IV SA/Wr 542/24

WyrokWSA we Wrocławiu2025-03-25

Skład orzekający: Katarzyna Radom, Daria Gawlak-Nowakowska, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie strażaka Państwowej Straży Pożarnej na równorzędne stanowisko służbowe, wiążące się ze zmianą systemu czasu służby ze zmianowego na codzienny, stanowi zmianę warunków pracy na niekorzyść, wymagającą zgody organizacji związkowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana systemu czasu służby strażaka ze zmianowego na codzienny, nawet jeśli strażak osobiście preferuje system codzienny, nie stanowi zmiany warunków pracy na niekorzyść w rozumieniu przepisów o związkach zawodowych. Kryterium "korzystności" powinno być oceniane obiektywnie, z uwzględnieniem potrzeb i efektywności służby, a nie subiektywnych odczuć funkcjonariusza. Specyfika służby mundurowej, wymagająca dyspozycyjności i elastyczności, usprawiedliwia takie zmiany bez konieczności uzyskiwania zgody organizacji związkowej.
Stan faktyczny
Skarżący, T. K., zakwestionował decyzję Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, która po rozpatrzeniu jego odwołania utrzymała w mocy decyzję Komendanta Powiatowego o mianowaniu go na nowe stanowisko służbowe w zmianowym rozkładzie czasu służby. Skarżący podnosił, że zmiana ta jest dla niego niekorzystna, wymaga zgody organizacji związkowej i narusza jego prawa rodzicielskie. Organy administracji uznały, że przeniesienie jest uzasadnione potrzebami służby, a skarżący spełnia wymagania kwalifikacyjne, a zmiana nie jest niekorzystna.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu z dnia 27 września 2024 r., nr WK.1111.74.2024.5 w przedmiocie mianowania na stanowisko starszego dyżurnego stanowiska kierowania w zmianowym rozkładzie czasu służby oddala skargę w całości. Decyzją z 27 IX 2024 r. (WK.1111.74.2024.5) Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu (dalej jako "organ II instancji") - po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej "skarżący") od decyzji z dnia 17 VII 2024 r. (nr PK.1111.23.2024.) Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Lubinie (dalej "organ I instancji") mianującej skarżącego na stanowisko [...] w zmianowym rozkładzie czasu służby z dniem 1 VIII 2024 r. – orzekł: 1) uchylić zaskarżoną decyzje w części tj. daty mianowania na stanowisko [...] i ustalić nowy termin mianowania na stanowisko [...] na dzień 1 XI 2024 r.; 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji wyjaśnił, że po przenalizowaniu faktycznych i prawnych okoliczności sprawy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Relacjonując stan faktyczny organ II instancji zaznaczył, że skarżący z dotychczasowego stanowiska "[...]" został przez organ I instancji przeniesiony na stanowisko równorzędne "[...]" w zmianowym rozkładzie czasu służby. Zmiana wynikała z konieczności zapewnienia prawidłowego toku służby oraz sprawnego i prawidłowego funkcjonowania Komendy. Skarżący zakwestionował zaś decyzję organu I instancji podnosząc, że wydana została ona na niekorzyść skarżącego i bez wymaganej prawem zgody organizacji związkowej, której jest członkiem zarządu i w związku z tym objęty jest ochroną. Ponadto skarżący podniósł, iż dla zatrudnienia w porze nocnej wymagana jest zgoda pracownika, a takiej zgody pracodawca nie uzyskał. W ocenie organu II instancji odwołanie nie jest zasadne. Uprawnienie do mianowania lub przeniesienia strażaka na stanowisko służbowe ma charakter uznaniowy, zaś organ wydający decyzję w tej sprawie uwzględniać powinien wymagania służby i jej interes oraz konieczność sprawnego, optymalnego wykonania zadań Państwowej Straży Pożarnej. Ponadto istotne jest wcześniejsze doświadczenie i duża wiedza skarżącego w zakresie funkcjonowania S. (skarżący zajmował etat [...] i pełnił na nim służbę ponad 9 lat). Zdaniem organu II instancji zakwestionowana odwołaniem decyzja spełnia te warunki, jak również uwzględnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 