IV SA/Wr 541/15

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi J. M. na pismo Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność zespołu interdyscyplinarnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący pismem z dnia 13 października 2015 r. złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu odrzucającego skargę. W piśmie tym podał, że nie posiada środków finansowych na opłacenie fachowego pełnomocnika, gdyż koszty reprezentacji wynoszą 1200 zł. Podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...] ograniczającym jego możliwości zarobkowe. W piśmie tym opisał swoje schorzenia które ograniczają mu udział w procesach sądowych, w tym m in. [...] po stronie prawej, nerwicę, operację [...]. Do pisma tego dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i z którego wynika, że zostało ono wydane na stałe i że skarżący wymaga pracy w warunkach chronionych, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne. Nie wymaga korzystania ze wsparcia w samodzielnej egzystencji i stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika ponadto, że osoba orzekana wymaga częściowej lub czasowej pomocy osoby drugiej. Do pisma tego dołączył oświadczenie stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i córką (lat [...]) i synem (lat [..]). Podał, że otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł netto oraz dodatkowy dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości około [..] zł miesięcznie, czyli łącznie [...] zł. Ze względu na duże obciążenie obowiązkiem alimentacyjnym zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...]r., sygn. akt [..] jest zmuszony do rezygnacji ze zleconych leków, rehabilitacji. Alimenty wynoszą: żona 250 zł, syn 1200 zł, córka 1300 zł, czynsz i opłaty mieszkaniowe 536,80 zł, konserwacja mieszkania 50-400 zł, leki 448 zł, rehabilitacja i leczenie 300-400 zł, a więc razem 4184,80 zł – 5034,80 zł. We wniosku tym wskazał, że posiada zadłużenie zaciągnięte na poczet świadczeń alimentacyjnych w wysokości 20.000 zł, tj. około 100-500 zł miesięcznie. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 20 października 2015 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i wyjaśnień, tj: dokumenty potwierdzające wysokość świadczenia emerytalno – rentowego w okresie ostatnich trzech miesięcy (przelew bankowy, przekaz pocztowy, decyzja), dowody potwierdzające aktualną wysokość opłat związanych z utrzymaniem (czynsz, gaz, prąd, telewizja, telefon, raty kredytów i pożyczek, podatek od nieruchomości, leczenie, rehabilitacja i inne), wyjaśnienia czy żona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku lub bez tego prawa (należało nadesłać również zaświadczenie lub decyzję urzędu pracy potwierdzające te dane), wyciągu z osobistych kont bankowych za ostatnie trzy miesiące skarżącego i żony oraz wyciągi dotyczące wszystkich lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące małżonków, dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia w kwocie około [...] zł netto z tytułu pracy np. umowa, przelew bankowy, zaświadczenie od pracodawcy potwierdzające wysokość wynagrodzenia, dokumenty potwierdzające zaciągnięcie długu na poczet spłaty świadczeń alimentacyjnych i harmonogram spłat rat oraz dowody potwierdzające spłatę tych rat w okresie ostatnich trzech miesięcy np. przelew bankowy, kopię wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sygn. akt [...]) zasądzającego od skarżącego alimenty oraz dowody potwierdzające realizację tego obowiązku (np. przelewy bankowe), ostatnia decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego, dokumenty potwierdzające wysokość dochodu żony w okresie ostatnich trzech miesięcy, np. wyciąg z konta bankowego żony, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu netto żony w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz kopię zeznania podatkowego żony za 2014 r., wyjaśnienia czy skarżący prowadzi z dziećmi i żoną wspólne gospodarstwo zgodnie z oświadczeniem podanym w formularzu, zeznanie podatkowe skarżącego i żony za 2014 r. W piśmie tym podano, że dokumenty należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania, a w przypadku braku możliwości przedłożenia dokumentu należy udzielić stosownego wyjaśnienia ze wskazaniem ewentualnego terminu ich złożenia. W odpowiedzi na to pismo skarżący pismem z dnia 4 listopada 2015 r. wyjaśnił, że nie posiada informacji czy żona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, zaś wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] ustalono rozdzielność majątkową i żona nie informuje go o swoim statusie finansowym, majątkowym zatrudnieniu i zarobkach, a dług w kwocie 20.000 zł zaciągnął u brata i nie posiada na tą okoliczność pisemnej umowy, zaś dowody wpłat rat alimentacyjnych znajdują się na przedłożonym rachunku bankowym. Nie udostępniono mu dokumentów dotyczących jego żony. Gospodarstwo domowe prowadzone jest wspólnie, a 60-70 % opłat z nim związanych pokrywa skarżący. Wskazał, że zeznanie podatkowe zostanie sporządzone w ciągu 30 dni przez urząd skarbowy od daty złożenia wniosku w tym zakresie w tym urzędzie, a następnie przesłane do Sądu. Wraz z tym pismem nadesłał decyzję [...] Biura Emerytalnego z której wynika, że świadczenie do wypłaty wynosi [...] zł oraz przelew na rachunek bankowy z tytułu zatrudnienia w [...] w wysokości [...] zł (luty 2014 r.); harmonogram spłat rat pożyczki, której ostatnia rata upływa [...]r., a poszczególne raty wynoszą [...] zł (listopad 2015 r.), fakturę za leki [...] zł (2012 r.) i[...] zł (październik 2015), Internet 49,46 zł, zawiadomienie o wymiarze opłat za mieszkanie w wysokości 536,80 zł, rachunek za energię 60,33 zł i 105,64 zł oraz prognozę tych rachunków z której wynika, że wynoszą one obecnie: październik 6,39 zł, listopad 3,20 zł i grudzień 3,20 zł, rachunek za telefony 89,34 zł. Przedłożył także wydruk z rachunku bankowego, z którego wynika, że abonament TV wynosi 10,44 zł oraz że dokonano przelewu (zasilenie) innego konta skarżącego w wysokości [...] zł (wrzesień 2015 r.), opłata na rzecz [...] wynosi 10 zł, telefon 81,55 zł, prąd 68,27 zł, podatek rolny 46 zł (II rata), podatek od nieruchomości 41 zł (garaż), podatek od nieruchomości mieszkaniowej 17 zł, czynsz 281 zł, alimenty dla żony 250 zł, i dla dzieci 1300 zł i 1200 zł, opłata na rzecz wspólnoty garażowej 28,80 zł, opłata za polisę [...] 52,70 zł, opłata za energię 59,38 zł wynagrodzenie za pracę w [...] [..] zł i emerytura [...] zł. Ponadto z rachunku tego wynika, że żona skarżącego zwraca na jego konto kwotę 40 zł z tytułu opłaty za energię elektryczną oraz że na konto zwrócono skarżącemu kwotę 61,57 zł (sierpień 2015 r.) z tytułu składki ubezpieczeniowej i że skarżący otrzymał kwotę 40,25 zł tytułem przelewu wolnych środków z rachunku brokerskiego. Płace w [...] w sierpniu wyniosły [..] zł. Ponadto z rachunku tego wynika, że w sierpniu skarżący zasilił ten rachunek kwotą 72,30 (przelew krajowy, zasilenie), a lipcu spłacał kredyt 983,18 zł (spłata zawieszona) i ratę kredytu 48,62 zł. Wynagrodzenie w [...] w lipcu wyniosło 504,28 zł. Przedstawił także aktualną decyzję w sprawie podatku od nieruchomości na obojga małżonków (grunty wraz z budynkami- garaż), z której wynika, że kwartalne raty wynoszą 41,41,41 i 42 zł oraz drugą aktualną decyzję w sprawie podatku od nieruchomości na obojga małżonków (grunty wraz z budynkami mieszkalnymi), z której wynika, że kwartalne raty wynoszą 17, 17, 17 i 18 zł. Odrębnym pismem z dnia 4 listopada 2015 r. żona skarżącego podała, że skarżący złożył nieprawdziwe oświadczenie o stanie rodzinnym, gdyż od 2011 r. nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i pozostałymi członkami rodziny. Żona podała, że opłaca połowę opłat za czynsz i prąd. Dnia 10 listopada 2015 r. skarżący przedłożył wydruk swojego zeznania podatkowego za 2014 r., z którego wynika, że dochód z tytuł zatrudnienia wyniósł [...] zł, a z tytułu emerytury [...] zł , czyli łącznie [...] zł. W myśl art 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowenie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie pokryć powyższych kosztów postępowania sądowego. Skarżący bowiem mimo, że jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym w kwotach 1300 i 1200 zł na rzecz dzieci