IV SA/Wr 557/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg (spraw.) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla postanowienie I i II instancji II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojskowy Komendant Uzupełnień we W. postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił wydania zaświadczenia o treści: "K. S. syn J. urodzony [...]. pełnił zastępczą służbę wojskową w JW. 32 w Batalionie Inżynieryjno-Budowlanym od 27 kwietnia 1961 r. do 12 kwietnia 1963 r. i w tym okresie był przymusowo zatrudniony w batalionach budowlanych". W jego uzasadnieniu wskazano, że dnia 1 lipca 2008 r. zostało wydane na podstawie art. 217 § 1 kpa oraz dokumentów ewidencyjnych żołnierzowi rezerwy K. S. zaświadczenie nr [...] o pełnieniu przez niego zasadniczej służby wojskowej w okresie od 27 kwietnia 1961 r. do 12 kwietnia 1963 r. w 32 Batalionie Inżynieryjno –Budowlanym na stanowisku murarza. Dnia 10 lipca 2008 r. do WKU we W. wpłynął wniosek K. S. o wydanie kolejnego zaświadczenia stwierdzającego, iż była to zastępcza służba wojskowa. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U nr 136, poz. 707 ze zm.), zaświadczenie potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu przez żołnierzy powołanych w okresie do dnia 31 grudnia 1959 r. do odbycia zastępczej służby wojskowej oraz przez żołnierzy z poboru 1949 r. wcielonych do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla i kamieniołomach, a także żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 wydaje się na wniosek osoby ubiegającej się o to zaświadczenie. Według § 1 ust. 2 tego rozporządzenia zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku – na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w kpa. Wobec powyższego niemożliwe jest wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez K. S., ponieważ odbywał on zasadniczą służbę wojskową w latach 1961-1963. Pismem z dnia 21 sierpnia 2008 r. K. S. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 10 lipca 2008 r. odmawiające wydania zaświadczenia, w którym podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem, iż żądane zaświadczenie można wydać jedynie żołnierzom przymusowo zatrudnionym w batalionach w latach 1949-1959, ponieważ dwa lata później został przymusowo zatrudniony w takich batalionach funkcjonujących pod inną nazwą. Stanowisko to jest dla niego krzywdzące, gdyż dwa lata ciężko pracował i powinien z tego tytułu otrzymać większe świadczenie z ZUS. Do zażalenia dołączył pismo z dnia 10 lipca 2008 r. zawierające odwołanie od postanowienia Wojskowego Komendanta Uzupełnień we W. z dnia [...], z którego wynika, że pierwszą pracę podjął w M., gdzie pracował przy remoncie koszarów już przed złożeniem przysięgi. W trakcie służby wojskowej pracował również we Wrocławiu, przy remoncie willi, w B. przy remoncie i budowie magazynów i w J. koło N. przy budowie budynku dla oficerów i remoncie magazynów. Następnie dnia 25 marca 1966 r. został powołany na trzy miesiące na ćwiczenia wojskowe, w czasie których pracował na stanowisku murarza w J. przy budowie magazynów. Z pisma tego wynika, że K. S. żądał wydania zaświadczenia, stwierdzającego, że w czasie zastępczej służby wojskowej pracował jako murarz w celu przedłożenia go w ZUS i uzyskania prawa do wyższej emerytury. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W., po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] odmawiające wydania zaświadczenia. W jego uzasadnieniu wskazano, że słuszne jest stanowisko organu I instancji, iż K. S. nie był zatrudniony w latach 1949-1959 w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu lub batalionach budowlanych, które zostały wymienione we wskazanym wyżej rozporządzeniu i z tego względu nie może otrzymać zaświadczenia o żądanej treści. Dodatkowo wskazano, że ustawodawca tworząc przepis o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych adresował go do osób, które na podstawie obowiązującej w latach czterdziestych i pięćdziesiątych ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 sierpnia 1949 r. odbywały zastępczą służbę wojskową na terytorium Państwa Polskiego w wymienionych wyżej zakładach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. S. wskazał, że zaskarżone postanowienie jest dla niego krzywdzące, ponieważ zwracał się do WKU o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że w czasie pobytu w wojsku, tj. od 27 kwietnia 1961 r. do 12 kwietnia 1963 r. i trzech miesięcy rezerwy tj. od 25 marca 1966 r. do 26 czerwca 1966 r. pracował na stanowisku murarza- tynkarza i nie był szkolony jako żołnierz. Zarzucił, że nie jest zgodne z prawdą, iż z analizy akt wynika, że odbywał zasadniczą służbę wojskową. Okoliczność ta może zostać potwierdzona zeznaniami świadka J. S. zamieszkałego w . W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Wyjaśnił, że podstawę do odmowy wydania zaświadczenia stanowi okoliczność, że skarżący odbywał zasadniczą służbę wojskową, a nie służbę zastępczą. Dodatkowo wskazał, że art. 218 kpa nakłada na organ administracji obowiązek wydania zaświadczenia, które potwierdzałoby fakty lub stany prawne, wynikające