II 2023 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2023 r., poz. 466) – dalej "rozp.StnSłżb". Na stanowisko [...] w [...] można mianować osobę w systemie zmianowym z 8-letnim stażem służby. Z akt osobowych strony wynika, że skarżący posiada wykształcenie ogólne: wyższe (tytuł zawodowy licencjata - Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. [...] w L.), wykształcenie pożarnicze: technik pożarnictwa (dyplom nr [...] z [...] r.) oraz ukończone studia podyplomowe "Przeszkolenie zawodowe przygotowujące do zajmowania stanowisk związanych z działaniami ratowniczymi (świadectwo nr [...] z [...] r. Akademii Pożarniczej w Warszawie) oraz 17- letni staż służby. W związku z powyższym skarżący spełnia wymagania kwalifikacyjne do mianowania go na stanowisku [...]. Dalej organ II instancji wyjaśnił, że przeniesienie strażaka na równorzędne stanowisko służbowe nie wymaga jego zgody (w przeciwieństwie do przeniesienia na stanowisko niższe). Porównując oba stanowiska, czyli "[...]" (stanowisko dotychczas zajmowane) oraz "[...]" w świetle przepisów rozp.StnSłżb oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 IX 2021 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U z 2021 r., poz. 1750) – dalej "rozp.UpStrż", są to – zdaniem organu II instancji - stanowiska równorzędne. Oba stanowiska zostały zaszeregowane do tej samej (dziewiątej) grupy uposażenia zasadniczego, mając ten sam przypisany maksymalny stopień etatowy (aspirant sztabowy). Ponadto skarżący na nowym stanowisku służbowym otrzymał dodatek funkcyjny w wysokości wyższej niż przysługujący mu dotychczas dodatek służbowy. Organ II instancji nie zgodził się z argumentacją odwołania, jakoby w sprawie wymagana była zgoda organizacji związkowej, do której należy skarżący. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z 23 V 1991 r. związkach zawodowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 854) – dalej "uZZ" pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może zmienić jednostronnie warunków pracy lub wynagrodzenia na niekorzyść osoby wykonującej pracę zarobkową - z wyjątkiem przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także jeżeli dopuszczają to przepisy odrębne. Zdaniem organu II instancji w sprawie nie nastąpiła zmiana warunków pracy na niekorzyść, a nadto obowiązują tu przepisy odrębne regulujące specyficzne stosunki służbowe w formacji Straży Pożarnej. Istota tej służby jest dyspozycyjność strażaka i dlatego temu stosunkowi służbowemu nadano charakter stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Dyspozycyjność nakazuje oceniać dopuszczalność jednostronnych zmian warunków służby funkcjonariusza Straży Pożarnej - związkowca, dokonywanych bez zgody odpowiedniej instytucji związkowej według kryteriów w zobiektywizowanych, uwzględniających mobilność i skuteczność Straży Pożarnej, a nie według indywidualnych, osobistych odczuć funkcjonariusza" (wyrok NSA z 26 VI 2015 r., I OSK 138/14, podobnie w wyroku NSA z 5 III 2015 r. I OSKI 756/13). W ocenie organu II instancji nie można się też zgodzić z tezą że mianowanie w systemie zmianowym, jest mianowaniem na niekorzyść strony. Przepis z art. 35 ust. 3 uPSP wprowadza dwa systemy rozkładu czasu pracy strażaka - zmianowy i codzienny. W obu systemach , zgodnie z art. 35 ust. 1 uPSP czas służby strażaka nie może przekroczyć 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 6 miesięcy. Są to dwa równorzędne systemy, w których obowiązują jednakowe normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Zdaniem organu II instancji w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 178 § 2 kodeksu pracy, według którego pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, oraz delegować poza stałe miejsce pracy. Zgodnie natomiast z § 14 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 XII 2005 r. w sprawie pełnienia służby przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej, który