IV SA/Wr 539/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adw. W. Sz. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji z dnia [...] Nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N.", w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 24 maja 2007r. M. C. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N." w L., w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., w kwocie 7.206 zł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N." w L., w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że umorzono postępowanie w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego zgodnie z prośbą strony z dnia 28 maja 2007r. o umorzenie postępowania. Ponadto organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie prowadzone było na wniosek strony postępowanie, które zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznych odmawiających przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. C., w którym zażądał przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N." w L., w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r. Podniósł, że wnioskowane świadczenie należy mu się, ponieważ stanowi rzeczywisty i autentyczny wydatek na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpoznając sprawę stwierdziło, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony, oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2 powołanego przepisu). Umorzenie postępowania administracyjnego, określone w art. 105 § 1 kpa, związane jest ściśle z przesłanką bezprzedmiotowości bezwzględnej postępowania. Bezprzedmiotowość ta oznacza, że nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Taka sytuacja będzie miała miejsce m.in., gdy strona wystąpi z kolejnym wnioskiem, w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy istnieje bowiem, gdy występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym. W przedmiotowej sprawie M. C. wnioskiem z dnia 24 maja 2007r. wystąpił do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie szeregu świadczeń z pomocy społecznej, w tym m.in. zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N." w L., w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., w kwocie 7.206 zł. W dniu 28 maja 2007r. organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania przeprowadził ze stroną aktualizację wywiadu środowiskowego. W wyniku podjętych czynności dokonano oceny aktualnej jej sytuacji, a także szczegółowo ustalono jej żądania określone we wniosku z dnia 24 maja 2007r. Ustalono m.in., że strona wnosi o umorzenie postępowania w sprawie pomocy finansowej na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N.", gdyż "postępowanie w sprawie przekazano" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Na tej postawie decyzją z dnia [...] Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia M. C. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N.", w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., w związku z wnioskiem strony o umorzenie postępowania. M. C. niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia wniósł odwołanie, żądając uchylenia decyzji organu I instancji i przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie składu orzekającego Kolegium, w tym stanie faktycznym sprawy, brak jest podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N.", w trybie art. 105 § 2 kpa, jak orzekł organ I instancji. Strona w odwołaniu skutecznie cofnęła bowiem swój wniosek o umorzenie prowadzonego w tej sprawie postępowania. Cofnięcie przez stronę wniosku o umorzenie postępowania jest równoznaczne z tym, że nie występuje przesłanka bezprzedmiotowości względnej postępowania, a zatem brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie art. 105 § 2 kpa. Należy przy tym wskazać, że żądanie strony umorzenia postępowania administracyjnego, wszczętego na jej wniosek, musi być wyraźne i istnieć również na etapie postępowania odwoławczego, albowiem organ odwoławczy zobowiązany jest do orzekania na podstawie stanu prawnego i faktycznego stwierdzonego w dacie orzekania przez ten organ. Niemniej jednak skład orzekający Kolegium orzekł o utrzymaniu w mocy kwestionowanej decyzji pierwszoinstancyjnej, gdyż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem strony z dnia 24 maja 2007r, w sprawie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N.", w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., na podstawie art. 105 § 1 kpa. Stwierdzono bowiem, że zachodzi tożsamość powyższego postępowania administracyjnego z przeprowadzonymi przez organ I instancji postępowaniami administracyjnymi zakończonymi decyzjami ostatecznymi. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że orzeczono ostatecznie o odmowie przyznania prawa do zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu . "N." w L., w okresach: 1. od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 26 listopada 2006r, decyzjami organu I instancji z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...] oraz decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]. Nr [...] i z dnia [...] Nr [...], 2. od dnia 27 listopada 2006r. do dnia 30 listopada 2006r., decyzją organu I instancji z dnia [...] Nr [...] oraz decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...], 3. od dnia 1 grudnia 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., decyzją organu I instancji z dnia [...] Nr [...] oraz decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...]. W związku z zaistniałą tożsamością sprawy rozstrzygniętej już decyzjami ostatecznymi działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (gdyż w powołanych decyzjach ostatecznych, jak i w postępowaniu wszczętym na wnioskiem strony z dnia 24 maja 2007r. - występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy) konieczne było umorzenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N." w L. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami prawa niedopuszczalne jest aby w tej samej sprawie prowadzone były dwa postępowania zakończone wydaniem dwóch decyzji orzekających co do istoty sprawy. " Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...), wyrok NSA z 19 czerwca 2000r. ( l SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391). W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. C. zażądał jej unieważnienia i przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Zarzuca, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącą obrazą przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Wskazuje, że naruszone zostały przepisy art. 67 ust. 1 oraz art. 68 ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 15 pkt 1 i 5, art. 100 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił, iż powołane przepisy Konstytucji nakładają na gminę obowiązek zapewnienia osobie niepełnosprawnej wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Zapewnienie niezbędnych potrzeb, zdaniem skarżącego, winno nastąpić w taki sposób by warunki tej pomocy odpowiadały godności człowieka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Przedmiotem osądu w badanej sprawie jest decyzja umarzająca postępowanie w przedmiocie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Umorzenie postępowania administracyjnego następuje w dwóch sytuacjach przewidzianych w art. 105 kpa, a mianowicie z powodu bezprzedmiotowości postępowania stwierdzonej przez organ oraz z powodu wycofania żądania wszczęcia postępowania przez stronę. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego; takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 1998r., sygn. akt II SA 70/1998, LEX nr 43205). Umorzenie z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialno-prawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera ona inny skutek prawny, oznacza bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy jej zawisłość w danej instancji. Z analizy akt badanej sprawy wynika, że skarżący wnioskował o pomoc społeczną w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w hotelu "N." w L. w okresie od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 25 lutego 2007r. w kwocie 7206 zł. Co prawda, w zaskarżonej decyzji okres ten został określony jako obejmujący dni od 6 listopada 2006r. do 28 lutego 2007r., a w oświadczeniu złożonym w dniu 4 czerwca 2007r. skarżący wyjaśnił, iż jego pobyt w "N." obejmował okres od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 25 lutego 2007r., zaś datę 28 lutego 2007r. podał celem "uproszczenia rozliczeń kosztów". Jednakże nieścisłość ta pozostaje bez wpływu na zapdałe rozstrzygnięcie. Niemniej jednak, wyżej wskazane żądanie skarżącego, zostało już wcześniej rozpoznane następującymi decyzjami: - okres od dnia 6 listopada 2006r. do dnia 26 listopada 2006r, decyzjami organu I instancji z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...] oraz decyzjami odwoławczymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...]; - okres od dnia 27 listopada 2006r. do dnia 30 listopada 2006r., decyzją organu I instancji z dnia [...] Nr [...] oraz decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...]; - okres od dnia 1 grudnia 2006r. do dnia 28 lutego 2007r., decyzją organu I instancji z dnia [...] Nr [...] oraz decyzją odwoławczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcia stały się ostateczne, a fakt, że skarżący nie zgadza się z nimi nie może absolutnie prowadzić do ponownego merytorycznego załatwienia wniosku w warunkach tożsamości sprawy administracyjnej. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. (...) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Ka 2247/1998, LEX nr 44391). Wobec powyższego, tożsamy w tym względzie wniosek, wszczynający obecne postępowanie, nie mógł doprowadzić do innego jego zakończenia. Z tych przyczyn, zbędne jest ustosunkowanie się do zarzutów skargi nakierowanych na merytoryczne racje udzielenia pomocy na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.). O zwrocie kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym orzeczono na podstawie art. 250 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 3 i §18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).