IV SA/Wr 554/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Drugiej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych. [...] wniosła w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Drugiej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów. Wraz ze skargą skarżąca m.in. przedstawiła egzemplarz doręczonej jej zaskarżonej decyzji, która nie została opatrzona podpisem. Przy piśmie z dnia 4 grudnia 2013 r. organ odwoławczy nadesłał do Sądu potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię zaskarżonej decyzji, która zawiera podpis osoby uprawnionej do jej podpisania wraz z kserokopią dowodu doręczenia tej decyzji skarżącej. W piśmie z dnia 24 stycznia 2014 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że przez niedopatrzenie ze strony organu, stronie skarżącej została wysłana decyzja bez podpisu Przewodniczącego Drugiej Odwoławczej Komisji Stypendialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na wstępie podkreślenia wymaga, że Sąd w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 552/13 (CBOSA). Wobec treści skargi godzi się podnieść, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że jest obowiązany wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz.270, zwanej dalej p.p.s.a.). Stosując przedstawione wyżej kryteria oceny, Sąd w pierwszej kolejności ocenił prawidłowość zastosowania przy załatwianiu sprawy przepisów postępowania administracyjnego, jako, że przepisy te rzutują na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego. Niesporne jest w sprawie, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zm.), zwaną dalej ustawą. I tak, stosownie do przepisu art. 173 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów stanowi jedną z form pomocy materialnej dla studentów ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Zgodnie z kolei z art. 175 ust. 2 i 3 ustawy, stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora, a od decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów, przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Stosownie jednak do ust. 4 art. 175 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekazują uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, zapomogi oraz stypendium rektora dla najlepszych studentów - odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. Decyzje wydane przez komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne, o których mowa w art. 175 ust. 3, podpisują przewodniczący komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący (art. 177 ust. 4 ustawy). Istotny jest przy tym przepis art. 207 ust. 1 omawianej ustawy, zgodnie z którym od decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z ust. 4, przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3 ustawy. Odwołać się w tym miejscu należy, do poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000r., sygn. akt SK 19/99, publik. w OTK nr 7, poz. 258). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/11 , Lex nr 1069584). Skoro z powyższych ustaleń wynika, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, to w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium winny być przestrzegane tak ogólne zasady postępowania administracyjnego jak i respektowane podstawowe założenia procedury administracyjnej. I tak, zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. O tym, jak winna zostać skonstruowana decyzja administracyjna stanowi art. 107 k.p.a., gdzie w § 1 tego przepisu ustalono, jakie elementy winna zawierać decyzja, a mianowicie: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Wskazać przy tym należy, że akt organu administracji publicznej pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a. stanowi decyzję administracyjną, pod warunkiem jednak, że zawiera minimum elementów niezbędnych do takiego zakwalifikowania. Za elementy takie uznaje się: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego określony akt, wskazanie adresata tegoż aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 368/12, LEX nr 1241278). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że brak podpisu osoby reprezentującej organ na decyzji jest wadą istotną, prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące projektem decyzji. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 659/12, Lex nr 1368747 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II GSK 508/07, Lex nr 516791). Decyzja niezawierająca podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jej wydania powoduje, że pismo takie traci charakter decyzji. Przy czym, każda "kopia" decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko jej odpis (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA/Gd 1618/96, LEX nr 44208). Taki wniosek wypływa również z treści art. 109 § 1 k.p.a., który stanowi o doręczeniu stronie "decyzji", a więc oryginału, a nie odpisu, wyciągu z protokołu posiedzenia organu czy też kopii decyzji. Strona jest uprawniona do otrzymania w oryginale, z własnoręcznym podpisem osoby reprezentującej organ, dokumentu, jakim jest decyzja sporządzona na piśmie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 11 wydanie Wyd. C.H.BECK 2011, s. 443; M. Jaśkowska, A. Wrobel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Lex, 4 wydanie Wolters Kluwer Polska 2011, s. 680-681). Podkreślić przy tym należy, że w myśl art.110 k.p.a. - decyzja wywołuje skutki prawne dopiero z chwilą wprowadzenia jej do obrotu prawnego w drodze doręczenia lub jej ogłoszenia. W orzecznictwie przyjęte zostało, że decyzje niedoręczone to decyzje nieistniejące (nieakty), które nie korzystają z przymiotu domniemania prawidłowości i nie wchodzą do obrotu (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 3 lipca 2012r., sygn.akt II S.A./Op 239/12, LEX nr 1217989). Podobny pogląd prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym decyzja administracyjna jako indywidualny akt zewnętrzny skierowany do konkretnie oznaczonego podmiotu wywołuje skutki dopiero w momencie jej skutecznego doręczenia bądź ogłoszenia. Adresat decyzji musi mieć świadomość że taki akt administracyjny został w stosunku do niego wydany, co będzie możliwe tylko w momencie skutecznego doręczenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012r., sygn. akt I OSK 1333/11, publ. LEX nr 1120589). Niesporne jest w niniejszej sprawie, że skarżącej doręczona została niepodpisana "decyzja" Drugiej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W. z dnia [...] 2013r. Sąd nie może więc przyjąć, że miało miejsce doręczenie skarżącej rozstrzygnięcia (decyzji) w/w organu, które to zaś rozstrzygniecie (decyzja) na zasadzie art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Dochowanie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi jest warunkiem jej dopuszczalności i obok warunków formalnych skargi podlega ocenie Sądu już na wstępnym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego. Ustalenie zaś dochowania tego terminu jest możliwe tylko wówczas, gdy prawidłowo, czyli skutecznie doręczono stronie, w rozważanym przypadku, decyzję administracyjną. W niniejszej sprawie w istocie to nie nastąpiło, gdyż nieopatrzoną podpisem decyzję Drugiej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W. z dnia [...] 2013r. - należy traktować jako jej projekt, a nie jako właściwe rozstrzygnięcie merytoryczne. W świetle powyższych ustaleń, przyjąć należy, że wniesienie w niniejszej sprawie skargi było przedwczesne. Dopiero po skutecznym doręczeniu skarżącej stronie rozstrzygnięcia (decyzji) Drugiej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W., która zawierać będzie wszystkie niezbędne elementy pozwalające na nadanie mu (jej) miana decyzji administracyjnej, strona będzie miała możliwość jego zakwestionowania przed tutejszym Sądem, a co oznacza, że dopiero wówczas Sąd będzie uprawniony do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji . W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. Orzeczenie w pkt II sentencji postanowienia znajduje uzasadnienie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.