IV SA/Wr 545/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odprawy i innych należności finansowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej i odmowy przyznania odprawy uzupełniającej w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w K., powołując się na art. 104 § 1 k.p.a., art. 83 ust. 2 i 5, art. 85 ust. 1 pkt 4, art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 95 pkt 2-3, art. 96 ust. 10, art. 97, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j. t. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz. U. Nr 108, poz. 1146), § 3 ust. 3 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 127, poz. 1325 ze zm.), przyznał J. K., dalej: skarżący, 1) odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 60 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, 2) ekwiwalent pieniężny za 55 dni urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego urlopu wypoczynkowego, niewykorzystanego w 2010 i 2011 roku w wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej za każdy dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego urlopu wypoczynkowego, 3) dodatkowe uposażenie roczne za 2011 rok w wysokości 5/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, 4) nagrodę jubileuszową w wysokości 200 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji podał, że skarżący jest zwalniany z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] na podstawie Rozkazu Personalnego Nr [...] Szefa inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] w trybie art. 111 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. W/w rozkazem personalnym z dnia [...] skarżący został przeniesiony do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dyspozycji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. Skarżący pełnił nieprzerwaną czynną służbę wojskową od dnia 24.04.2006 r. do dnia 31.05.2011 r. przez okres 5 lat 1 miesiąca i 8 dni. W związku z powyższym, na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżący jest uprawniony do odprawy w wysokości 60 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Skarżący nie wykorzystał w 2010 i 2011 roku przysługującego urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego urlopu wypoczynkowego w liczbie 55 dni, w związku z czym na podstawie art. 95 pkt 2 i art. 97 w/w ustawy, przysługuje mu ekwiwalent pieniężny za 55 dni urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Na podstawie art. 83 ust. 2 i 5, art. 95 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu przysługuje dodatkowe uposażenie roczne za 2011 rok w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które wypłacono mu uposażenie, tj. 5/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Skarżący posiada na dzień 31.05.2011 r. 34 lata 8 miesięcy i 14 dni czynnej służby wojskowej uprawniającej do nagrody jubileuszowej. Początek okresu czynnej służby wojskowej, od którego zależy prawo do nagrody jubileuszowej ustalono na dzień 18.09.1976 r., w związku z czym na podstawie art. 85 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 3 ust. 3, § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych, skarżący jest uprawniony do nagrody jubileuszowej w wysokości 200 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Mając powyższe na uwadze, organ ten orzekł jak w sentencji wydanej decyzji. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł, że decyzja ta została wydana niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a ponadto dotknięta jest wadami prawnymi. Powołując się na powyższe wniósł o jej unieważnienie w całości i uzupełnienie o należne kwoty, jakie powinien otrzymać w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, wydanie decyzji o wypłaceniu odprawy uzupełniającej i sprostowania błędnego wpisu 4 egz. - TAP oficera. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że organ I instancji przyznał mu zaskarżoną decyzją odprawę w wysokości 60 %, co jest niezgodne z art. 94 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie bowiem z art. 94 ust. 1 pkt 3 ustawy, skarżący jest uprawniony do otrzymania odprawy w wysokości 300% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W uzasadnieniu faktycznym decyzji podano, że skarżący pełnił nieprzerwanie czynną służbę wojskową przez okres 5 lat 1 miesiąca i 8 dni, co zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy uprawnia go do otrzymania odprawy w wysokości 200 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Skarżący podniósł, że nie zachodzą przesłanki prawne do zastosowania art. 94 ust.3 ustawy, a organ I instancji nie wskazał, z jakich przyczyn przyznał odprawę tylko w wysokości 60 %. W kolejnej decyzji o przyznaniu nagrody jubileuszowej organ I instancji podał, że skarżący posiada wysługę w ilości 34 lata 8 miesięcy i 14 dni, co pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem faktycznym decyzji o przyznaniu odprawy. Skarżący podniósł, że jest to niezgodne ze stanem faktycznym, a uzasadnienie prawne jest niezgodne z przytoczonymi przepisami ustawy. Skarżący podał, że w dniu 22.04.2011 r. złożył wniosek o wypłacenie różnicy powstałej między wypłaconą kwotą odprawy w 