IV SA/Wr 532/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. T.od decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]działającego z upoważnienia Burmistrza S., Zastępcy Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę J.T. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn.zm.) orzekło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia między innymi przytoczono, że w dniu [...]czerwca 2019 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Wydaną wówczas odmowną decyzję w wyniku odwołania wniesionego przez stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Opisaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten podał, że podjął próbę ustalenia zakresu sprawowanej opieki przez skarżącego. W dniu [...]marca 2020 r. pracownicy socjalni udali się do jej miejsca zamieszkania, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak nie udało się go przeprowadzić z uwagi na nieobecność syna, który sprawuje opiekę nad matką. Ze spotkania z matką wnioskodawcy została sporządzona notatka służbowa, z której wynika, że przebywała ona sama w domu, ponieważ syn przywiózł ją dzień wcześniej z D., gdzie zamieszkuje razem z żoną. Noc spędziła samotnie. Śniadanie, które zjadła rano, zostało przywiezione dzień wcześniej, ponieważ sama nie przygotowuje żadnych posiłków. Herbatę przygotowuje sobie na cały dzień sama korzystając z grzałki, gdyż nie korzysta z kuchenki gazowej. Oświadczyła, że synowa przygotowuje leki do zażycia, posiłki oraz robi pranie. Syn pali w piecu centralnego ogrzewania. W dniu [...] czerwca 2020 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy. Z dokonanych ustaleń wynika, że skarżący mieszka w miejscowości D. wraz z żoną, która nie jest aktywna zawodowo. Sprawuje opiekę nad matką od 10 lat. Wnioskodawca wyjaśnił, że w trakcie sprawowania opieki nad matką gotuje jej posiłki, robi pranie, sprząta, dowozi do lekarza pierwszego kontaktu oraz specjalistów. Wizyty odbywają się raz w tygodniu. Ponadto robi zakupy, podaje leki 3 razy dziennie, a więc wykonuje podstawowe czynności niezbędne w codziennej egzystencji matki. Podał, że żona pomaga mu w opiece podczas przebierania matki, a oprócz tego pierze ubrania, gotuje posiłki i pomaga przy kąpieli. W trakcie wywiadu matka skarżącego oświadczyła, że ma poważne problemy z pamięcią i zapomina się. Syn poświęca jej około 12 godzin dziennie w ramach zapewniania opieki. Podczas nieobecności syna korzysta również z pomocy synowej. Z zebranych informacji wynika, że matka skarżącego większość czasu przebywa u syna w miejscu jego zamieszkania. Organ ustalił, że matka porusza się samodzielnie w obrębie mieszkania oraz poza nim. Nie korzysta z żadnego sprzętu inwalidzkiego, jak i ortopedycznego. Nie wymaga pomocy w czynnościach pielęgnacyjno-higienicznych. Spożywa posiłki sama, jest w logicznym kontakcie. Zna nazwiska lekarzy, u których się leczy oraz jakie leki zażywa. W ocenie organu, informacje te stanowią dowód na to, że matka skarżącego nie ma całkowitego braku pamięci, jak podał jej syn w oświadczeniu sporządzonym do wywiadu środowiskowego. Wskazano, że w trakcie wywiadu pracownik socjalny podejmował wszelkie próby wyjaśnienia rozbieżności na temat zakresu opieki, jednakże wnioskodawca swoją negatywną postawą uniemożliwił uzyskanie dokładnych wyjaśnień. Niechętnie udzielał odpowiedzi na zadawane pytania, nie dążył (pomimo próśb) do skrupulatnego wyjaśnienia na czym polega jego opieka nad mamą, a także ile czasu i o jakich porach dnia zajmują mu określone czynności dotyczące bezpośredniej opieki. W sporządzonym oświadczeniu napisał bardzo ogólnie na czy polega jego opieka nad mamą i jak wygląda harmonogram dnia. Podał, że jego mama wstaje o 5 rano, je śniadanie, jest wykonywana toaleta ciała, potem wyjście na spacer, modlitwa, oglądanie zdjęć, wyjście na ogródek, oglądanie TV, około godziny 12-13 obiad, potem spanie, wyjście na ogród, pobieranie leków systematycznie trzy razy dziennie. Raz dziennie odwiedza cmentarz, wieczorem około 19 je kolację, wieczorna toaleta, wzięcie leków i spanie do 5 rano. Argumentując dalej organ stwierdził, że z zebranych informacji wynika, iż nie tylko i wyłącznie skarżący sprawuje opiekę nad swoją mamą, ale pomocy w opiece udziela mu również żona, kiedy jest nieobecny w domu. Wobec tego niemożliwe jest dokładne wskazanie czasookresu sprawowania tej opieki przez poszczególne osoby. Ponadto, w ocenie organu, podopieczna mogłaby mieć zapewnioną pomoc w miejscu zamieszkania