z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Wojskowi Komendanci Uzupełnień na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.) prowadzą ewidencję wojskową osób podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej. Dla realizacji tego przepisu dla każdej z takich osób zakładana jest i prowadzona karta ewidencyjna. Inne zbiory danych o osobach podlegających czynnej służbie wojskowej w wojskowych komendach uzupełnień nie są prowadzone. W niniejszej sprawie Wojskowy Komendant Uzupełnień w karcie ewidencyjnej skarżącego posiada informacje, że odbywał on służbę wojskową o przebiegu: w dniu 27 kwietnia 1961 r. wcielony do 32 Batalionu Inżynieryjno-Budowlanego, w dniu 18 czerwca 1961 r. zaprzysiężony w 1 Plutonie Budowlanym na stanowisku murarza, w dniu 12 kwietnia 1963 r. zwolniony do rezerwy. Innych danych o przebiegu służby (poza ćwiczeniami wojskowymi) WKU W. -2 nie posiada. W tych okolicznościach faktycznych organy wojskowe nie mogły wydać zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty ( art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...] nr [...] odmawiające K. S. wydania zaświadczenia. Organy wojskowe są organami administracji publicznej. Stosownie do art. 217 § 2 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W myśl art. 218 § 1 kpa, w przypadkach o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów, bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zgodnie zaś z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony wojskowy komendant uzupełnień prowadzi dla obszaru objętego terytorialnym zasięgiem jego działania ewidencję wojskową osób podlegających czynnej służbie wojskowej. Z ust. 2c pkt 17 tego przepisu wynika natomiast, że w ewidencji tej mogą być gromadzone i przetwarzane m. in. dane dotyczące przebiegu czynnej służby wojskowej lub jej form równorzędnych albo zastępczych. W niniejszej sprawie wątpliwości budzi przede wszystkim jakiej treści zaświadczenia żądał skarżący od organu I instancji. Z treści art. 217 § 1 kpa wynika bowiem, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie. W aktach administracyjnych sprawy brak natomiast podania skarżącego o wydanie zaświadczenia zwłaszcza o treści wskazanej w postanowieniu organu I instancji, że: "K. S., syn J., urodzony [...] pełnił zastępczą służbę wojskową w JW. 32 Batalionie Inżynieryjno-Budowlanym od 27 kwietnia 1961 r. do 12 kwietnia 1963 r. i w tym okresie był przymusowo zatrudniony w batalionach budowlanych". Powyższe nie pozwala zatem na jednoznaczne ustalenie jakiej treści żądanie skarżący wyraził przed organami administracji wojskowej. Jeżeli nawet przyjąć, że skarżący istotnie wnosił o wydanie zaświadczenia o treści przytoczonej w postanowieniu organu wojskowego I instancji wskazać trzeba, że organy orzekające w sprawie w żaden sposób nie odniosły się do okoliczności wskazanych w piśmie skarżącego z dnia 10 lipca 2008 r., nazwanym odwołaniem, stanowiącym załącznik do zażalenia, a dotyczących szczegółowego przebiegu jego zatrudnienia na stanowisku murarza w okresie pełnienia służby wojskowej. Okoliczności te mają istotne znaczenie przy ocenie czy skarżący był zatrudniony na stanowisku murarza i czy pełniona służba wojskowa miała charakter zastępczej służby wojskowej. Przy ocenie czy uzasadnione jest wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że skarżący był zatrudniony na stanowisku murarza w trakcie pełnienia zastępczej służby wojskowej znaczenie ma również fakt, iż sam organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wskazał, że z ewidencji wojskowej wynika, że skarżący w dniu 18 czerwca 1961 r. został zaprzysiężony na stanowisku murarza w 1 Plutonie Budowlanym, a dnia 27 kwietnia 1961 r. wcielony do 32 Batalionu Inżynieryjno- Budowlanego. Posiadające te dane organy powinny były wyjaśnić co w istocie należało do obowiązków skarżącego zatrudnionego na stanowisku murarza w okresie pełnienia służby wojskowej i czy służba ta miała charakter zastępczej służby wojskowej. Zaniechanie tych czynności oznacza, iż organy wojskowe naruszyły przepis art. 218 § 2 kpa zgodnie z którym organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. W świetle powyższego odmowa wydania stosownego zaświadczenia skarżącemu jest co najmniej przedwczesna. Nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko organów orzekających w sprawie, że odmowa wydania zaświadczenia uzasadniona jest przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r., gdyż stosuje się je do żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959, a skarżący pełnił służbę wojskową w latach 1961-1963. Natomiast obowiązek wydawania przez organy wojskowe zaświadczeń w sytuacjach nie uregulowanych w powołanym rozporządzeniu lub postanowień odmawiających ich wydania wynika z treści art. 217 kpa, 218 kpa i 219 kpa, które odnoszą się również do organów administracji wojskowej. Z tych względów zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające nie mogły ostać się w obrocie prawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit "c" i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie posiada ono przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.).