IV SA/Wr 559/13

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, II. umorzyć postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zarządzeniem z dnia 25 maja 2015 r. sygn. akt IV SO/Gl 63/13 pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o wyłącznie sędziów WSA we W. i WSA w O. Z treści uzasadnienia tego zarządzenia wynika, że Sąd ten został wyznaczony do rozpoznania powyższego wniosku przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt I OW 270/13. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt I OPP 104/15 oddalił skargę skarżącego na przewlekłość postępowania. W odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 1 czerwca i z dnia 13 maja 2015 r., pismem Sądu z dnia 10 sierpnia 2015 r. poinformowano skarżącego, że nie ma podstaw do odtworzenia zaginionych akt, albowiem akta te nie zaginęły. Wspomniane akta zostały zwrócone przez NSA po rozpoznaniu skargi na przewlekłość postępowania sądowego. W piśmie tym wskazano również, że Sąd nie może nadesłać protokołu rozprawy z dnia 13 maja 2015 r., ponieważ w niniejszej sprawie nie została wyznaczona rozprawa w tym dniu, a ponadto w ogóle nie był wyznaczony termin rozprawy. W piśmie z dnia 7 maja 2015 r. (data wpływu do Sądu 6 maja 2015 r. k-110), które skarżący złożył w szeregu spraw, w tym także w niniejszej sprawie, zawarł wniosek o ustanowienie adwokata i z tego powodu o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 13 maja 2015 r. do czasu uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Pismem z dnia 14 maja 2015 r. nazwanym zażaleniem (k-82) skarżący wniósł w szeregu spraw, w tym m. in również w niniejszej sprawie, zażalenie na orzeczenie Sądu podjęte w toku rozprawy lecz przed rozpoznaniem skargi, jaka odbyła się dnia 13 maja 2015 r., wydane na wniosek skarżącego sporządzony pismem z dnia 6 maja 2015 r., w którym domagał się on przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd i z tego powodu wniósł również o odroczenie rozprawy do czasu uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. W piśmie tym wniósł także wspomnianą skargę na przewlekłość postępowania sadowego oraz dodał, że zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z ostrożności procesowej. W dniu 14 maja 2015 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu (k-117) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W przedmiocie zaskarżenia wskazał wyrok Sądu z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 560/13. W uzasadnieniu wyjaśnił, że domaga się ustanowienia adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 13 maja 2015 r. wydanego w sprawie IV SA/Wr 560/13, ponieważ wyrok ten rozstrzyga i w pozostałych sprawach, tj. o sygn. akt IV SA/Wr 561/13 – IV SA/Wr 564/13. Dodał, że domaga się ustanowienia adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej ze względu na trudną sytuację materialną i bytową, brak pracy i dochodów, pomocy z MOPS i ze strony innych osób. Jest osobą bezrobotną, zmuszoną głodować. Ostatni dochód jaki otrzymał to stypendium szkoleniowe z PUP w kwocie [...] zł. Czynsz wynosi 500 zł miesięcznie i toczy się postępowanie sądowe o jego zapłatę. Posiada mieszkanie kwaterunkowe i nie posiada innych nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych. Wyjaśnić należy, że złożony w dniu 14 maja 2015 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie zgodnie z sygnaturą IV SA/Wr 559/13 podaną przez skarżącego w rubryce nr 1 formularza, mimo iż skarżący w rubryce nr 3 podał, iż dotyczy on wyroku Sądu z dnia 13 maja 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 560/13, ponieważ w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 560/13 skarżący złożył również dnia 14 maja 2015 r. wniosek przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie w celu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 13 maja 2015 r. oddalającego skargę, a w rozpoznawanej sprawie nie zapadło jeszcze żadne orzeczenie kończące postępowanie sądowe. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega więc wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zawarty w piśmie z dnia 7 maja 2015 r. (data wpływu do Sądu 6 maja 2015 r.) i w piśmie z dnia 14 maja 2015 r. nazwanym zażaleniem oraz odrębny wniosek złożony na urzędowym formularzu, który wpłynął do Sądu w dniu 14 maja 2015 r. Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, że skarżący w okresie od 2009 r. do 2014 r. wniósł 456 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe. Na koniec marca 2015 r. liczba zarejestrowanych spraw skarżącego wyniosła ponad 500 spraw. W 2014 r. około 95 skarg zostało odrzuconych, 17 oddalonych, w 2 sprawach umorzono postępowanie sądowe i w 2 sprawach oddalono wnioski wszczynające postępowanie sądowe, a jedną sprawę przekazano według właściwości do innego sądu. We wspomnianym okresie 2009-2014 większość skarg została odrzucona, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania. Skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia. Ponadto skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w Gliwicach, w Opolu, skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu. Wniosek taki został złożony również w niniejszej sprawie. Skarżący wniósł także w 2014 r. szereg skarg o wznowienie postępowania sądowego. Dodać trzeba, że w listopadzie 2014 r. liczba zarejestrowanych skarg i wniosków wszczynających postępowanie wyniosła około 431. W okresie od 2009 r. do listopada 2014 r. Sąd odrzucił około 217 skarg skarżącego. Natomiast liczba zarejestrowanych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyniosła 240 wniosków. W 2014 r. 106 wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez rozpoznania na podstawie z uwagi np. na nieuzupełnienie jego braków poprzez złożenie wniosku na wymaganym urzędowym formularzu lub np. nie sprecyzowanie w jakiej sprawie żądane jest prawo pomocy. Natomiast 45 wniosków o przyznanie prawa pomocy zostało oddalonych postanowieniami Sądu z uwagi na nadużycie prawa pomocy, a w 37 sprawach odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem referendarza z uwagi na nadużycie tego prawa. Ponadto w 2014 r. w 40 sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy, a w 39 sprawach umorzono postepowanie wszczęte takim wnioskiem. W większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. W 2014 r. 106 wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez W myśl art. 244 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm; dalej p.p.s.a.) p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Liczba zarejestrowanych spraw skarżącego stale wzrasta, gdyż w marcu 2015 r. zarejestrowano pond 500 spraw i wniosków skarżącego, a w lipcu 2015 r. liczba ta wyniosła 629. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, iż celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Ponadto w wielu sprawach skarżący niemal każdorazowo po wyznaczeniu rozprawy składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. W postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/14, podjętym w innej sprawie skarżącego, wskazano zaś, że skarżący zmierza w ten sposób do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania. Na marginesie dodać trzeba, że również okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, w tym m. in. zaległości czynszowych, braku dochodów, pomocy z MOPS nie niweczą oceny, iż skarżący w dalszym ciągu nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy. Oceny, że skarżący nadużywa prawa do przyznania prawa pomocy nie niweczy również fakt, iż wniosek o przyznanie prawa został złożony w celu zaskarżenia wyroku oddalającego skargę, czyli orzeczenia kończącego postępowanie sądowe. Ponadto orzeczenie takie nie zostało jeszcze wydane w niniejszej sprawie. O ile bowiem Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (post. NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ. 61/15 ). Podkreślenia wymaga, że postanowienie to wydane zostało przez NSA po rozpoznaniu zażalenia skarżącego w innej sprawie, tj. o sygn. akt IV SAB/Wr 153/14, w której podjęto postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy, zaś wniosek o przyznanie tego prawa został złożony po wydaniu, w dniu 22 lipca 2014 r. postanowienia odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego, a więc w celu zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie sądowe. Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie stanowi nadużycie tego prawa i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (pkt I sentencji). Odnośnie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżący jest zatem zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Z tych względów należało w pkt II sentencji umorzyć jako zbędne postępowanie sądowe wszczęte tym wnioskiem na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl zaś art. 258 § 1 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 249a § 1 w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 245 § 3 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.