IV SA/Wr 54/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. D. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 13/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.D. na czynność Dyrektora Generalnego D. Urzędu Wojewódzkiego we W. polegającą na niedopuszczeniu do trzeciego etapu konkursu na stanowisko starszego specjalisty do spraw wydawania decyzji z zakresu mienia zabużańskiego w Wydziale Mienia Zabużańskiego w Oddziale Mienia Zabużańskiego i Uwłaszczeń D. Urzędu Wojewódzkiego we W. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 30 listopada 2017 r. D. D. (dalej skarżący lub wnioskodawca) wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku poprzez wypełnienie go na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Ponadto, referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i wyjaśnień, stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu wskazał, że otrzymuje rentę w wysokości 931 zł netto, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego miesięczne wydatki wynoszą 900 zł i składają się na nie: 600 zł na mieszkanie i 300 zł na życie, w tym na leki. Rubryki dotyczące posiadanego majątku, w tym nieruchomości i zasobów pieniężnych, zostały opisane sformułowaniem "nie dotyczy". Nie wypełniono informacji co do posiadanych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Uwzględniając powyższe okoliczności, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 13/16 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ograniczył się bowiem do lakonicznych oświadczeń, nie odpowiadając na wezwanie do przedłożenia dokumentów, które by te oświadczenia potwierdziły. Skarżący pozbawił tym samym referendarza sądowego możliwości dokonania rzetelnej oceny jego sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. skarżący wniósł sprzeciw, zarzucają mu naruszenie art. 246 § 1 oraz art. 255 w zw. z art. 252 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że zrealizował wezwanie z dnia 4 grudnia 2017 r., gdyż złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W ocenie skarżącego informacje zawarte w złożonym formularzu PPF stanowiły wystarczające źródło do faktycznej oceny jego możliwości finansowych. Ponadto, pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. skarżący został przedwcześnie wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych, dotyczących jego stanu majątkowego. Najważniejszą w rolę w ocenie kondycji finansowej skarżącego pełni oświadczenie zawarte w formularzu PPF. Dopiero gdyby to oświadczenie okazało się niewystarczające lub budziło jakiekolwiek wątpliwości, wówczas referendarz sądowy mógł wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów w tym zakresie. Wystosowane zatem wezwanie referendarza sądowego, skarżący ocenił jako niedopuszczalne. Podniósł on ponadto, że jest osobą niepełnosprawną, której jedynym dochodem jest renta w wysokości 931 zł miesięcznie. W kwestii zeznania podatkowego za rok 2016 r. podał, że nie złożył zeznania podatkowego, ponieważ takie składa za niego ZUS. Nie posiada on również żadnych decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, czy podatku rolnego, gdyż nie posiada żadnych nieruchomości. Nie jest właścicielem jakiegokolwiek środka transportu, tym bardziej, że jako osoba niepełnosprawna, ze sparaliżowanymi kończynami lewymi, nie byłby w stanie kierować jakimkolwiek pojazdem. Wynajmując mieszkanie, płaci miesięcznie kwotę 600 zł czynszu i ok. 300 zł kosztów na życie. Osiąganą nadwyżkę w wysokości 31 zł, przeznacza co miesiąc na doładowanie telefonu komórkowego w kwocie 30 zł. W związku z tym, oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest w zupełności wystarczające do stwierdzenia, że jego stan majątkowy, rodzinny i możliwości płatnicze są "na poziomie nędzy". Mając powyższe okoliczności na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania odwoławczego, odpowiednio według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie należy wyjaśnić, że choć niniejsze postanowienie zostało wydane pod sygnaturą IV SA/Wr 54/18, zaś zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego nosi sygnaturę IV SA/Wr 13/16, to oba rozstrzygnięcia w dalszym ciągu dotyczą tej samej sprawy skarżącego. Zmiana oznaczenia wynika zaś jedynie z konieczności przerejestrowania sprawy z uwagi na uchylenie jej przez Naczelny Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienie należało stwierdzić, że Sąd nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania, gdyż okazało się ono prawidłowe. Podzielić trzeba stanowisko referendarza sądowego, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, aby nie był on w stanie ponieść niezbędnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy bowiem podkreślić, że ograniczył się on wyłącznie do przedstawienia faktów dotyczących swojej sytuacji majątkowej i osobistej bez najmniejszej nawet próby ich udokumentowania. Nie uczynił tego ani po wezwaniu go do przedłożenia dokumentów źródłowych i wyjaśnień o swojej sytuacji materialnej przez referendarza sądowego, ani przy wniesieniu rozpatrywanego sprzeciwu. W takiej sytuacji nie było podstaw do uwzględnienia żądania przyznania prawa pomocy, skoro niepotwierdzony został przez skarżącego żaden z faktów istotnych dla ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej i dochodowej. Podniesiony więc w tym zakresie zarzut naruszenia art. 246 § 1 p.p.s.a. okazał się niezasadny. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 255 w zw. z art. 252 p.p.s.a uznać należało, że również i on nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodzić się można ze skarżącym, że art. 255 p.p.s.a. winien zostać zastosowany dopiero wówczas, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy i oświadczenie o sytuacji materialnej i osobistej w nim zawarte zostaną złożone. Jak wynika bowiem z treści tego przepisu, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy jednak dostrzec, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie został przez skarżącego złożony już w piśmie z dnia 30 listopada 2017 r., które nie zawierało żadnym danych na temat jego sytuacji majątkowej i dochodowej. W takim zaś przypadku należało uznać, jak zresztą zasadnie uczynił to referendarz sądowy, że wniosek skarżącego dotknięty był brakiem formalnym tak w zakresie formy w jakiej powinien zostać złożony, jak i treści jaką winien zawierać. Niezamieszczenie w pierwotnym wniosku jakichkolwiek oświadczeń względem sytuacji materialnej skarżącego było bowiem niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Koniecznym stało się więc wezwanie skarżącego do przedłożenia dokumentów źródłowych i wyjaśnień na tym etapie postępowania. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego okazało się prawidłowe. Wobec tego Sąd – działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. – postanowił utrzymać je w mocy.