IV SA/Wr 559/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie społeczne oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej organ odwoławczy, II instancji) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) oraz art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 2015r. Dz.U. poz. 163 ze zm. dalej p.p.s.a.) - po rozpatrzeniu odwołania M. C. (dalej skarżący, strona) od decyzji wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Wójta Gminy W. (dalej organ I instancji), z dnia [...] maja 2015r. nr [...] o zmianie wysokości zasiłku stałego z kwoty 477,80 zł na kwotę 324,80 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2015r. do 31 marca 2017r. i o zmianie wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 maja 2015r. na kwotę 29,23 zł miesięcznie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2015r. nr [...] orzekł o zmianie wysokości zasiłku stałego przyznanego skarżącemu od dnia 1 maja 2015r. do dnia 31 marca 2017r. z kwoty 477,80 zł na 324,80 zł miesięcznie i o zmianie wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 1 maja 2015r. na kwotę 29,23 zł. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 4 maja 2015 r. wobec zmiany jej sytuacji dochodowej- uzyskania od 1 kwietnia 2015r. zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł. Skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że błędnie wyliczono dochód i że jest on dyskryminowany przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak wskazano dalej organ odwoławczy przyjął, że skarżący, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2015r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2017r. Natomiast organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] przyznał stronie zasiłek stały od dnia 1 marca 2015r. do dnia 31 marca 2017r. w kwocie 477,80 zł miesięcznie, strona została ponadto objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9 % kwoty zasiłku stałego. Powtórzono, że w dniu 4 maja 2015r. skarżący złożył wniosek o obniżenie wysokości świadczenia w związku z uzyskaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie po przytoczeniu regulacji przepisów art. 7, art. 8 ust. 1 i ust. 3 i 4 u.p.s. organ odwoławczy wskazał, że strona uzyskuje obecnie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 52,84 zł oraz dodatek energetyczny w kwocie 11,36 zł. Łączna wysokość dochodu to 217,20 zł. Dochód ten jest bez wątpienia dochodem po myśli definicji zawartej w art. 8 ust. 3 u.p.s., a nie jest wymieniony w art. 8 ust. 4. Tymczasem zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.ps. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl art. 37 ust. 2 u.p.s. zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie. W konsekwencji wywiedziono, że skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku stałego, natomiast sporna jest jego wysokość. Zdaniem organu I instancji do dochodu należy zaliczyć uzyskany przez stronę zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. Wskazano, że stosownie do art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Zgodnie natomiast z treścią art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Nie budzi zatem wątpliwości, że sytuacja dochodowa odwołującego się uległa zmianie w związku z uzyskaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust.3a) u.p.s.). Tymczasem jak wskazano, w niniejszej sprawie zmiana dochodu przekroczyła 30% dlatego cytowany przepis art. 106 ust.3a u.p.s. nie miał zastosowania. W konsekwencji organ wywiódł, że skoro dochód uzyskiwany przez skarżącego uległ zmianie tzn. uległ zwiększeniu o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego, obowiązkiem organu I instancji było wydanie zaskarżonej decyzji, bowiem kwestia ta nie została pozostawiona uznaniu administracyjnemu. Organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość świadczenia jako różnicę między kryterium dochodowym a dochodem strony tj. 542 - 217,20 = 324,80 zł. Konsekwencją rozstrzygnięcia w tej części była zmiana wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne - 9% z 324,80 = 29,23 zł. Zdaniem organu odwoławczego- organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i trafnie zastosował obowiązujące przepisy, a odwołanie strony nie wnosi do sprawy nowych elementów. Skarżący niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o "ponowne rozpatrzenie decyzji" organu I instancji , ponieważ organ II instancji "nie wprowadził istotnych zmian co do treści decyzji". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną wyjątek zaś stanowi skarga na indywidualną interpretację prawa podatkowego określona w art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dnia [...] czerwca 2015 r., będącą konsekwencją zmian w sytuacji dochodowej skarżącego. O zmianie tej sytuacji poinformował zresztą organ sam skarżący. Mianowicie jak wynika z akt sprawy we wniosku z dnia 4 maja 2015 r. wystąpił o zmniejszenie zasiłku stałego, związku z uzyskaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Niewątpliwie świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz.182), dalej u.p.s. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 u.p.s. jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie z art. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s.. Z art. 106 ust. 5 u.p.s. wynika zaś, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s.. Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje m.in. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (542 zł). Przyznanie zasiłku stałego nie jest zależne od uznania organu orzekającego w tych sprawach. Zgodnie z art. 6 ustawy całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (pkt 1), natomiast niezdolność do pracy z tytułu wieku oznacza ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę (pkt 7). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący, jest osobą samotnie gospodarującą, został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2017 r., a ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] przyznano mu zasiłek stały w kwocie 477,80 zł . Jednocześnie od kwietnia 2015 r. rozpoczął pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł miesięcznie zatem uzyskał zwiększony dochód w wysokości 217, 20 zł. Na powyższy dochód złożyły się kwoty dodatku mieszkaniowego w wys.52,84 zł, dodatek energetyczny w kwocie 11,36 zł oraz wskazany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł . Z wyliczeń wynika, że przy ustalaniu dochodu skarżącego, organ prawidłowo zastosował przepis art. 8 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym za "dochód" uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nie ma racji skarżący twierdząc, że nieprawidłowo został mu zaliczony do dochodu zasiłek pielęgnacyjny. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 u.p.s. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) do dochodu, ustalonego zgodnie z ust. 3, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W powyższym katalogu, mającym charakter zamknięty, ustawodawca nie wymienił zasiłku pielęgnacyjnego. Tym samym wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód. W konsekwencji, na skutek uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dochód skarżącego uległ zmianie, bowiem skarżący od kwietnia uzyskał prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, zatem zmiana ta przekroczyła 30% kryterium osoby samotnie gospodarującej, które wynosiło wbrew zarzutom skarżącego stawianym na etapie odwołania właśnie 542 zł ( na podstawie § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2012.823)). Jak bowiem słusznie powołały organy obu instancji zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust.3a ustawy). Tymczasem, wbrew zarzutom skarżącego, w niniejszej sprawie zmiana dochodu przekroczyła 30% kryterium osoby samotnie gospodarującej dlatego cytowany przepis art. 106 ust.3a nie mógł być zastosowany. Zmiana decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] przyznającej skarżącemu zasiłek stały była więc konieczna i zgodna z prawem, skoro od kwietnia 2015 r. skarżącemu przysługiwał także zasiłek pielęgnacyjny. Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., stanowi bowiem szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzji w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z tego przepisu ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej ze wskazanych w nim okoliczności, do których bezsprzecznie należy także zmiana sytuacji dochodowej strony, prawidłowo wykazana w tej sprawie , organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. W konsekwencji należało uznać, że obowiązkiem organów orzekających w tej sprawie było wydanie zaskarżonych decyzji w takim kształcie, kwestia ta nie została bowiem pozostawiona uznaniu administracyjnemu. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesiony w skardze zarzut niewłaściwego rozpatrzenia sprawy nie mógł odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.