2004 roku a należną w ostatnim dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej odprawą. Nie otrzymał decyzji odmownej, jak również w wydanej decyzji nie wskazano przyczyny nie wypłacenia odprawy uzupełniającej, co narusza art. 7, art. 104 i art. 107 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego, wniosek o wypłacenie odprawy uzupełniającej jest w pełni uzasadniony z tego względu, że w dniu [...] otrzymał odprawę w wysokości 12 771,17 zł; decyzja o przyznaniu odprawy w wysokości 60 % będzie wynosiła około 2 520 zł; w dniu 31.05.2011 r. skarżący otrzymałby odprawę w wysokości około 25 200 zł. Przyjęcie, że odprawa z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ma charakter świadczenia jednorazowego nie oznacza, że wyłączone jest prawo skarżącego do odprawy uzupełniającej. Skarżący podniósł, że otrzymując odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a następnie będąc przywróconym do służby, po czym będąc ponownie zwolnionym z zawodowej służby wojskowej, nabył prawo do odprawy uzupełniającej, stanowiącej różnicę pomiędzy wyższą odprawą należną w ostatnim dniu pełnienia służby, a uprzednio wypłaconą z tego samego tytułu w 2004 roku. Skarżący zarzucił, że został pozbawiony prawa do otrzymania odprawy uzupełniającej w wysokości około 9 908,83 zł brutto. Nie podano przy tym podstawy prawnej upoważniającej do takiego działania. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W., zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] powołując się na art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odprawy w wysokości 60 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (pkt 1) i odmówił skarżącemu przyznania odprawy uzupełniającej w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej przewidzianej w art. 94 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu wskazał, że jak wynika z odwołania, przyznanie skarżącemu odprawy w wysokości 60 % jest niezgodne z art. 94 ust. 1 pkt 3 i nie zachodzą przesłanki z art. 94 ust. 1 ustawy pragmatycznej (z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) oraz, że winien mieć zastosowanie w sprawie przepis art. 9. Zdaniem skarżącego, winien on otrzymać - z mocy tego przepisu - odprawę w wysokości 300% podstawy jej wymiaru. Skarżący powołał się przy tym na stwierdzenie organu I Instancji, że posiada 34 lata, 8 miesięcy i 14 dni wysługi liczonej dla potrzeb nagrody jubileuszowej. W ocenie organu odwoławczego, treść odwołania wskazuje, że skarżący skarży decyzję tylko w części dotyczącej wysokości przyznanej mu odprawy. W toku podstępowania odwoławczego organ II instancji ustalił, że w dniu [...] został wypowiedziany skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej ze skutkiem na dzień 31 października 2004 r. W związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej naliczono skarżącemu i wypłacono odprawę przewidzianą w art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy pragmatycznej - w wysokości 12.771,11 zł za 540% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Decyzja Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego we W. wraz z następującą po niej decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...], nr [...] została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 973/04. W konsekwencji tych zdarzeń, w dniu [...] skarżący objął obowiązki służbowe żołnierza zawodowego w WKU w K. W okresie od 1 listopada 2004 r. do 23 kwietnia 2006 r. pozostawał poza służbą wojskową i nie posiadał statusu żołnierza zawodowego. W dniu [...]. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu złożonego przez niego wypowiedzenia, na podstawie art. 111 pkt 9) lit. a) ustawy pragmatycznej. Zaskarżoną decyzją organ I instancji przyznał mu odprawę stanowiącą równowartość 60 % podstawy jej wymiaru. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego organ II instancji wskazał, że bezspornym w sprawie jest, że wskazanym wyżej wyrokiem WSA w Warszawie uchylona została ostateczna decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że wyrok ten wywołał skutki na przyszłość (ex nunc) czyli, że zachowują ważność czynności dokonane przed wydaniem wyroku, a nieważne są wszystkie skutki prawne następujące po wydaniu wyroku. W konsekwencji, okres od 1 listopada 2004 r. do 23 kwietnia 2006 r. nie może być zaliczony do okresu pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej. Okres ten stanowi przerwę w pełnieniu zawodowej służby wojskowej. Po objęciu przez skarżącego - w następstwie realizacji w/w wyroku - w dniu 24 kwietnia 2006 r. obowiązków służbowych, ponownie uzyskał on status żołnierza zawodowego pomimo, że nie został powtórnie powołany do zawodowej służby wojskowej. Skarżący został jeden raz powołany do zawodowej służby wojskowej (w dniu [...]i jeden raz z niej zwolniony (w dniu [...] Służba zawodowa pełniona była z przerwą, o której wyżej. Zdaniem organu II instancji rozstrzygnięcie w zakresie przyznania prawa do odprawy w wysokości 60% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby - na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy pragmatycznej - jest nieprawidłowe. W ocenie organu II instancji, w