IV SA/Wr 548/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę w całości. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2015 r. R. S. (zwany dalej stroną, wnioskodawcą lub skarżącym) wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy K. o przyznanie zasiłku stałego. W wyniku przeprowadzonego w dniu 24 kwietnia 2015 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 złotych oraz renta socjalna, której wysokość – po potrąceniach należności alimentacyjnych w kwocie 202,79 złotych – wynosi od dnia 1 marca 2015 r. 440,23 złotych. Ponadto matka skarżącego W. S. oświadczyła, że wspiera syna kwotą 100,00 złotych miesięcznie przeznaczoną na pokrycie opłat mieszkaniowych. Okoliczności tej nie potwierdził jednak sam wnioskodawca, stwierdzając, że matka mu nie pomaga (oświadczenie z dnia 24 kwietnia 2015 r.). Strona ponadto uiszcza zaległe alimenty na rachunek bankowy komornika sądowego w kwocie 125 złotych miesięcznie, przy czym jak wynika z dołączonego pokwitowania, ich wysokość w marcu 2015 r. wyniosła 147,21 złotych. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., zwanej dalej u.p.s.), art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 75 ust. 10, art. 81 ust. 8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), odmówił przyznania zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że ustalony w toku postępowania dochód wnioskodawcy wyniósł 693,23 złotych, a w jego skład weszły: 440,23 złotych z tytułu renty socjalnej, 153,00 złotych z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego oraz 100,00 złotych z tytułu pomocy udzielanej przez matkę. Po odjęciu od tej kwoty wartości opłacanych dodatkowo alimentów w wysokości 147,21 złotych, dochód wnioskodawcy przyjęty na potrzeby niniejszej sprawy kształtował się na poziomie 546,02 złotych. Biorąc pod uwagę wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (542,00 złotych) organ uznał, że wnioskodawca przekroczył dopuszczalne kryterium dochodowe o kwotę 4,02 złotych. Z tej też przyczyny odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. W odwołaniu od wskazanego rozstrzygnięcia strona podniosła, że do jego dochodu niezasadnie została doliczona kwota 100,00 złotych z tytułu wsparcia od matki, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego, gdyż taka sytuacja w jego przypadku nie występuje, a jego matka nie daje mu żadnych pieniędzy. Dodał ponadto, że sam dokłada się do rachunków mieszkania matki w kwocie 100,00 złotych. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 i art. 37 u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji, powołując się na art. 8 ust. 1 i 3 – 4 u.p.s., wskazał, że aby otrzymać zasiłek stały wnioskodawca musiałby osiągać dochód nieprzekraczający 542,00 złotych. Nawet po przyjęciu, że strona nie otrzymuje w rzeczywistości wsparcia od matki w kwocie 100,00 złotych, dochód wyniósłby 593,00 złotych i w dalszym ciągu przekraczałby ustawowe kryterium dochodowe. Stąd też – w ocenie organu odwoławczego – wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do otrzymania pomocy w formie zasiłku stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona podniosła, że uzyskiwany przez nią dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kolegium nie odliczyło bowiem od dochodu kwoty 125,00 złotych z tytułu alimentów. W wyniku prawidłowego wyliczenia, dochód osiągany wyniósłby 468,00 złotych. Skarżący zauważył również, że z tej kwoty 200,00 złotych przeznacza na zwrot niesłusznie pobranego świadczenia socjalnego a 100,00 złotych dokłada do rachunków matce. Ponadto nadmienił, że musi również kupować leki przepisane przez lekarza, w związku z tym ledwie starcza mu na skromne utrzymanie. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, stwierdzając że od dochodu skarżącego odliczyło opłacane alimenty w kwocie 147,21 złotych. Przyjęty jednak dochód, do którego należało również zaliczyć zadeklarowaną przez matkę skarżącego pomoc, w dalszym ciągu przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Wobec powyższego organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podstawą materialną wydanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o pomocy społecznej, która w art. 2 ust.1 wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem zaś pomocy społecznej jest zapobieganie wskazanym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek stały, który – zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. – przysługuje m.in. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Podkreślić należy, że zasiłek stały jest świadczeniem obligatoryjnym, co oznacza że zarówno przyznanie samego świadczenia jak i określenie jego wysokości nie pozostaje w sferze uznania administracyjnego. Jedyną bowiem gwarancją jego otrzymania w konkretnej wysokości jest spełnienie przesłanek ustawowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 898/13 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 352/12). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący jako osoba legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności kwalifikuje się do uznania go za osobę całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.p.s. Niewątpliwie jest również osobą pełnoletnią. Z treści wywiadu środowiskowego wynika zaś, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Wobec tego, aby ustalić uprawnienie strony do otrzymania zasiłku stałego należało zbadać, czy spełnia on również ustawowe kryterium dochodowe. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Za dochód – zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. – uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgromadzony w toku niniejszego postępowania materiał dowodowy, opierający się w głównej mierze na rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 24 kwietnia 2015 r. z wnioskodawcą oraz w dniu 27 kwietnia 2015 r. z jego matką, pozwolił na ustalenie, że w skład dochodów skarżącego za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wchodziły: 440,23 złotych z tytułu renty socjalnej, 153,00 złotych z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego oraz 100,00 złotych z tytułu pomocy udzielanej przez matkę wnioskodawcy. Odnosząc się do tej ostatniej kategorii dochodów, Sąd nie podziela zarzutu skarżącego o błędnym zaliczeniu przez organ tej kwoty w poczet uzyskiwanych dochodów. Treść oświadczenia matki skarżącego z dnia 27 kwietnia 2015 r. nie budzi wątpliwości zarówno w świetle uzyskiwanych przez nią dochodów jak i wysokości opłat mieszkaniowych przypadających na skarżącego. Natomiast takiej samej wartości dowodowej nie można przypisać oświadczeniu skarżącego, który podkreśla, że ze swojego dochodu w kwocie ok. 593,00 złotych jest w stanie ponieść koszty utrzymania i leczenia oraz dodatkowo uiszczać zaległe alimenty w kwocie 125,00 złotych, spłacać nienależnie pobrane świadczenie w wysokości 200,00 złotych oraz pomagać jeszcze matce dokładając się do jej rachunków na kwotę 100,00 złotych. Nie bez wpływu na jego wiarygodność pozostaje również fakt, że konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej wiązała się z celowym nieujawnieniem dodatkowego źródła dochodu, mającego wpływ na posiadane uprawnienia do zasiłku. Stąd też organy zasadnie przyjęły, że dochody uzyskane przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniosły łącznie 693,23 złotych. Wbrew zarzutom skarżącego należy podkreślić, że dochód przyjęty do rozliczenia został – jak wynika to z odpowiedzi na skargę – pomniejszony przez organ odwoławczy o wysokość alimentów uiszczonych w marcu 2015 r. w kwocie 147,21 złotych. Należy również podkreślić, że wysokość tych alimentów została uwzględniona w kwocie realnie poniesionej (147,21 złotych), czyli nawet większej aniżeli deklarował skarżący (125,00 złotych). Niemniej jednak dochód skarżącego wyniósł 546,02 złotych, a tym samym przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące na dzień wydania rozstrzygnięcia kwotę 542,00 złotych. Wprawdzie dostrzec należy, że Kolegium niezbyt dokładnie przedstawiło tę kwestię w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Reasumując powyższe rozważania należało stwierdzić, że zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy niewątpliwie wykazał przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego obowiązującego dla zasiłku stałego, w związku z czym organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, zaś organ odwoławczy podzielił to stanowisko, wydając zaskarżoną decyzję. Wobec tego, że wniesiona skarga okazała się nieuzasadniona, zaś zakwestionowana decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany był do oddalenia skargi, o czym orzeczono w sentencji niniejszego orzeczenia.