ma tutaj zastosowanie do pełnienia służby w porze nocnej, o której mowa w § 2 ust. 2, w niedziele i w święta nie wyznacza się strażaka; będącego jedynym opiekunem dziecka do 8 lat lub osoby wymagającej stałej opieki, bez jego zgody. Aby powyższy przepis miał zastosowanie, konieczne jest wykazanie, że strażak jest jedynym opiekunem dziecka do 8 lat. Z akt osobowych skarżącego wynika, że w 2019 r. zawarł on związek małżeński, i wraz z żoną są rodzicami dwójki dzieci. Ponadto w oświadczeniu mieszkaniowym z dnia 1 III 2024 r. skarżący oświadczył, że zamieszkuje w lokalu mieszkalnym z żoną i dziećmi. W końcowej części uzasadnienia organ II instancji zaznaczył, że chybiony jest zarzut naruszenia art. 79a kpa, gdyż przepis ten dotyczy postępowań wszczynanych na żądanie strony. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 kpa organ stwierdził, że na etapie postępowania odwoławczego uprawnienia procesowe stron zostały zagwarantowane, tym samym doszło do konwalidacji nieprawidłowości zaistniałych w postępowaniu przed organem I instancji w tym zakresie. Zdaniem organu II instancji zakwestionowana odwołaniem decyzja wymagała jednak zmiany w zakresie początkowej daty mianowania na stanowisko [...] i ustalenie nowej daty, która została wskazana na dzień 1 XI 2024 r. Wniesienie odwołania wstrzymało bowiem wykonalność decyzji organu I instancji na zasadzie art. 130 § 1 kpa. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W ocenie skarżącego decyzje w istocie dotyczą "przeniesienia" na inne stanowisko służbowe, a nie – jak błędnie orzeczono – "mianowania" na stanowisko służbowe. Jest to zresztą stanowisko, z którym wiąże się konieczność pracy w nocy, co stanowi zmianę warunków pracy na niekorzyść pracownika, tak więc wymagało zgody organizacji związkowej jak i samego skarżącego, tym bardziej, że jest on ojcem dzieci w wieku poniżej 8 lat. Zdaniem skarżącego decyzje zostały wydane z przekroczeniem granic uznania administracyjnego (bez analizy innych kandydatur na wskazane stanowisko [...]) i bez zapewnienia skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Jak wynika z art. 32 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 uPSP, do mianowania strażaka w komendzie powiatowej (miejskiej) na stanowisko służbowe, przenoszenia na inne, powierzania pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, zawieszania w czynnościach służbowych albo zwalniania ze służby, z zastrzeżeniem art. 47 ust. 1, właściwy jest komendant powiatowy (miejski). Od decyzji w tym przedmiocie strażakowi służy odwołanie do wyższego przełożonego. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że art. 32 uPSP powinien być traktowany jako przepis materialny prawa administracyjnego, stanowiący podstawę decyzji administracyjnej. W przeciwnym razie, gdyby przyjąć iż przepis ten ma charakter wyłącznie kompetencyjny, brak byłoby po stronie właściwych przełożonych prawnych możliwości nie tylko do przenoszenia strażaków na równorzędne stanowiska, ale i do przenoszenia na stanowiska wyższe (tak NSA w motywach wyroku z 29 III 2012 r., I OSK 1331/11 – publ. CBOSA). Przepis art. 32 ust. 1 pkt 3 uPSP stanowi podstawę do przeniesienia na równorzędne stanowisko, a wobec braku kryteriów i przesłanek przeniesienia na równorzędne stanowisko, merytoryczne podstawy takiej decyzji wyznacza art. 7 kpa (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 3 VII 2019 r., III SA/Gl 395/19 – publ. CBOSA). Z powyższego wynika, że decyzja w sprawie mianowania czy przeniesienia strażaka na równorzędne stanowisko służbowe wydawana jest w oparciu o normę prawa materialnego, która nie precyzuje przesłanek rozstrzygnięcia, tak więc pozostawia je uznaniu administracyjnemu. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie uwzględniać więc musi z jednej strony konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania jednostki (interes publiczny), z drugiej zaś - umiejętności, doświadczenie i kwalifikacje zawodowe konkretnego strażaka (słuszny interes strony). Jak bowiem wynika z art. 7 kpa, zasadniczo organ powinien dążyć do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma podstaw do uznania, że przekroczono granice uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja stanowi konsekwencję wniosków zawartych w ocenie służbowej skarżącego z 16 VII 2024 r. oraz wniosków personalnych (z dnia 16 i 17 VII 2024 r.) bezpośredniego przełożonego (Naczelnika Wydziału ds. Operacyjno – Szkoleniowych K. L.) skierowanych do organu I instancji. We wniosku z 16 VII 2024 r. wyjaśniono, że w związku z dużymi problemami związanymi z płynnością obsady i właściwym funkcjonowaniem [...] K. PSP w L., po przeanalizowaniu sytuacji zatrudnienia w Wydziale ds. Operacyjno – Szkoleniowych wnioskuje się o przeniesienie skarżącego ze stanowiska S1. (grupa 9) na stanowisko S. (grupa 9) – stanowisko równorzędne. Dalej wyjaśniono, że wnioskowane przeniesienie ma na względzie interes społeczny polegający na zapewnieniu właściwego poziomu bezpieczeństwa pożarowego powiatu i właściwego działania jednostki Państwowej Straży Pożarnej. Zasadnym jest więc wzmocnienie obsady S. - obsadzenie wakującego etatu oficerskiego – D. i przeniesienie skarżącego do służby na S. Podkreślono przy tym, że skarżący w miesiącu VII 2024 r. ukończył studia podyplomowe "Przeszkolenie zawodowe przygotowujące do zajmowania stanowisk związanych z kierowaniem działaniami ratowniczymi". We wniosku stwierdzono także, że w chwili obecnej skarżący zajmuje etat aspirancki S1., który blokuje mu możliwość awansu służbowego i rozwój ścieżki zawodowej. Wniosek personalny koresponduje zresztą z opinią służbową z 16 VII 2024 r., w której stwierdzono, że skarżący ze względu na potrzeby służby oraz predyspozycje i doświadczenie, przewidziany jest do przeniesienia służbowego na stanowisko S. (docelowo D.) w Wydziale ds. Operacyjno - Szkoleniowych (system zmianowy). Ze względu na doświadczenie i predyspozycje proponuje się przeniesienie na równorzędne stanowisko w S. w L. Po zajęciu stanowiska służbowego D. istnieje możliwość awansowania na stopień oficerski. W powyższych okolicznościach należy podzielić argumentację organów obu instancji, że zmiana stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego uzasadniona była koniecznością zapewnienia prawidłowego toku służby oraz sprawnego i prawidłowego funkcjonowania Komendy. Trafnie organ II instancji zwrócił też uwagę, że skarżący spełnia wszystkie wynikające z obowiązujących przepisów wymagania dla nowego stanowiska. Na skarżącego jako osobę właściwą do objęcia nowego stanowiska wskazywało wcześniejsze doświadczenie i duża wiedza w zakresie funkcjonowania S., bowiem skarżący pełnił służbę na stanowisku kierowania ponad 9 lat. Sąd zwraca uwagę, że sądowe kryteria kontroli decyzji administracyjnej w zakresie rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym ograniczają się do weryfikacji podstaw dowodowych (materiał dowodowy musi być wyczerpujący i prawidłowo oceniony) oraz prawidłowości przyjętej przez organy wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. Sąd nie kontroluje natomiast celowości działania organu, bowiem nie mieści się to w kategoriach legalności stanowiącej jedyne kryterium sądowej kontroli działalności administracji publicznej. W konsekwencji sąd administracyjny nie posiada m.in. uprawnień do weryfikowania zasadności czy racjonalności polityki kadrowej prowadzonej przez organ. Nieuprawnione jest zatem zarzucanie w skardze, że organy nie udzieliły wyjaśnień w zakresie analizy innych potencjalnych kandydatur. Kwestia ta nie stanowi przedmiotu kontroli i nie może być podstawą uznania decyzji administracyjnej za wydaną z naruszeniem granic uznania administracyjnego. Skoro w okolicznościach sprawy wystąpiła potrzeba zmiany stanowiska zajmowanego przez skarżącego na inne równorzędne z uwagi na konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Komendy, a