pierwszej kolejności w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 94 ust. 3 tej ustawy, którego treść wskazuje, że do wysługi liczonej dla potrzeb odprawy, o której mowa w ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej. Okres ten liczy się w tym przypadku od 24 kwietnia 2006 r. i wynosi 5 lat, 1 miesiąc i 8 dni. Przy tak ustalonej wysłudze dla potrzeb omawianej odprawy, należy następnie zastosować przepis art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy pragmatycznej, w świetle którego przysługująca skarżącemu odprawa wynosi 200 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Z uwagi jednak na to, że wcześniej, w dniu 31 października 2004 r., przyznano skarżącemu i wypłacono z tego samego tytułu odprawę w wysokości 12 771,11 zł, to w obecnej sytuacji nie przysługuje mu nawet prawo do odpowiedniego uzupełnienia tej odprawy. Odprawa, wysokość której została zaskarżona w niniejszym postępowaniu jest bowiem niższa od odprawy z 2004 roku. Organ odwoławczy podkreślił, że omawiana odprawa ma charakter jednorazowy. Nie ma żadnych podstaw prawnych do przyjęcia, że z tytułu jednego, skutecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej mogą przysługiwać dwie odprawy. Organ odwoławczy powołał się w tej mierze na wydane w podobnych sprawach wyroki sądów administracyjnych. Organ ten uznał za nietrafny podniesiony przez skarżącego zarzut nie wydania decyzji odmownej o wypłaceniu różnicy pomiędzy wysokością odprawy z 2004 roku a odprawą należną w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, powołując się w tej mierze na zajęte w tej sprawie stanowisko organu I Instancji. Za niezrozumiały uznał też wniosek odwołania dotyczący "sprostowania błędnego wpisu 4 egz. - TAP oficera.", podając, że decyzja organu I instancji nie rozstrzygała w tym przedmiocie, a sam skarżący nie składał żadnych wniosków dotyczących wpisu w TAP. Wskazał, że w tym zakresie organ I Instancji winien przeprowadzić odrębne czynności wyjaśniające mające na celu sprecyzowanie żądania skarżącego. Powołując się na powyższe organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżący domagał się unieważnienia decyzji w całości, przyznania prawa do odprawy uzupełniającej i zobowiązania do wypłacenia odprawy uzupełniającej wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 1 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec sformułowanego w skardze wniosku skarżącego o przyznanie prawa do odprawy uzupełniającej i zobowiązanie do jej wypłacenia wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 1 czerwca 2011 r. wskazać na wstępie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność wydanych przez nie aktów i podjętych czynności. Zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Wobec tego, uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. Jednocześnie w myśl przepisu art. 134 p.p.s.a. niezależnie od żądań i zarzutów sformułowanych w skardze sąd administracyjny zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa oraz wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi sformułowanych przez stronę. Jednocześnie przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach. Bez względu zatem na zarzuty skargi, Sąd obowiązany jest z urzędu stwierdzić nieważność decyzji w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie nie wymaga ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na treść zaskarżonego aktu. Niemniej jednak, kontrola z punktu widzenia przesłanek stwierdzenia nieważności winna być przeprowadzona przez Sąd w pierwszej kolejności, tj. przed dokonaniem oceny w zakresie ewentualnego istnienia wad skutkujących uchyleniem decyzji, bądź stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu pod względem legalności była decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej przyznania skarżącemu odprawy w wysokości 60 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, o której orzeczono w pkt 1) decyzji wydanej w I instancji, i odmowie przyznania skarżącemu odprawy uzupełniającej w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej przewidzianej w art. 94 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta narusza prawo. Wniesioną w niniejszej sprawie skargę uznać zatem należało za zasadną, jednakże z przyczyn innych niż wskazane w treści skargi. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Rozważania w zakresie dokonanej przez Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji rozpocząć należy od wskazania, że organy orzekające w niniejszej sprawie są organami administracji publicznej, a wydawane przez nie decyzje w przedmiocie należności finansowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej są decyzjami administracyjnymi, do których w związku z art. 8 ust. 1 w/w ustawy mają zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie z treścią owego przepisu prawa, od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.)), i, z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.)