oraz w wysokości 250 zł na rzecz żony, czyli łącznie 2750 zł otrzymuje stałe dochody w wysokości [...] zł z tytułu emerytury oraz stałe dochody z tytułu dodatkowego zatrudnienia w kwocie [...] zł, czyli łącznie [...] zł. Po zrealizowaniu obowiązku alimentacyjnego skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota około [..] zł, co pozwala przyjąć, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postepowania sądowego. Sama realizacja obowiązku alimentacyjnego nie jest wystarczającą przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżący nie przedłożył wszystkich rachunków bankowych, gdyż z nadesłanego rachunku bankowego wynika, że 23 września tego roku zasilił inne własne konto kwotą [...] zł (tytuł operacji zasilenie, przelew krajowy, imię i nazwisko skarżącego). Na posiadanie innego nieujawnionego konta wskazuje również fakt, że 27 lipca tego roku skarżący przelał z tego innego konta kwotę [..] zł na konto, które ujawnił. Powyższe nie pozwala na wiarygodną oceną jaka jest sytuacja materialna skarżącego wynikająca z rachunków bankowych. Zaważyć trzeba, że skarżący ponadto dysponuje rachunkiem brokerskim skoro przelał z niego wolne środki w kwocie [...] zł na nadesłany rachunek bankowy. Stanu tego rachunku również skarżący nie ujawnił nawet w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, który obejmuje posiadane zasoby w tym np. papiery wartościowe, udziały. Okoliczności te również nie pozwala na wiarygodną ocenę jaka jest sytuacja materialna skarżącego wynikająca z posiadanych rachunków. Także zły stan zdrowia skarżącego potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności nie uzasadnia przyznania prawa pomocy zwłaszcza, że z dokumentu tego wynika, że wymaga on pracy w warunkach chronionych. Istotne jest, że stan zdrowia pozwala skarżącemu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia i że skarżący osiąga dochody z tytułu tego zatrudnienia i z emerytury w wysokości umożliwiającej pokrycie kosztów postepowania. Ponadto z uzasadnienia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżący wymaga jedynie częściowej lub czasowej pomocy osoby drugiej i nie wymaga korzystania ze wsparcia w samodzielnej egzystencji i stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Istnienie rozdzielności majątkowej między małżonkami na którą powołuje się skarżący nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, gdyż z treści art. 23 i art. 27 krio wynika, że małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy. Obowiązek ten dotyczy także pomocy w zakresie spraw sądowych prowadzonych przez jednego z nich i z obowiązku tego nie zwalnia ustrój rozdzielności majątkowej. Ponadto skarżący nie udokumentował tej rozdzielności. Skarżący nie nadesłał również żadnych dokumentów potwierdzających wysokość dochodu żony lub jej status osoby bezrobotnej. Od obowiązku tego nie zwalnia ewentualne istnienie rozdzielności majątkowej. Na skarżącym zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a, poprzez nadesłanie żądanych dokumentów. Powyższe nie pozwala na ustalenie sytuacji dochodowej żony. Wątpliwości w niniejszej sprawie budzi ponadto czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, gdyż żona złożyła do akt oświadczenie, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego i opłaca połowę opłat za mieszkanie i prąd. Jednakże brak wspólnego gospodarstwa domowego nie wyklucza obowiązku wzajemnej pomocy małżonków, o którym mowa w art. 23 i art. 27 krio. Skarżący nie wykazał również, że brat udzielił mu pożyczki na spłatę obowiązku alimentacyjnego, a z rachunku bankowego wynika, że bieżące alimenty są płatne ze środków znajdujących się na tym rachunku. Wymogu tego nie uchyla nadesłany przez skarżącego harmonogram spłat innej pożyczki udzielonej przez bank. Ponadto spłata pożyczki, czyli zobowiązania cywilnoprawnego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, gdyż zobowiązania te nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązania publicznoprawnymi do których należą zobowiązania z tytułu kosztów postępowania sądowego. Z tych względów wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.