IV SA/Wr 558/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Marii Walkiewicz sprawy ze skargi A. F. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska Ż., działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz. 1594 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrany Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej, w którym orzekła m.in., że A. F. nie jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej, przyznając mu kategorię zdrowia N. Po przeprowadzonym u wyżej wymienionego badaniu lekarskim Komisja w rozpoznaniu wskazała: 1) obserwacja w kierunku nadczynności tarczycy (§ 53 pkt 4 z Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach), 2) 62% utraty zdolności żucia (§ 24 pkt 1), 4) skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego (§ 34 pkt 1), wobec czego, jak już wcześniej powiedziano, m.in. uznała A. F. za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej - Kategoria N, grupa I badanych. Niezgadzając się z tym orzeczeniem A. F. odwołał się od niego. W odwołaniu podniósł, że badania zostały przeprowadzone nierzetelnie, gdyż lekarz rodzinny nigdy nie stwierdził u niego wskazanych w orzeczeniu chorób. W związku z powyższym wniósł o ponowne przeprowadzenie badań. Po rozpatrzeniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...], którym z powołaniem się na przepis art.art. 127 § 1, 138 kpa, w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpatrzeniu odwołania i dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie, nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Komisja stwierdziła, że z przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych wynika, że u skarżącego rozpoznano: zaburzenia gruczołu tarczycowego wymagające specjalistycznej diagnostyki, utratę zdolności żucia w 62%, skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego mieszczące się w zakresie pojęciowym § 53 pkt 4, § 24 pkt 1 i § 34 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. co w grupie I osób badanych (kandydaci do zawodowej służby wojskowej), kwalifikuje do kategorii N, tj. niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W opinii Komisji odwołujący się nie przedstawił do wglądu innej dokumentacji medycznej, która zawierałaby dane mogące poddać w wątpliwość ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów jak i kwalifikację orzeczniczą wojskowej komisji lekarskiej l instancji. A. F. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Nadto podniósł, że na dowód nieprawidłowości badań w Szpitalu 105 w Ż. postanowił przeprowadzić badania u swojego lekarza rodzinnego. Wyniki badań są sprzeczne w dotychczasowymi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też, do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt l SA 2114/97, LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Gd 1655/95, OSP z 1997 r. Nr 7 - 8, poz. 135 i inne). Tym samym, w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Zgodnie z przepisem § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422), orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art.art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Tymczasem, orzeczenie podjęte przez organ pierwszoinstancyjny ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanych u skarżącego jednostek chorobowych i zakwalifikowania ich do odpowiednich paragrafów z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia oraz stwierdzenia, że rozpoznania dokonano w oparciu o badania specjalistyczne i dokumentację medyczną badanego, zaś stopień nasilenia schorzeń czyni badanego niezdolnym do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Nie spełnia więc ono wyżej wskazanych wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ II instancji obszerniej wyjaśnia motywy zapadłego rozstrzygnięcia, jednakże i one nie spełniają wskazanych standardów. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., sygn. akt III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r., sygn. akt III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza: 1) obserwacja w kierunku nadczynności tarczycy (§ 53 pkt 4 z Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach), 2) 62% utraty zdolności żucia (§ 24 pkt 1), 3) skrzywienie kręgosłupa (§ 34 pkt 1). Dokonując poszczególnych kwalifikacji organy orzekające powołały się m.in. na przepis § 24 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia wyróżniający braki i wady uzębienia z utratą zdolności żucia do 67% przy zachowanych zębach przednich, kwalifikujący orzekanych w grupie I, do kategorii zdrowia "Z" lub "N" oraz przepis § 34 pkt 1 wyróżniający skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju, kwalifikujący w tej samej grupie, do kategorii zdrowia "N" lub "Z". Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź "N" - niezdolny do pełnienia tej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić przyczynę przyjętej kategorii zdolności. Powyższe zachowanie niezbędne jest zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W badanym przez Sąd postępowaniu takiego działania organów zabrakło. Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, w żadnym wypadku nie czynią zadość omawianym wcześniej wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa. Co prawda, z akt sprawy wynika, iż skarżący został poddany nie tylko badaniom ogólnym ale też specjalistycznym, również dodatkowym, przez właściwych do tego lekarzy. W oparciu zaś o wyniki tych badań organy dokonały oceny jego stanu zdrowia, jednakże nie może być ona przedmiotem kontroli Sądu, gdyż kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, dokonywana przez sąd administracyjny, polega na sprawdzeniu prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia kandydata do służby, tzn. czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach, a dokonana następnie kwalifikacja zdolności żołnierza zgodna z przepisami dotyczącymi zasad określania zdolności do służby wojskowej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić stanowisko w tym przedmiocie. W podlegającym ocenie Sądu postępowaniu tego nie uczyniono. Nadto, Sąd dostrzegł również naruszenie tego rodzaju, że powołując się na § 53 pkt 4 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia, kwalifikujący orzekanego w grupie I jako niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, organy orzekające stwierdziły: "obserwacja w kierunku nadczynności tarczycy", gdy tymczasem paragraf ten mówi o zmianach czynności tarczycy z wolem lub bez wola, w dodatku objaśnienia szczegółowe do niego stanowią, iż przepis obejmuje wszystkie postacie nadczynności tarczycy w okresie remisji (poza chorobą Grave-Basedowa) oraz niedoczynności wyrównane leczeniem substytucyjnym. Kandydatów do służby w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego należy kwalifikować jako niezdolnych. Pomimo tego, że Sąd nie jest władny do dokonywania ocen diagnoz lekarskich, to nie sposób nie zauważyć, że § 53 we wskazanym punkcie nie mówi o potrzebie obserwacji, która kojarzy się z jeszcze niestwierdzonym schorzeniem. Wręcz przeciwnie, stanowi o jakimś stopniu zaawansowania choroby tarczycy. Organy decyzyjne jednak, nie dostrzegając różnicy przypisały tę jednostkę chorobową skarżącemu, a tym samym kategoryczne stwierdzenie o niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy.