się na przepisach nowej ustawy o pomocy społecznej. Ustawa ta wprowadza co prawda świadczenie w postaci zasiłku stałego, które w swojej konstrukcji jest zbliżone do dotychczasowego zasiłku stałego wyrównawczego, lecz ustawa z dnia 12 marca 2004 r. stanowi również wyraźnie w przepisie art. 13 ust. 1, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Gdyby zatem przyjąć jako podstawę rozstrzygania zapisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, to jedyną możliwą decyzją w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania stronie świadczenia z pomocy społecznej. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest także do respektowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących tego postępowania. Kodeks ten stanowi w przepisie art. 139, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zatem jednym z ograniczeń przy wydawaniu decyzji przez organ odwoławczy jest zakaz wydawania decyzji na niekorzyść strony. W niniejszej sprawie decyzja o odmowie przyznania świadczenia byłaby z pewnością taką decyzją, zatem rozważeniu przez Kolegium podlegał fakt czy decyzja organu pierwszej instancji nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub interesu społecznego. Kolegium w toku rozpatrywania sprawy nie stwierdziło takiego faktu, decyzja została wydana zgodnie ze stanem prawnym w chwili jest wydania, tj. na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegium wskazuje, że bezpodstawne są żądania strony dotyczące wypłaty wyrównania za okres od lipca 2003 r. do kwietnia 2004 r. zasiłku stałego wyrównawczego. Jak wynika z przepisu art. 43 ust 6 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentację. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Identyczne rozwiązanie zawiera także ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. w przepisie art. 106 ust. 3. Jak wynika zatem w powyższych unormowań, podstawą ustalenia daty, od której przyznane są świadczenia, jest złożenie wniosku z wymaganą dokumentację. Jak wynika z akt sprawy wniosek do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia wpłynął w dniu [...] r. zatem niewątpliwa jest prawidłowość przyznania świadczenia na miesiąc [...] r. decyzją z dnia [...] r. Z powyższą decyzją nie zgodził się I. D. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniósł, że w [...] r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] r. W dniu [...] r. złożył wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. Po orzeczeniu Powiatowego Zespołu złożył w [...] r. odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Wskazał, że orzeczenie w jego sprawie zapadło dopiero w dniu [...] r., co winno stanowić ciągłość stopnia niepełnosprawności, wobec czego przysługuje mu wypłacenie zaległego zasiłku stałego wyrównawczego od [...] r. do [...] r. Skarżący podniósł, że ostateczne orzeczenie otrzymał w dniu [...] r. a w dniu [...] r. wysłał prośbę do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o wypłacenie wyrównanie zasiłku stałego wyrównawczego od [...] r. do [...] r. z bieżącym zasiłkiem stałym wyrównawczym. Wskazał, że w dniu [...] r. otrzymał decyzję organu pierwszej instancji, od której złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G.. W dniu [...] r. otrzymał decyzję Kolegium. Powołując się na art. 139 k.p.a. skarżący wskazał, że należy mu się wypłacenie zaległości zasiłku stałego wyrównawczego od [...] r. do [...] r., gdyż nie obowiązuje go nowa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a jego sprawa winna być rozpatrzona na podstawie dotychczasowych przepisów. Stwierdził, że takie działanie organu odwoławczego jest naruszeniem przepisów Konstytucji na jego niekorzyść. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] r. w wyniku wniosku złożonego w dniu [...] r. przyznano skarżącemu świadczenie w formie zasiłku stałego wyrównawczego od dnia [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł wraz z opłatą składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne za wskazany okres w wysokości 8,25% przyznanego świadczenia, t.j. [...] zł miesięcznie. W dniu wydawania decyzji odwoławczej w niniejszej sprawie /[...] r./ obowiązywała juz nowa ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 2004r., którą organ II instancji był związany. Wynika to z niekwestiowanej zasady, w myśl której, jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpoznaniem odwołania, organ odwoławczy – zachowując tożsamość sprawy – obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny. Organ II instancji orzeka bowiem w sposób merytoryczny. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy prawidłowo zatem powołał się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W myśl art. 150 tego aktu prawnego, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy nowej ustawy. Ustawa ta wprowadziła świadczenie w postaci zasiłku stałego wyrównawczego – zbliżonego konstrukcyjnie do dotychczasowego zasiłku stałego wyrównawczego, jednakże – na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy – przyjęła jednocześnie, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej /art. 13 ust. 1/. Oznaczałoby to, że rozpatrując sprawę wyłącznie na podstawie przepisów tej ustawy, skarżącemu należałoby odmówić świadczenia z pomocy społecznej. Odwołując się jednak do wynikającej z art. 139 kodeksu postępowania administracyjnego zasady zakazu reformationis in peius, którego istota polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny, utrzymał przyznane stronie świadczenie. Prawidłowe są ustalenia organu dotyczące okresu wypłaty świadczenia. Zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Takie same unormowanie przyjęto w art. 106 ust. 3 nowej ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z dokumentacją /wniosek złożono w dniu [...] r./, a przepisy ustawy nie przewidują wyrównania wypłaty tego świadczenia za okres, w jakim toczyło się postępowanie o przyznanie stopnia niepełnosprawności. Uwzględniając powyższe, skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./.