." Organy orzekające w sprawie dotyczącej należności finansowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej obowiązane są do przestrzegania zasad, określających postępowanie przed organami administracji publicznej, wynikających z k.p.a. Z powołanego wyżej przepisu wynika też obowiązek przestrzegania przez orzekające w sprawie organy wojskowe zasad ogólnych ustanowionych w k.p.a. Zgodnie z przepisami k.p.a., zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest kontrola decyzji wydanej w I instancji, poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że w przypadku skutecznego wniesienia odwołania, organ II Instancji obowiązany jest do ponownego rozpatrzenia materiału dowodowego i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum. Wydając rozstrzygnięcie organ odwoławczy winien przy tym usunąć naruszenia prawa, tak procesowego jak i materialnego, których dopuścił się organ I instancji. Zauważyć jednak należy, że trzeba, iż znajdujący zastosowanie do postępowania odwoławczego przepis art. 139 k.p.a. ustanawia zakaz reformationis in peius, stanowiący podstawową gwarancję procesową. Zgodnie z jego treścią, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Znaczenie zakazu reformationis in peius i konieczność jego respektowania w postępowaniu odwoławczym wynika z tego, że uznawany jest on za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa (por. wyrok SN z 24 czerwca 1993 r., sygn. akt III ARN 33/93, lex nr 10913). Zauważyć przy tym można, że o ile na gruncie doktryny prowadzona jest polemika, co do związku zakazu reformationis in peius z decyzją kasacyjną określoną w art. 138 § 2 k.p.a., o tyle jako bezsprzeczne przyjmuje się, że zakaz ten wiąże organ odwoławczy przy wydaniu decyzji ustalającej na nowo materialnoprawną sytuację strony, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ustalony w art. 139 k.p.a. dla organu odwoławczego zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej odwołującego. Daje on gwarancję stronie, że wniesione odwołanie spowodować może co najwyżej utrzymanie jej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie spowoduje jej pogorszenia. O tym, czy w konkretnym przypadku pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy rozstrzygnięć obydwu instancji. Podstawy dokonania ustaleń w tym zakresie nie stanowi jednak żądanie odwołania, lecz obiektywna sytuacja prawna strony ukształtowana decyzją odwoławczą. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, w ocenie Sądu stwierdzić należało, że uchylając w wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania decyzję organu I instancji w części dotyczącej przyznania skarżącemu odprawy w wysokości 60 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (pkt 1) decyzji wydanej w I instancji i odmowa przyznania skarżącemu odprawy uzupełniającej w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej przewidzianej w art. 94 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ odwoławczy pogorszył jego sytuację prawną, a tym samym naruszył wyrażony w art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius. Zmiana decyzji wydanej w tej części, tj. w zakresie objętym jej pkt. 1, którym przyznano skarżącemu odprawę w wysokości 60 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby i odmowa przyznania skarżącemu odprawy uzupełniającej w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, pogorszyła sytuację prawną skarżącego. Zauważyć należy, że przepis art. 139 k.p.a. przewiduje wprawdzie możliwość odstąpienia od zakazu reformationis in peius, jednakże tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Oznacza to, że organ odwoławczy może orzec na niekorzyść odwołującego, jeżeli szczegółowo wykaże, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Obowiązany jest przy tym wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 139 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 1986, sygn. akt II SA 1500/85, Semin. Prawa Bud. 1987, nr 1 str. 68; wyrok NSA z dnia 6 lutego 1989 r., sygn. akt IV SA 1101/88, ONSA 1989, nr 2, poz. 71). W zaskarżonej decyzji brak wskazania, że w niniejszej sprawie zaistniała jedna z sytuacji uzasadniająca wyłączenie zakazu reformationis in peius. Nie sposób również stwierdzić jej istnienie na podstawie okoliczności faktycznych sprawy. Dlatego też w ocenie Sądu stwierdzić należało, że wydając zaskarżone orzeczenie, organ odwoławczy naruszył art. 139 k.p.a. Z uwagi na to, że naruszenie zakazu reformationis in peius, jako godzące w jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego, stanowi rażące naruszenie prawa, uznać należało, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tej sytuacji, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji (pkt I wyroku). Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku podjęto na podstawie art. 152 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, winien ocenić w prowadzonym postępowaniu odwoławczym prawidłowość decyzji wydanej w I instancji. Winien mieć przy tym na względzie ustanowiony w art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius, i jeżeli uzna, że występują w sprawie określone w powyższym przepisie prawa przesłanki do odstąpienia od owego zakazu, stanowisko swoje winien zawrzeć w uzasadnieniu wydanej decyzji, zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a.