IV SA/Wr 54/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 30 listopada 2022 r. nr SKO/RŚ-423/504/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem E. C. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 23 sierpnia 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazano, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego strony jest piecokuchnia, a gospodarstwo znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliwa z dnia 6 października 2022 r. skarżąca zaznaczyła dwa źródła ciepła zainstalowane i eksploatowane w budynku , a to : kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy – ze wskazaniem funkcji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej oraz trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa – bez wskazania funkcji. Decyzją z dnia 7 października 2022 r., nr DR.4823.252.2022, wydaną z powołaniem się na przepisy art. 2 ust. 1 i 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej: u.d.w.) oraz art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Chocianów, Podinspektor do świadczeń rodzinnych w Ośrodku Pomocy Społecznej we Chocianowie (dalej: organ I instancji), odmówił przyznania stronie dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dodatek węglowy przysługuje wówczas, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576). Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85 % węgla kamiennego. Natomiast organ I instancji ustalił – na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji, zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych (np. baza CEEB) – że główne źródło ogrzewania, które jest wykorzystywane w gospodarstwie domowym strony, to ogrzewanie gazowe (kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy). Tym samym stwierdził, że dodatek węglowy stronie nie przysługuje. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku, podnosząc ,że przez pomyłkę zaznaczyła w dokumentacji kocioł gazowy, który służy do grzania wody. Odwołująca się podała, że do ogrzewania centralnego posiada kuchniopiec CO, który jest zasilany węglem i drzewem. Przy czym podkreśliła, że swój dom opala cały czas węglem i drzewem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., nr SKO/RŚ-423/504/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą przyznania dodatku węglowego jest art. 2 ust. 1 u.d.w. Wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego (wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego) musi być wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu, ale tylko w przypadku, gdy główne źródło ogrzewania zostało wpisane lub zgłoszone po raz pierwszy do CEEB, o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków - zgodnie z tym przepisem właściciel (...) lokalu składa (...) deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw (...) w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Kolegium dostrzegło, że ze znajdującej się w aktach sprawy elektronicznej wersji deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 6 października 2022 r. wynika, że rodzaje zainstalowanych i eksploatowanych źródeł ciepła w domu skarżącej, to kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Wskazane źródła ciepła pełnią funkcje centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Organ II instancji podkreślił, że ww. deklaracja jest sformalizowana w swej treści i wyraźnie podaje, iż w rubryce "B01 Rodzaj i liczba źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku" należy zaznaczyć wszystkie rodzaje zainstalowanych źródeł ciepła, a także wskazać, które są eksploatowane i jakie pełnią funkcje. W tych okolicznościach sprawy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie odmówił przyznania stronie dodatku węglowego, gdyż zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła, tj. kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy, nie stanowi źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, wymienionego w art. 2 ust. 1 u.d.w., gdyż nie jest kotłem na paliwo stałe, kominkiem, kozą, ogrzewaczem powietrza, trzonem kuchennym, piecokuchnią, kuchnią węglową lub piecem kaflowym na paliwo stałe. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie dodatku węglowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że przez pomyłkę zaznaczyła w dokumentacji CEEB kocioł gazowy, który służy do grzania wody. W rzeczywistości posiada do ogrzewania centralnego kuchniopiec CO, który opalany jest węglem i drzewem. Dodatkowo złożyła też sprostowanie – korektę do CEEB. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do złożenia przez skarżącą korekty deklaracji CEEB, organ odwoławczy podkreślił, że przy rozpatrywaniu wniosków o dodatek węglowy ustawodawca nie umożliwił uwzględniania jakichkolwiek korekt deklaracji wpisania lub zgłoszenia źródeł ogrzewania do CEEB, złożonych po dniu 11 sierpnia 2022 r., mających wpływ na uzyskanie uprawnień do dodatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę obu wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. piecokuchnia , w której spalane jest paliwo stałe. Stosownie do definicji zawartej w art. 2 ust. 3 u.d.w. , przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że skoro dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f u.d.w.), jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. (art. 2 ust. 15g u.d.w.), to tym bardziej przedmiotowe świadczenie może zostać przyznane osobie, która zgłosiła ww. źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Opolu z dnia 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23; w Krakowie: z 8 dnia maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z dnia12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23 ; w Gliwicach z dnia31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23).. Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 u.d.w. pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów na weryfikację czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy. W badanej sprawie organy obu instancji , poprzestając na gramatycznej wykładni przepisu art.2 ust. 1 u.d.w. oraz nie ustalając w prawidłowy sposób stanu faktycznego, stanęły na stanowisku, że skoro we wniosku z 23 sierpnia 2022 r. o wypłatę dodatku skarżąca określiła ,że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest piecokuchnia , a z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że jako główne źródło ogrzewania ciepła zainstalowano ogrzewanie gazowe ( kocioł gazowy , bojler gazowy podgrzewacz gazowy przepływowy ) , to nie jest możliwe przyznanie jej wnioskowanego dodatku. Tymczasem wskazana rozbieżność między twierdzeniem przedmiotowego wniosku co do źródła ogrzewania na stałe paliwo , a później złożoną deklaracją źródeł ciepła i źródeł spalania paliw nie została przez organ wyjaśniona. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na informacji znajdującej się w centralnej ewidencji emisyjności budynków wprowadzonej do tej ewidencji, pomimo sprzecznych informacji w zakresie rodzaju źródła ciepła , wynikających z przedmiotowego wniosku . Zauważyć należy ,że w aktach sprawy brak deklaracji złożonej i podpisanej przez skarżącą dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w oparciu o którą orzekał organ pierwszej instancji. Akta zawierają jedynie deklarację w postaci elektronicznej wprowadzoną do centralnej ewidencji emisyjności budynków w imieniu skarżącej , jako składającego, przez urzędnika. Nie ma zatem w aktach sprawy deklaracji osobiście podpisanej przez stronę. Z materiału aktowego sprawy wynika, że skarżąca złożyła deklarację w wersji papierowej , lecz nie wynika z niego , kiedy ją złożyła i jak była jej treść. Natomiast formularz deklaracji w formie elektronicznej w jej imieniu wypełniony został w dniu 6 października 2022r. przez inną osobę . Zdaniem Sądu sprzeczność pomiędzy treścią oświadczenia skarżącej wynikającego z przedmiotowego wniosku ( wcześniej złożonego) , a treścią danych ujawnioną w deklaracji w CEEB ( sporządzona później ) powinna skłonić organy administracji do jednoznacznego ustalenia i rozstrzygnięcia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła w jej gospodarstwie domowym .Ustawodawca wprost obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła stosowanego w gospodarstwie osoby ubiegającej się o to świadczenie. Ustalenia zaś powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych , w sposób wnikliwy , dokładny i wyczerpujący , czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej , sformułowanej w art.7 i art.77 § k.p.a. Między innymi w tym celu katalog źródeł i informacji , w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy , ma w tym zakresie charakter otwarty. Przepisy ustawy o dodatku węglowym zawierają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie tego świadczenia. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 24 ust. 25a). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku muszą zostać zweryfikowane przez organ. W badanej sprawie organy orzekające w sprawie w istocie nie dokonały prawidłowej weryfikacji wniosku w zakresie głównego źródła ogrzewania zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków wpisanego lub zgłoszonego do tej ewidencji, do czego były zobowiązywane . Należy bowiem zauważyć, że przepisy art. 27g ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.) przewidują możliwość złożenia nowej deklaracji, w tym deklaracji korygującej uprzednio podane informacje dotyczące uruchomienia źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Przyjęcie za zasadne stanowiska organu prowadziłoby do wniosku, że złożenie deklaracji z błędnymi danymi nigdy nie mogłoby podlegać zmianie w celu dostosowania go do stanu zgodnego z rzeczywistością. Z powyższych powodów zignorowanie przez organy administracji orzekające w kontrolowanej sprawie ustalenia rzeczywistego źródła ciepła używanego przez skarżącą do ogrzewania budynku powoduje, że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji nie mogły pozostać w obrocie prawnym i winny zostać z niego wyeliminowane. Nie sposób bowiem w okolicznościach faktycznych tej sprawy, w kontekście obowiązujących przepisów prawa, w szczególności ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, uznać, aby organy podjęły wszelką możliwą inicjatywę procesową w celu ustalenia istotnej dla wyniku sprawy okoliczności, jakiego źródła ciepła faktycznie używa skarżąca. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że dodatek może zostać przyznany nie tylko osobie, która złożyła wniosek o wypłatę dodatku, ale również osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy . Reasumując powyższe stwierdzić należy, że organy w kontrolowanym postępowaniu nie dokonały zatem kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych, czym naruszyły przepisy prawa procesowego , a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 16343, dalej p.p.s.a.). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.