nadto skarżący spełnia wymagania przewidziane na nowym stanowisku, to nie ma podstaw do uznania, że przekroczono granice uznania administracyjnego. Sąd nie podzielił też zarzutu skargi podnoszącego naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 2 uZZ, wymagającego zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej na jednostronna zmianę warunków pracy lub wynagrodzenia na niekorzyść osoby wskazanej w uchwale zarządu lub innego członka organizacji związkowej upoważnionego do reprezentacji związku przed pracodawcą. Jak wynika z art. 58 ust. 2 uPSP, ochronie przewidzianej w art. 32 uZZ nie podlegają strażacy pozostający w zatrudnieniu na podstawie powołania. Tak więc a contrario, w przypadku strażaków zatrudnionych na podstawie mianowania (w tym skarżącego), ochrona z art. 32 uZZ będzie miała zastosowanie. By jednak zaktualizowała się potrzeba uzyskania przez pracodawcę zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej na jednostronną zmianę warunków pracy i wynagrodzenia, planowana zmiana musi być zmianą "na niekorzyść" pracownika. Sąd podziela przy tym wyrażane już w orzecznictwie stanowisko, że kryterium "korzystności" oceniane powinno być w tym przypadku według kryteriów zobiektywizowanych, uwzględniających mobilność i skuteczność Straży Pożarnej, a nie według indywidualnych, osobistych odczuć funkcjonariusza (zob. wyrok NSA z 5 III 2015 r., I OSK 1756/13 – publ. CBOSA). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że dotychczas zajmowane przez skarżącego stanowisko "[...]" związane jest z realizacją obowiązków w ramach codziennego rozkładu czasu służby, gdy tymczasem praca na nowym stanowisku "[...]" wykonywana jest w zmianowym rozkładzie czasu służby (por. pkt. 25 i 26 załącznika nr 3 do rozp.StnSłżb). Jak wynika z art. 35 ust. 5 uPSP, zmianowy rozkład czasu służby strażaka polega na wykonywaniu zadań służbowych i pełnieniu dyżurów, trwających nie dłużej niż 24 godziny, po których następują co najmniej 24 godziny wolne od służby. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 6 uPSP, codzienny rozkład czasu służby strażaka polega na wykonywaniu zadań służbowych po 8 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Powyższe nie daje jednak podstaw do uznania, że stanowisko "[...]" jest gorsze od stanowiska "[...]", zaś zmiana w tym zakresie jest zmianą na niekorzyść skarżącego. Jakkolwiek Sąd ma pełną świadomość, że skarżący z osobistych czy rodzinnych powodów może preferować pracę w ramach codziennego rozkładu czasu służby, którą aktualnie postrzega jako korzystniejszą dla siebie, jednak – jak wyżej wyjaśniono – o charakterze zmiany dotychczasowych warunków pracy decydują mierniki obiektywne. Te zaś nie dają podstaw do uznania, że sam rozkład czasu służby strażaka mógłby rozstrzygać o niekorzystności zmiany warunków służby, a tym samym o konieczności zastosowania art. 32 ust. 1 pkt 2 uZZ. W orzecznictwie trafnie zwraca się uwagę, że charakter służby dopuszcza usprawiedliwioną jej potrzebami zmianę systemu służby ze zmianowej na codzienną i odwrotnie. Mianowanie do służby w Straży Pożarnej i związane z tym ukształtowanie warunków służby powierzone zostało kompetencji przełożonego. Mianowanie do służby następuje na podstawie władczego aktu organu, który kształtuje stosunek służbowy uwzględniając interes i potrzeby określonej służby. Administracyjnoprawny stosunek zatrudnienia strażaka, w przeciwieństwie do zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę nie opiera się na zasadzie równości stron, lecz na zasadzie podporządkowania i dyspozycyjności. Oznacza to, że skoro z uPSP wynika, że służba może być pełniona zarówno w systemie dziennym jak i systemie zmianowym, to strażak przystępując do służby powinien liczyć się z możliwością zmiany systemu służby w zależności od jej potrzeb. W służbach mundurowych występują specyficzne warunki zatrudnienia: dyspozycyjność i podległość, z którą związany jest czas służby, uregulowany w odmienny sposób od ogólnie obowiązujących zasad. Przykładem są tutaj normy zawarte w art. 35 ust. 6a do ust. 10 uPSP. Z przepisów tych wynika, że zadania aktualnie pojawiające się przed Strażą Pożarną uprawniają ingerowanie przełożonych w ustalony czas służby. Charakter służby dopuszcza usprawiedliwioną jej potrzebami zmianę systemu służby ze zmianowej na codzienną i odwrotnie. Odpowiednie stosowanie do strażaków uZZ pozwala przyjąć, że nie można uzależniać zorganizowania służby (systemu w jakim służba będzie pełniona) od zgody organizacji związkowej. Pogląd ten, wyrażony w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 VI 2015 r., I OSK 2935/13, tutejszy Sąd podziela. Jakkolwiek powołany wyrok dotyczył sprawy, w której strażak za "niekorzystną" uznał zmianę w odwrotnym kierunku, tj. zmianę rozkładu czasu służby ze zmianowego na codzienny, to jednak wyrażono w nim zasadniczą myśl, że specyfika służby mundurowej, wymagająca od funkcjonariusza dużo większej dyspozycyjności i elastyczności w porównaniu ze zwykłym pracownikiem, sprzeciwia się uznaniu, że zmiana rozkładu czasu pracy wymaga zgody związkowej. Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził zatem podstaw do uznania, że mianowanie skarżącego na stanowisko związane ze zmianowym rozkładem czasu służby mogłoby stanowić podstawę uznania, że zmieniono warunki pracy na niekorzyść skarżącego. Wprawdzie praca w trybie zmianowym jest czasem postrzegana jako bardziej wymagająca, jednak taki stan rzeczy jest wpisany w specyfikę stosunku służbowego. Państwowa Straż Pożarna jest zawodową formacją, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Jednym z głównych warunków sprawnego wykonywania powyższych zadań jest dyspozycyjność strażaków. Strażak, składając ślubowanie przy przyjęciu do służby, godzi się zaś z powyższymi ograniczeniami, jak również z uprawnieniem przełożonych do kształtowania stosunku służbowego. W związku z powyższym, tym bardziej kwestia wygody w pełnieniu służby, winna zejść na plan dalszy. Nie może też stanowić skutecznej przesłanki dla kwestionowania rozstrzygnięcia o mianowaniu czy przeniesieniu na nowe stanowisko służbowe. W ocenie Sądu z obiektywnego punktu widzenia istotne jest, że niezależnie od tego, czy rozkład czasu służby strażaka ma charakter zmianowy czy codzienny, niezmiennie czas służby strażaka nie może przekraczać przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, nieprzekraczającym 6 miesięcy, co potwierdza art. 35 ust. 1 uPSP. Czas pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym jest więc taki sam w obu przypadkach. Faktem jest, że w ramach zmianowego rozkładu czasu pracy kierownik jednostki może wyznaczyć czas wykonywania obowiązków służbowych i pełnienia dyżurów nawet do 24 godzin (zob. art. 35 ust. 5 uPSP). Jednak także strażak zatrudniony w ramach codziennego rozkładu czasu pracy może być wyznaczony do pełnienia, w dowolnym czasie, dyżuru trwającego nie dłużej niż 24 godziny (art. 35 ust. 7 uPSP). Co więcej, czas służby strażaka (niezależnie od rozkładu czasu służby) może być przedłużony do 48 godzin tygodniowo, w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w art. 35 ust. 1 uPSP, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami służby (zob. art. 35 ust. 9 uPSP). W przypadku zaś wprowadzenia podwyższonej gotowości operacyjnej w Państwowej Straży Pożarnej, czas służby strażaka można przedłużyć nawet ponad normę 48 godzin tygodniowo (zob. art. 35 ust. 10 uPSP). Kwestia czasu pracy strażaka unormowana więc została bardzo elastycznie, dając kierownikowi jednostki możliwość dostosowywania go do aktualnych potrzeb i wyzwań, przed jakimi stoi dana jednostka. Nie bez znaczenia jest także, że zwiększone wymagania związane z pracą w systemie zmianowym rekompensowane są przez ustawodawcę prawem do dodatkowego urlopu wynoszącego 13 dni w roku (art. 71a ust. 2 pkt 3 uPSP) oraz dodatku funkcyjnego (w przypadku "[...]" w komendzie powiatowej PSP jest to dodatek kategorii III – zob. l.p. 49 załącznika nr 4 do rozp.UpStrż). W rezultacie nie można zgodzić się z argumentem skargi, że zmiana stanowiska skarżącego ze "[...]" na "[...]" jest zmianą warunków pracy na niekorzyść skarżącego i wymagała w związku z tym zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej przewidzianej w art. 32 ust. 1 pkt 2 uZZ. Jest przy tym bezsporne, że oba te stanowiska przypisane są do tego samego rodzaju stanowiska służbowego w korpusie (tj. aspiranckiego) oraz do tej samej grupy uposażenia zasadniczego (tj. 9-tej). Bezsporny jest również wzrost uposażenia skarżącego w związku ze zmianą na stanowisku. Całokształt okoliczności sprawy nie daje zatem podstaw do uznania, że wobec skarżącego zmieniono warunki pracy na niekorzyść. Co do podnoszonej w skardze ochrony rodzicielskiej, jaka skarżącemu miałaby przysługiwać w związku z wychowywaniem dziecka do 8 lat, to tego rodzaju kwestie mogą co najwyżej warunkować konieczność uwzględnienia tej okoliczności przy określeniu skarżącemu konkretnego czasu służby. Nie jest to natomiast podstawa do uznania za niezgodną z prawem decyzji o mianowaniu skarżącego na stanowisko "[...]" w zmianowym rozkładzie czasu służby. Jak już wyżej zasygnalizowano, zmianowy czas rozkładu służby – według art. 35 ust. 5 uPSP – polega na wykonywaniu zadań trwających "nie dłużej" niż 24 godziny. Ustawodawca określił tu zatem maksymalny dopuszczalny dobowy wymiar czasu pracy, co oznacza, że w konkretnym przypadku może być on przecież niższy (wynosić np. 10 czy 14 godzin). Jeżeli konkretny strażak podlega ochronie rodzicielskiej polegającej na braku możliwości zatrudniania go bez jego zgody np.: w porze nocnej, godzinach nadliczbowych, czy w niedzielę i w święta (por. art. 178 Kodeksu pracy i § 14 rozporządzenia z 29 XII 2005 r. w sprawie pełnienia służby przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej – Dz.U. z 2023 r., poz. 451), to wyznaczony mu czas pracy musi tę okoliczność uwzględnić niezależnie od tego, czy pełni on służbę w codziennym czy też w zmianowym rozkładzie czasu służby. Co do kwestii przyjętej w decyzji nomenklatury, to nie można się zgodzić ze stanowiskiem skargi, że skarżący został "przeniesiony" na inne stanowisko i decyzja powinna rozstrzygać w przedmiocie "przeniesienia" a nie "mianowania". Sytuacje, w których strażak jest "przenoszony" na inne stanowisko służbowe uregulowane zostały w art. 31a i w art. 38 uPSP. Są to sytuacje związane z przeniesieniem strażaka na inne stanowisko służbowe w związku z odwołaniem z dotychczas zajmowanej funkcji oraz przeniesienia na niższe stanowisko służbowe. Żadna z tych okoliczności nie dotyczy skarżącego. Nie negując argumentacji skargi, że stosunek służbowy strażaka nawiązuje się na podstawie mianowania (art. 31 uPSP), podkreślić wypada, że ustawodawca stanowi także o "mianowania strażaka na stanowisko służbowe" (art. 32 ust. 1 uPSP). Z przepisów uPSP nie wynika, że chodzi tu o mianowanie wyłącznie na pierwsze stanowisko służbowe. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów istotnego naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa podstawą uchylenia przez Sąd decyzji może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek rację ma skarżący, że na etapie pierwszoinstancyjnym brak było zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postepowania i zebraniu materiału dowodowego, jednak materiał dowodowy w sprawie to w istocie akta osobowe skarżącego, w tym opinia służbowa z 16 VII 2024 r., z którą skarżący zapoznał się w dniu 22 VII 2024 r. Skarżący przed wydaniem ostatecznej decyzji miał też możliwość wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia swoich zarzutów i argumentów. W konsekwencji nie wystąpiło w tym przypadku naruszenie określonej w art. 10 kpa zasady czynnego udziału w stopniu, którym mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło