IV SA/Wr 559/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. na sprawy z wniosków Z. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskami o przyznanie prawa pomocy. W dniu 19 października 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy – w zakresie przyznania adwokata z urzędu. Wniosek ten uzasadnił "ciężką sytuacją materialną i bytową spowodowaną brakiem pracy i dochodów i jakiejkolwiek pomocy z MOPS i od innych osób" a także niekorzystnymi dla skarżącego rozstrzygnięciami w sprawie IV SA/Wr 560/13, która wiąże Sąd w obecnej sprawie. Opłata za czynsz wynosi 500 zł miesięcznie. "Nie opłacam czynszu, więc toczą się postępowania sądowe za czynsz i energię." Grozi mu eksmisja. Jest zmuszony głodować. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zainteresowany złożył 19 stycznia 2016 r. Domagał się w nim "przyznania prawa pomocy w całości i ustanowienie adwokata z urzędu". Wniosek uzasadnił ciężką sytuacją materialną i bytową oraz tym, że w innych sprawach IV SA/Wr 254/13 i IV SA/Wr 560/13 zostały wydane "wyroki częściowe", które wiążą pozostałe składy orzekające. Ponadto "na orzeczenie WSA ma wpływ przestępstwo administracyjne, które nie może być orzeczone, gdyż Sąd je tuszuje. Przestępstwo polega na próbie wymuszenia ode mnie zrzeczenia się prawa do lokalu kwaterunkowego poprzez odmowę udzielenia mi pomocy". Powyżej opisane wnioski poprzedziły dwa inne o ustanowienie adwokata z urzędu – z dnia 7 maja i z dnia 14 maja 2015 r. Pierwszy z nich nie zawierał żadnego uzasadnienia, drugi uzasadniał wniosek "ciężką sytuacją bytową i materialną, brak pracy i dochodów oraz jakiejkolwiek pomocy z MOPS i od osób innych". Skarżący podał, że zmuszony jest głodować. Ponadto "w celu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu z dnia 13 maja 2015 r. kiedy to WSA oddalił mi skargę wydając wyrok pod sygn. akt IV SA/Wr 560/13". W ocenie skarżącego wyrok ten rozstrzygnął w tym postępowaniu, bowiem sprawy są ze sobą w związku z tą i innymi o sygn. IV SA/Wr 561-564/13. Opłata za czynsz wynosi 500 zł miesięcznie a że nie opłacam to Gmina wszczęła postępowanie sądowe o zapłatę czynszu (...). Komornik o zapłatę energii. Jestem zmuszony głodować". Opisane wnioski z dnia 7 i 14 maja 2015 r. zostały rozpoznane przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 2 września 2015 r. Umorzono nim postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiono przyznania pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Takie samo rozstrzygnięcie wydał Sąd na skutek złożonego sprzeciwu – postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpoznawał zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 1 października 2015 r. postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. oddalił zażalenie skarżącego. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu i wydania postanowienia z dnia 1 października 2015 r. było jeśli idzie o uiszczenie kosztów sądowych – ustawowe zwolnienie od ich ponoszenia w sprawach dotyczących świadczeń z opieki społecznej. Jeśli idzie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu Sąd doszedł do przekonania, że domaganie się przez skarżącego ustanowienia pełnomocnika stanowiło nadużycie prawa i dlatego nie mogło być przyznane. Skarżący bowiem w latach 2009-2015 wniósł do tutejszego Wydziału Sądu ponad 600 skarg i wniosków wszczynających postępowania sądowe, w których w większości odrzucano skargi. W tym samym okresie złożył również około 300 wniosków o przyznanie prawa pomocy. Część z nich pozostawiono bez rozpoznania, część wniosków oddalono – na podstawie art. 247 p.p.s.a. z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, większość wniosków rozpoznano przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Analiza akt spraw, w których reprezentował skarżącego wyznaczony z urzędu pełnomocnik wskazuje, że w większości tych spraw pełnomocnik składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Skarżący w ponad 140 z ogólnej liczby spraw złożył wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowania sądowe, wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Powyższe postępowania zostały umorzone, odrzucone lub też odmówiono wstrzymania wykonania orzeczeń. Wnosił też wielokrotnie o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu a po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego sądu, celem rozpoznania skargi, skarżący wnosił o wyłączenie sędziów również