w formie usług opiekuńczych, a poza godzinami pracy opiekunki, opiekę mogłaby sprawować rodzina. Z akt sprawy nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki nad mamą wymuszał rezygnację przez skarżącego z podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Niepełnosprawność matki spowodowana jest chorobami wewnętrznymi i nie jest ona osobą leżącą na stałe, niesprawną ruchowo. Z opisu sprawowanej opieki wynika, że wnioskodawca robi poranne zakupy i przygotowuje śniadanie, matka samodzielnie wykonuje czynności higieniczne, w tym także w ciągu dnia, przyjmuje lekarstwa. Wnioskodawca jedynie podaje ubrania i leki. Tak więc czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad chorą nie zajmują takiej ilości godzin w ciągu dnia, aby wnioskodawca przy należytej organizacji czasu tej opieki nie mógł podjąć pracy zarobkowej. Podawanie lekarstw i pilnowanie bezpieczeństwa matki przy porannej toalecie wykonywane są w godzinach rannych i wieczornych, natomiast ta część dnia, która zwyczajowo wypełniana jest obowiązkami zawodowymi, poświęcana jest przez stronę na prowadzenie gospodarstwa domowego. Posiłki są przygotowywane dla całej rodziny, przygotowuje je żona wnioskodawcy, gdyż matka większość czasu przebywa u skarżącego. Synowa pomaga w opiece mężowi nad mamą. W ocenie organu I instancji czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym mieszka także wnioskodawca, nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, podobnie jak zakupy czy wizyty u lekarza - osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, chodzą na zakupy i do lekarza. Taki zakres opieki, który polega na pracach w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów, czy załatwianiu spraw urzędowych nie wymusza rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. W ocenie organu na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień strony, nie można uznać, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawcy, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca zrezygnował z posiadanego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Matka została uznana po raz pierwszy za niezdolną całkowicie do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji w 1993 r., natomiast wnioskodawca do [...] czerwca 2009 r. pracował w firmie ogólnobudowlanej i stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron. Nie można zatem uznać, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawcy, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Brak takiego związku przesądza o niespełnieniu przesłanki pozytywnej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającej z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Końcowo organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]ma ustalone prawo na stałe do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wyłącznie normą kolizyjną mającą zastosowanie w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń wymienionych w tym przepisie i w realiach sprawy miałby zastosowanie tylko wtedy, gdyby ziściły się warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, w którym przysługuje już przyznany decyzją zasiłek dla opiekuna. Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zatem nie dochodzi do zbiegu prawa do świadczeń. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania i analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwana dalej ustawą). Świadczeniami rodzinnymi, w rozumieniu ustawy (art. 2), są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Materialnoprawną podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Stosownie do art. 17 ust 3 ustawy, od dnia 1 stycznia 2020 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 1.830,00 zł miesięcznie (zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 - opubl. M.P. z 2019 r., poz. 1067). W 2019 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosiła 1.583,00 zł (zob. obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2019 - opubl. M.P. z 2018 r.,poz. 1099). Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a)ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) (uchylony); 5)na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Jak następnie zauważyło Kolegium - przed wydaniem zaskarżonej decyzji (wskutek ponownego rozpatrywania sprawy) organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kontekście m.in. zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką. Uznając zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy jako wystarczający do dokonania oceny spełnienia przez stronę pozostałych przesłanek niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia opiekuńczego Kolegium na tle art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy stwierdziło, że przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są: istnienie wobec osoby niepełnosprawnej obowiązku alimentacyjnego po stronie ubiegającego się o przyznanie świadczenia, konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnacja przez taką osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. W ocenie Kolegium skarżący spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, a mianowicie należy do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny", gdyż jest synem osoby wymagającej opieki, a więc jest jej krewnym w linii prostej. Kontynuując swe wywody Kolegium podniosło, że z przywołanych wyżej przepisów ustawy wynika, że jednym z wymogów do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2792/16, Lex nr 2252083). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, Lex nr 1215517). Okolicznością niesporną w sprawie jest to, że matka skarżącego w [...]r. została zaliczona przez komisję lekarską ds. inwalidztwa KRUS do I grupy inwalidzkiej, a więc została u niej orzeczona całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Ponadto legitymuje się ona orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalonej w orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2005 r. Z treści przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej na temat stanu zdrowia podopiecznej (m.in. kart leczenia szpitalnego) wynika, że w [...] r. przebyła ona operację wszczepienia dwujamowego stymulatora serca, a ponadto choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, hyperlipidemię, hypercholesterolemię, a także zaburzenia obserwacyjno-kompulsyjne z przewagą myśli natrętnych. W dniu [...] września 2019 r. ze skarżącym został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono zakres opieki sprawowanej nad matką. Ponadto wnioskodawca i jego matka złożyli oświadczenia, wyjaśniając rodzaj wykonywanych czynności opiekuńczych. Ponadto w dniu [...] października 2019 r. organ I instancji przesłuchał skarżącego na okoliczność złożonego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W poprzedniej swojej decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. Kolegium stwierdziło, że uzyskane informacje na temat zakresu sprawowanej opieki nad matką były rozbieżne, przez co powstały wątpliwości związane ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wobec tego zlecono organowi I instancji, aby w toku ponownego rozpatrywania sprawy wyjaśnił powstałe rozbieżności w oświadczeniach. W następstwie powyższego, w dniu [...] marca 2020 r. pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania matki (tj. W.), w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie udało się go jednak przeprowadzić z uwagi na nieobecność skarżącego, który sprawuje opiekę nad matką. Ze spotkania z matką strony została jednak sporządzona notatka służbowa. Wynika z niej, że na miejscu zastano matkę, która przebywała w domu sama. Nadmieniła, że dzień wcześniej przywiózł ją z D. syn. Noc spędziła samotnie. Syn telefonicznie skontaktował się z nią o 6 rano. Miał przyjechać do niej za godzinę, aby wspólnie pojechać do lekarza psychiatry. Swój stan zdrowia podopieczna oceniła jako ciężki. Śniadanie, które zjadła było dzień wcześniej przywiezione przez syna, gdyż sama nie przygotowuje żadnych posiłków. Nie korzysta z kuchenki gazowej bo zapomina się i nie wyłącza gazu. Herbatę przygotowuje sobie na cały dzień korzystając z grzałki. Często pije napoje wcześniej zakupione przez syna. Wyjaśniła, że zazwyczaj przez kilka dni przebywa u syna w D., przyjeżdża do W.na dzień, dwa w tygodniu, aby sprawdzić czy nikt się nie włamał do mieszkania, odpocząć psychicznie od rodziny. Podkreśliła, że nie jest w stanie w domu cokolwiek robić. Syn zarządza jej środkami finansowymi, robi zakupy, wozi do lekarza 3-4 razy w miesiącu, w zależności od potrzeb, pomaga także podczas kąpieli. Synowa przygotowuje leki do zażycia, posiłki i pierze. Pod koniec rozmowy podsumowała, że jest zadowolona z pomocy ze strony syna, który pomaga jej we wszystkich czynnościach. Pracownik socjalny zwrócił uwagę, że nie do końca jest to prawdą, gdyż znaczącą rolę pomocową również odgrywa synowa. Wówczas matka strony bardzo się zdenerwowała i podniosła głos. Zaczęła wycierać pot z czoła, widać było, że ta sytuacja ją zdenerwowała. Poprzez rozmowę próbowano wyciszyć zainteresowaną i przyniosło to pozytywny efekt. Nawiązano również kontakt z jej sąsiadami. Według informacji przekazanych przez sąsiadów ustalono, że skarżący jest widywany w miejscu zamieszkania matki często, zazwyczaj codziennie, jednakże większość czasu spędza ona u synów w D., bądź w L.. Na jej posesji często słychać krzyki, podczas odwiedzin przez syna. Co do zapewnienia opieki przez niego, to w ocenie sąsiadów nie jest ona pozytywna. W dniu [...]czerwca 2020 r. ze skarżącym (w miejscu jego zamieszkania) został przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Dochodem rodziny jest zasiłek dla opiekuna w kwocie 620 zł miesięcznie, który stanowi jedyne źródło utrzymania. Żona wnioskodawcy, czyniła starania o podjęcie pracy, ale nie została przyjęta z uwagi na panującą w kraju epidemię. Wyjaśnił, że od 10 lat sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, nad którą ma kontrolę przez 24 godziny na dobę. W ostatnim czasie zaczął również zarządzać jej środkami finansowymi, ponieważ matka wracając od znajomej zgubiła całą emeryturę wraz z tzw. trzynastką. Ustalono, że podczas sprawowania opieki nad matką, wnioskodawca wykonuje następujące czynności: gotowanie, pranie, sprzątanie, dowożenie do lekarza pierwszego kontaktu oraz specjalistów (wizyty odbywają się raz w tygodniu), robienie zakupów, podawanie leków 3 razy dziennie. Żona pomaga mu w opiece, podczas przebierania matki, pierze, gotuje i pomaga przy kąpieli. W dniu [...]czerwca 2020 r. matka skarżącego złożyła oświadczenie, w którym podała, że opieka nad nią polega na dozowaniu i podawaniu leków, szykowaniu posiłków, pomocy przy myciu się (toalecie), wożeniu do lekarzy, robieniu zakupów oraz kontroli przez cały dzień nad wykonywanymi czynnościami. Czas trwania opieki to 12 godzin dziennie, aż do zaśnięcia. Synowa pomaga prać, gotować, sprzątać i kąpać się. Matka wyjaśniła, że do lekarza jeździ raz w tygodniu i nigdy nie jeździ sama, ponadto syn 3 razy dziennie podaje jej leki. W tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2020 r., oświadczenie złożył również skarżący, który wyjaśnił, że jego opieka nad matką polega na wszystkim, tj. gotowanie, pranie, sprzątanie, wizyty lekarskie, zakupy, pomoc w toalecie, wszelka pomoc w egzystencji. Matka wstaje o godzinie 5, je śniadanie, odbywa się toaleta ciała, potem wyjście na spacer. Następnie jest modlitwa, oglądanie zdjęć, wyjście na ogródek, oglądanie telewizji, około 12-13 obiad, potem spanie, znowu wyjście na ogród, około 19 kolacja i toaleta. W międzyczasie 3 razy dziennie matce podawane są leki. Wskazał, że zawsze wozi mamę do lekarzy. Żona pomaga mu w takich czynnościach jak przebieranie mamy, pranie, gotowanie. Ponadto, gdy jest zajęty swoimi obowiązkami, to opiekę nad matką również sprawuje jego żona. Jak ustalono, w aktach sprawy znajduje się także zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2019 r., wystawione przez specjalistę psychiatrę. Wynika z niego, że matka skarżącego choruje na zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (nerwicę natręctw) oraz organiczne zaburzenia nastroju (afektywne). Wskazano, że cierpi ona z powodu ciężkiego, opornego zespołu natręctw o charakterze agresywnym lub autoagresywnym - na widok noża myśli, żeby kogoś ugodzić, czy poderżnąć gardło; podczas gotowania myśli żeby wsypać trutkę na szczury; nie może prać, bo się obawia, że włoży ręce do pralki, żeby się wkręciły. Praktycznie większość czynności domowych wywołuje u niej agresywne skojarzenia, lęk, spadek nastroju i to powoduje, że nie może ich wykonywać. Z powodu zaburzeń pamięci myli się przy dawkowaniu leków. Wskazano również, że pacjentka jest bardzo cierpiąca, znękana i wyczerpana przewlekłą chorobą. Wobec tego wymaga stałej pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu. Kolegium uznało, że zaświadczenie lekarskie jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. - zwanej dalej K.p.a.}, czyli jednym ze środków dowodowych wskazanych w art. 75 K.p.a., który podlega ocenie organu i pomaga organowi w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 406/08, Lex nr 538637). Jednakże organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii lekarza, lecz zobowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach została ona oparta i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Na organie administracyjnym spoczywa obowiązek dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne, w ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad matką. Kolegium nie zakwestionowało faktu, iż matka skarżącego cierpi na schorzenia, które utrudniają jej codzienne funkcjonowanie, jednakże zakres sprawowanej opieki nie stoi na przeszkodzie do podjęcia zatrudnienia przez stronę. W świetle stwierdzonych wyżej okoliczności szereg podstawowych czynności matka skarżącego wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy syna - w obrębie mieszkania, jak i poza nim, porusza się samodzielnie, może samodzielnie siedzieć, sama korzysta z toalety i nie wymaga pomocy przy spożywaniu posiłków. Potrzebuje pomocy syna przy przygotowaniu posiłków, dozowaniu leków, w porannej i wieczornej toalecie, dowożeniu do lekarzy (raz w tygodniu), robieniu zakupów, praniu i sprzątaniu mieszkania. W ocenie organu świadczona opieka nad matką nie ma charakteru ciągłego, gdyż może być wykonywana o różnych porach dnia. Wnioskodawca w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż matka skarżącego nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, karmienia przez sondę, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz nie używa pampersów. Pomoc syna zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Rację w tym zakresie należy przyznać organowi I instancji, który w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż czynności opiekuńcze związane z opieką nad matką nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawca przy należytej organizacji tej opieki nie mógł podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze. Jak słusznie podniesiono w kwestionowanej decyzji, osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, robią zakupy, sprzątają mieszkanie, czy też udają się do lekarzy. Jakkolwiek Kolegium przyznało, że żona wnioskodawcy nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec teściowej, to niemniej jednak nie sposób pominąć jej roli w sprawowanej przez męża opieki nad matką. Małżonka skarżącego pomaga w robieniu prania, sprzątaniu, kąpaniu matki, a posiłki, które przygotowuje, są dla całej rodziny, a więc w znaczący sposób odciąża wnioskodawcę z wykonywanych czynności opiekuńczych wobec matki, kiedy ta przebywa u niego. Mogłaby mieć w miejscu zamieszkania (w W.) zapewnioną pomoc w formie usług opiekuńczych, a poza godzinami pracy opiekunki, opiekę mogłaby sprawować rodzina. Opiekunka mogłaby chociażby przygotować posiłek, zrobić zakupy, posprzątać mieszkanie, czy podać lekarstwa. Ponadto Kolegium podkreśliło, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stanu pracy zarobkowej winno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, związaną z ubiegającym się o świadczenie, węzłem obowiązku alimentacyjnego. Ponadto stan zdrowia osoby, nad którą opieka ma być sprawowana sprawia, iż osoba ta bezwzględnie wymaga opieki. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1411/06, Lex nr 344871). Zarówno rezygnacja, jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być zatem spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 663/15, Lex nr 2019022). Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca zrezygnował z posiadanego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Matka została uznana po raz pierwszy za niezdolną całkowicie do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji w 1993 r., natomiast skarżący do [...] czerwca 2009 r. pracował i stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron. Ponadto wnioskodawca w chwili wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawał w zatrudnieniu, nie uprawdopodobnił także, że zamierzał podjąć konkretne zatrudnienie, jednak z uwagi na konieczność opieki nad matką nie mógł tego uczynić. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Reasumując Kolegium przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy skarżący swojej matce. Ponadto w niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż strona nie wykazała, aby właśnie w celu sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W skardze od decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art, 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w sposób wskazany przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona skarżąca nie zgodziła się z przyjęciem przez organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy pomiędzy opieką skarżącego nad jego niepełnosprawną matką a rezygnacją przez nią z zatrudnienia oraz z ustaleniem, że opieka sprawowana przez skarżącego nie jest opieką całodobową, co pozwala skarżącemu na podjęcie zatrudnienia. Z dyspozycji bowiem art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Istotą wnioskowanego świadczenia jest rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która takiej opieki wymaga. W przedmiotowej sprawie skarżący sprawuje opiekę nad matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez niego z zatrudnienia. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a). Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako "ustawa" lub "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w na tyle dużym - a wynikającym ze stopnia oraz charakteru niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie lub kontynuację zatrudnienia. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje sprawowania opieki, to jednakże z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że opieka, o której tamże mowa, winna być stała (ciągła) i długoterminowa. Skoro z komentowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności ( wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13) to świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu, jak słusznie zauważyło Kolegium. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11,). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16). W prezentowanym świetle, jedną z przesłanek uprawniających danego wnioskodawcę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobiście świadczona przez niego opieka nad osobą niepełnosprawną, przy czym taka opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Oznacza to, że bezsprzecznie musi zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go a sprawowaną opieką. Zdaniem Sądu organ, na podstawie wyczerpującego, kompletnego materiału dowodowego i przy niewadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wyprowadził trafne wnioski, że taki związek przyczynowo-skutkowy w niniejszej sprawie nie zachodzi a sprawowana przez skarżącego opieka nie ma takiego charakteru, który by uniemożliwiał zatrudnienie. Przede wszystkim skarżący sprawuje opiekę nad swoją matką – częściowo w miejscu zamieszkania matki, częściowo u siebie, na co wskazują jednoznacznie ustalenia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w sprawie i oświadczenia skarżącego oraz jego matki. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że matka skarżącego zasadniczo prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, mieszka w innej (pobliskiej) miejscowości niż skarżący. Nie mieszka z nim stale (skarżący podawał, że "większość czasu" spędza u niego). Nie jest to zatem opieka całodobowa wymagająca nieustannej, stałej i bezpośredniej obecności opiekuna. Trafne jest spostrzeżenie Kolegium, że czynności takie jak gotowanie (przygotowywanie posiłków), sprzątanie, pranie, jeżdżenie po zakupy czy płacenie rachunków, przygotowywanie leków, okresowe zawożenie do lekarza dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie, choć stan psychiczny matki niewątpliwie wymaga tych form codziennej pieczy i nadzorowania jej stanu na bieżąco. Stanowią one jednak generalnie zwyczajowe czynności, które mogą być wykonywane w różnych porach dnia, zaś matka skarżącego radzi sobie samodzielnie z funkcjonowaniem takim jak poruszanie się (jest sprawna ruchowo), korzystanie z toalety, spożywanie posiłków czy zażywanie leków. Z ustaleń organu wynika, czemu w skardze nie zaprzeczono, że część z tych czynności opiekuńczych wykonuje synowa. W niniejszej sprawie nie można zatem mówić o sprawowaniu stałej i ciągłej opieki, która związana jest z niepodjęciem lub rezygnacją zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu jej sprawowania. Zakres i częstotliwość czynności podejmowanych przez skarżącego świadczy o braku spełnienia ustawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób wyczerpujący i przekonujący odniosło się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, a Sąd zaprezentowane stanowisko organu i jego argumentację w całości podziela. Oczywiście nie można wykluczyć, że sposób opieki może ulec zmianie zależnie od stanu zdrowia matki, ale wówczas można ponowić wniosek. W powyższym świetle należy zaaprobować stanowisko Kolegium, że zachodzi brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej, w jakimkolwiek wymiarze. Taka zaś sytuacja w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniała. Wobec braku naruszeń prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.