IV SA/Wr 540/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 21 września 2023 r. nr ZP-P.8640.265.2023.DB w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi R. S. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ drugiej instancji) z dnia 21 września 2023 r. (nr ZP-P.8640.265.2023.DB) wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 21 lipca 2023 r. (nr SZ.6101.20058.2023.JP) mocą której orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, decyzją Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 25 maja 2023 r. strona została uznana za osobę bezrobotną z dniem rejestracji, bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji otrzymała ona pouczenie o tym, w jakich przypadkach następuje utrata statusu osoby bezrobotnej. Podczas wizyty w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu w dniu 2 czerwca 2023 r. wyznaczono stronie kolejny termin wizyty w tym Urzędzie na dzień 12 lipca 2023 r. oraz pouczono, że niestawienie się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy, w zależności od liczby niestawiennictw, na okres: a) 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, b) 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa, c) 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego niestawiennictwa. Powyższe zostało potwierdzone przez stronę własnoręcznym podpisem strony złożonym na oświadczeniu z dnia 2 czerwca 2023 r. Strona nie zgłosiła się do Urzędu Pracy w wyznaczonym terminie (12 lipca 2023 r.) i nie poinformowała w terminie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie swojego niestawiennictwa. Podczas wizyty w Urzędzie Pracy w dniu 21 lipca 2023 r. przedłożyła – wystawione przez – Areszt Śledczy we Wrocławiu – świadectwo zwolnienia z dnia 19 lipca 2023 r., z którego wynika, że strona była pozbawiona wolności (areszt tymczasowy) w okresie od 6 lipca 2023 r. do 19 lipca 2023 r. Decyzją z dnia 21 lipca 2023 r. Prezydent Miasta Wrocławia orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 lipca 2023 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał się m.in. na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że z posiadanych dokumentów wynika, że strona została tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności. Zgodnie zaś z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej. W odwołaniu strona kwestionowała zasadność zastosowania wobec niej tymczasowego aresztowania. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 21 września 2023 r. Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ przytoczył brzmienie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Następnie organ przypomniał definicję osoby bezrobotnej pomieszczoną w treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy i podkreślił, że w myśl tej definicji, bezrobotnym jest w szczególności osoba, która nie jest tymczasowo aresztowana ani nie odbywa kary pozbawienia wolności, za wyjątkiem kary kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego. Dokonując celowości takiego wyłączenia organ zwrócił uwagę, że w przypadku osoby która jest tymczasowo aresztowana lub która odbywa karę pozbawienia wolności nie zachodzi zasadnicza przesłanka warunkująca posiadanie statusu bezrobotnego jaką jest gotowość do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. O takiej gotowości można mówić jedynie w przypadku przerwy w odbywaniu kary lub - jak wprost stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy - w przypadku objęcia danej osoby dozorem elektronicznym. Jak dalej argumentował Wojewoda, z pomieszczonej w ustawie definicji osoby bezrobotnej wynika jednoznacznie, że osoba bezrobotna z mocy samego prawa traci status takiej osoby z chwilą tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy organ pozbawia statusu bezrobotnego z datą tymczasowego aresztowania lub pozbawienia wolności, albowiem bezrobotny nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Odnosząc powyższą argumentację prawną do przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych Wojewoda odnotował, że jak wynika z akt sprawy, strona przebywała w Areszcie Śledczym we Wrocławiu od dnia 6 lipca 2023 r. do dnia 19 lipca 2023 r. W podsumowaniu organ ten stwierdził, że zatem już w dniu 6 lipca 2023 r. skarżący z mocy prawa utracił status osoby bezrobotnej. Końcowo Wojewoda wskazał, że strona, którą zwolniono z Aresztu Śledczego w dniu 19 lipca 2023 r., w przypadku spełnienia pozostałych wymogów ustawowych niezbędnych do nadania statusu bezrobotnego będzie mogla ponownie zarejestrować się jako osoba bezrobotna. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (nazwanej "odwołaniem") skarżący wniósł o uchylenie decyzji o pozbawieniu go statusu osoby bezrobotnej. W jej treści nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, który zdaniem skarżącego "bezrefleksyjnie toleruje naruszanie porządku publicznego przez funkcjonariuszy Policji, Prokuratury i Sądów". W dalszej części skargi skarżący opisał okoliczności przyjęcia go do tzw. punktu zatrzymań przy Komendzie Wojewódzkiej Policji oraz zakwestionował podstawy czasowego pozbawienia go wolności. Wniósł o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2024 r. zatytułowanym "pismo uzupełniające skargę [...]" dodatkowo podniósł zarzuty: 1. naruszenia prawa materialnego, tj: a) art. 33 ust. 4 pkt 1) w zw. z art. 2 ust 1 pkt 2) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że skarżący z dniem 6 lipca 2023 r. stracił z mocy prawa status osoby bezrobotnej, gdyż w dacie tej nie spełniał przesłanej uznania go za bezrobotnego, podczas gdy w rzeczywistości z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynikało, że jego tymczasowe aresztowanie trwało raptem 10 dni, a skarżący powiadomił o tym Powiatowy Urząd Pracy we Wrocławiu w najbliższym możliwym terminie, tj. w dniu 21 lipca 2023 r.; b) art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, że skarżący w dacie 6 lipca 2023 r. nie spełniał przesłanek uznania go za bezrobotnego w sytuacji, gdy z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynikało, że jego tymczasowe aresztowanie trwało raptem 10 dni, a skarżący powiadomił o tym Powiatowy Urząd Pracy we Wrocławiu w najbliższym możliwym terminie, tj. w dniu 21 lipca 2023 r.; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, które to naruszenie polegało na tym, że organy obydwu instancji, wydając zaskarżoną decyzję, całkowicie bezpodstawnie pominęły fakt, iż niezdolność do pracy skarżącego trwała łącznie zaledwie 10 dni, jak również, że powiadomił on o tym urząd pracy najszybciej, jak tylko się dało, tj. w dniu 21 lipca 2023 r., podczas gdy skarżący swoim zachowaniem niewątpliwie wypełnił dyspozycję art. 75 ust 3 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy , a więc brak było podstaw do pozbawienia go statusu bezrobotnego; b) art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 79a k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącego przez organy obydwu instancji o zgromadzeniu materiału dowodowego do wydania decyzji oraz o istnieniu przesłanek do pozbawienia go statusu bezrobotnego, podczas gdy niewątpliwie obowiązkiem organów obydwu instancji było udzielenie skarżącemu takich informacji. Wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji; - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Prezydenta Miasta Wrocławia; - przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w niniejszym postępowaniu oraz w postępowaniu zażaleniowym; - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W treści wspomnianego pisma pełnomocnik strony odniósł się do sytuacji życiowej strony wskazując, że jest ona skomplikowana. Zaznaczył, że skarżący pozostaje bez pracy od 2019 r.; jest osobą schorowaną (cierpiącą na poważne schorzenia neurologiczne, tj. rozległe zmiany naczyniowo-mózgowe), wymagającą natychmiastowej hospitalizacji. Jak argumentował: "Z przeprowadzonych rozmów ze skarżącym wynika, iż jego zatrzymanie było nieuzasadnione i przyczyniło się do pogorszenia stanu jego zdrowia, na skutek czego utracił on możliwość bezpłatnego leczenia oraz utracił status osoby bezrobotnej. Istnieje uzasadniona przesłanka, by postawić tezę, że nawet gdyby skarżący nie został wówczas zatrzymany przez Policję i osadzony, to i tak uzyskałby zwolnienie lekarskie ze względu na swój stan zdrowia i niezbędny pobyt w szpitalu." Zauważył, że przepisy o bezrobociu ujęte w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pozwalają na usprawiedliwienie swojej nieobecności w terminie siedmiu dni, co też skarżący bezsprzecznie uczynił. Przepisy tejże ustawy nie powinny być więc tak rygorystyczne stosowane w momencie nieuzasadnionego zatrzymania skarżącego pod pretekstem ukrywania się przez niego przed organami ścigania, podczas gdy do listopada 2023 r. pod nadzorem kuratora sądowego wykonywał on prace społecznie użyteczne, orzeczone wobec niego przez sąd karny, jak również w okresie tym pojawiał się m. in. w Komisariacie Policji na "ul. [...]" we W., w Prokuraturze Rejonowej w Dzierżoniowie, w Prokuraturze Rejonowej w Środzie Śląskiej czy też w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie należało wziąć także pod uwagę treść art. art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz fakt, że tymczasowe aresztowanie skarżącego trwało "raptem" 10 dni. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Wojewody o utracie statusu osoby bezrobotnej, została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych. Na wstępie rozważań zasadnym będzie przypomnienie, iż w myśl art. 2 ust.1 pkt 2 lit. g ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ilekroć w ustawie jest mowa o (...): bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego (...). Z definicji osoby bezrobotnej zawartej w powołanym przepisie art. 2 ust.1 pkt 2 lit. g ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że osoba pozbawiona wolności z chwilą umieszczenia w areszcie śledczym lub w zakładzie karnym traci status osoby bezrobotnej. Utrata tego statusu następuje na czas przebywania w takim karnym ośrodku zamkniętym. Jak sam przepis bezpośrednio na to wskazuje, to obostrzenie nie dotyczy sytuacji odbywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego. W badanej sprawie niespornym było, że skarżący od dnia 25 maja 2023 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, zaś w okresie od dnia 6 lipca 2023 r. do dnia 19 lipca 2023 r. został pozbawiony wolności i przebywał w Areszcie Śledczym, z którego następnie został zwolniony z powodu uchylenia tymczasowego aresztowania. Z brzmienia przepisu art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że statusu bezrobotnego pozbawia się osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skarżący przestał spełniać warunki uznania go za bezrobotnego z dniem 6 lipca 2023 r., albowiem w tym dniu został tymczasowo pozbawiony wolności. Należy dostrzec, że przywołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co nie daje organom administracji uprawnienia do uznaniowego orzekania w tym przedmiocie. Należy przy tym wskazać, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy skarżący został pouczony o prawach i obowiązkach, w tym m. in., że status bezrobotnego może posiadać osoba, która nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że świadczenia przewidziane w ustawie są związane z koniecznością aktywnego poszukiwania pracy, szkolenia zawodowego, co w sytuacji pozbawienia wolności nie może mieć miejsca. Powołana ustawa, nie przewiduje też możliwości automatycznego przywrócenia statusu osobie, która została zwolniona z aresztu. W sprawie nie ma znaczenia podnoszony przez pełnomocnika fakt, że skarżący był pozbawiony wolności jedynie przez 10 dni. Skarżący aby ponownie uzyskać status bezrobotnego winien zgłosić się w Urzędzie Pracy celem rejestracji, oczywiście jeśli spełnia warunki do uzyskania takiego statusu. Ponadto, w wypadku stwierdzenia niewątpliwie niesłusznego aresztowania w toku właściwego postępowania (o czym w sprawie Sąd nie przesądza), skarżący będzie mógł domagać się odszkodowania i zadośćuczynienia, stosownie do treści przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 552 i n. k.p.k.). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że pozostają one bez wpływu na przyjętą przez Sąd ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Wbrew argumentacji skargi, wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone dostatecznym materiałem dowodowym. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z w Aresztu Śledczego ponad wszelką wątpliwość wynika, że skarżący był tymczasowo pozbawiony wolności w okresie od 6 lipca 2023 r. do dnia 19 lipca 2023 r. Z uwagi na powyższe, uwzględniając treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wystąpiła przesłanka materialnoprawna do pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Wbrew zarzutom skargi, kwestia samej długości pobytu skarżącego w areszcie (jak podkreśla pełnomocnik w skardze – trwająca zaledwie 10 dni) nie mogła mieć w sprawie znaczenia z punktu widzenia zasadności zastosowania art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 2 ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy, a tym samym, nie może stanowić skutecznego argumentu do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wymieniony w skardze przepis art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku dotyczy innej sytuacji faktycznej a treść tego przepisu nie znajduje zastosowania w sprawie. W realiach kontrolowanej sprawy, utrata przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej nastąpiła z uwagi na niespełnienie przez niego przesłanki ustawowej definicji bezrobotnego z uwagi na fakt tymczasowego pozbawienia go wolności. O czym była już mowa, o takiej przesłance traktuje art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdzie jest mowa o tym, że ze statusu osoby bezrobotnej może korzystać osoba, która nie tymczasowo aresztowana ani która nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego. Przepis art. 75 ust. 3 w/w ustawy reguluje natomiast kwestię usprawiedliwienia nieobecności bezrobotnego przebywającego w okresie nie dłuższym niż 10 dni za granicą lub pozostającego w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. W przepisie tym chodzi zatem o wcześniejsze powiadomienie urzędu pracy, na co wskazuje sformułowanie "zamierzonym" (por. komentarz do Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy pod redakcją Zbigniewa Górala, wydanie II, WK 2016). W sprawie, z uwagi na specyfikę okoliczności związanych z tymczasowym pozbawieniem skarżącego wolności, przesłanka ta w sposób oczywisty nie mogła zostać spełniona. W sprawie, Sąd za pozbawiony podstaw ocenił także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 79a k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżący przy rejestrowaniu się w charakterze osoby bezrobotnej otrzymał właściwe pouczenia. Należy zauważyć, że przepis art. 79a § 1 k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy. W sprawie, strona reprezentowana przez pełnomocnika nie wykazała związku pomiędzy naruszeniem art. 79a § 1 k.p.a. a uniemożliwieniem jej dodatkowych dowodów, które w jej ocenie mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.