i tych sądów. Sąd podkreślił również, że podstawą do zwolnień jest tylko sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy, bez możliwości oceny zasadności udziału pełnomocnika z urzędu w sprawie. Tak szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowo-administracyjnej wymaga szczególnie wnikliwej oceny pod kątem sposobu realizacji tego prawa przez skarżącego. Instytucja prawa pomocy jest formą realizacji prawa do sądu. Sąd I instancji zauważył jednak, że prawo dostępu do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa. Sąd też podzielił pogląd, wedle którego "przyznanie daleko idących uprawnień do korzystania z drogi sądowej stwarza możliwości zaistnienia sytuacji, w których prawo to może być wykorzystywane niezgodnie z jego celem, nie dla ochrony praw jednostki, lecz w celu szykanowania innej osoby, co stanowi nadużycie prawa". W świetle powyższych okoliczności Sąd stwierdził, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie stanowi nadużycie prawa do sądu i nie może być przyznawane podmiotowi, który z powyższego prawa czyni nienależyty użytek. Wniesione zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Podał, że pomimo, iż art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. "jednoznacznie określają kryteria dokonywanej przez Sąd w tym zakresie prawa pomocy oceny nie można pominąć faktu, że instytucja przyznania prawa pomocy pozostaje ściśle związane z realizacją przysługującego stronie prawa do sądu. W sytuacji zatem gdy skarżący takiego prawa nadużywa, składając przy tym wniosek o ustanowienie pełnomocnika, w którym tylko "pro forma" przedstawia swoją sytuację majątkową oczekując od Sądu wyręczenia go w ustaleniu niezbędnych do jej zbadania inferencji albo po raz kolejny składa wniosek w tym przedmiocie ograniczając się w nim wyłącznie do wskazania okoliczności i dowodów powołanych przez niego we wcześniejszym tego rodzaju wniosku, musi się liczyć z odmową jego uwzględnienia. Takie zachowanie nie zmierza bowiem do realizacji celu, dla którego instytucja prawa pomocy została ustanowiona. Składanie identycznych wniosków o przyznanie prawa pomocy świadczy zaś, że tego rodzaju czynność jest celem samym w sobie i nie zmierza ona do realizacji przysługujących skarżącemu uprawnień (...). Jako taka nie może więc odnieść oczekiwanych przez wnioskodawcę skutków w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu." Przechodząc do wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 października 2015 r. i z dnia 19 stycznia 2016 r., należy stwierdzić, że zawierają one takie samo uzasadnienie jak wcześniej już rozpoznane przez sąd I instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena poprzednich wniosków została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 10 grudnia 2015 r. Skarżący mimo dokonanej oceny takiej sytuacji przez oba sądy – ponownie złożył wnioski o prawo pomocy (w dniu 19 stycznia 2016 r. ) również pomimo tego, że w dniu 19 października 2015 r. złożył taki sam wniosek, który nie został rozpoznany, w związku z tym, że akta sprawy znajdowały się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku ze złożonym zażaleniem na postanowienie z dnia 1 października 2015 r. W tej sytuacji w ocenie Sądu rozpoznanie wniosków z dnia 19 października 2015 r., 19 stycznia 2016 r. stało się zbędne i dlatego Sąd na podstawie art. 249 a p.p.s.a. postępowanie w sprawie przyznania praw pomocy umorzył. Według Sądu w sprawie zachodziły szczególne uzasadnione okoliczności do wydania powyższego postanowienia, wskazane w art. 258 § 4 p.p.s.a. Skierowanie wniosku do rozpoznania referendarzowi sądowemu zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. spowodowałoby dalsze wydłużenie terminu rozpoznania merytorycznego sprawy. Zawisła ona w 2013 r. i przez okres prawie 3 lat skarżący składając wnioski o przyznanie prawa pomocy, wyłączenie sędziów i wniosku o przewlekłość postępowania uniemożliwiał zakończenie sprawy. Na powyższą decyzję Sądu wpłynęło dotychczasowe postępowanie skarżącego, nadużywanie prawa do sądu, o którym mowa wyżej, działania, które zmierzały do zablokowania wydania orzeczenia poprzez składanie kolejnych takich samych wniosków mimo że wcześniej złożone zostały negatywnie rozpoznane. Na marginesie Sąd zauważa, że po wydaniu wyroku skarżący po raz piąty złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając zatem powyższe na uwadze należało orzec jak wyżej. H.B.24.02.2016 r.