IV SA/Wr 56/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak- Kubiak (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa postanawia odrzucić skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] wydane na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2, § 31 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75), utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa. Przedmiotowa decyzja obejmuje stwierdzenie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, trwałą i całkowitą niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, oraz niezaliczenie do żadnej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Jednocześnie orzeczono o braku związku schorzeń z zawodową służbą wojskową. W skardze na decyzję ostateczną skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej oraz uznania, że schorzenia wymienione w pkt 1 orzeczenia (przebyty zabieg operacyjny dyskopatii L4-L5 i L5-S1 z przewlekłym zespołem bólowym lędźwiowo-krzyżowym - § 34 pkt 5 - w zast., § 62 p. 1 - w zast.) powstało w związku ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że przedmiotowe orzeczenie w zakresie związku schorzeń ze służbą wojskową nie należy do kognicji sądu administracyjnego. W piśmie z dnia 3 września 2008 r., skarżący sprecyzował zakres skargi wskazując, że wbrew twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę, jego "podstawowy zarzut nie sprowadza się do żądania ustalenia przez Sąd związku schorzeń ze służbą wojskową, ale stwierdzenia naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję, poprzez ustalenie braku związku schorzeń skarżącego ze służbą wojskową w oparciu o orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Instytucji Centralnej MON z dnia [...] r. nr [...] (pkt. 9), gdy w rzeczywistości zgodnie z dosłowną treścią tego orzeczenia, związek taki, to jest schorzeń skarżącego ze służbą wojskową istnieje." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 2 wskazanej wyżej ustawy sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Ustawa w art. 3 § 2 przewiduje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 omawianej ustawy. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw innych niż sądowo-administracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, których rozpoznanie należy do właściwości sądów powszechnych. Według art. 184 Konstytucji RP kontrolę sądową działalności administracji publicznej sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne oraz - w ograniczonym zakresie na ściśle określonych zasadach- sądy powszechne. W systemie bezpośredniej kontroli administracji publicznej wykonywanej przez sądy powszechne znaczenie ma rozpatrywanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Podstawą materialno-prawną orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa są przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75). Powołane rozporządzenie wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 21 b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 12 poz. 75). Przepisy art. 21b zawarte w rozdziale 2 wymienionej wyżej ustawy zatytułowanym - renta rodzinna - wyraźnie wskazują na to , że rozstrzygnięcie w sprawie inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową ma charakter zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla ustalenia prawa do szeroko rozumianego zaopatrzenia emerytalnego określonego w cytowanej ustawie. Przemawia za tym również brzmienie przepisu art. 21 ust. 1 tejże ustawy, zgodnie z którym wojskowe komisje lekarskie orzekają o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, związku albo braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz o związku albo braku związku chorób i ułomności oraz śmierci z czynną służbą wojskową. Natomiast zgodnie z art. 21 b cytowanej ustawy Minister Obrony Narodowej określi, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw zabezpieczenia społecznego i zdrowia, w drodze rozporządzenia: 1) właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w sprawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 i 4 oraz art. 21a ust. 1 i 5; 2) tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów; 3) szczegółowe warunki orzekania w sprawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 i 4 oraz art. 21a ust. 1 i 5; 4) właściwość organów i tryb uchylania orzeczeń w ramach nadzoru(ust. 1). W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, należy w szczególności uwzględnić niezbędną dokumentację medyczną i inne dokumenty mogące stanowić podstawę orzeczenia, niezbędne elementy orzeczeń i wzory orzeczeń, możliwość składania sprzeciwów przez członków wojskowych komisji lekarskich, a także zatwierdzania orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie wyższego szczebla (ust. 2). Wskazać w tym miejscu należy, że zawarta w tym przepisie kompetencja dla Ministra Obrony Narodowej dotyczy wyłącznie określenia trybu postępowania instancyjnego oraz trybu nadzoru, natomiast nie ma w niej mowy o określeniu trybu kontroli sądowej orzeczeń w sprawie inwalidztwa żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, związku albo braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz o związku albo braku związku chorób i ułomności oraz śmierci z czynną służbą wojskową. Prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w części dotyczącej związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową może zostać skontrolowana na poziomie postępowania mającego na celu ustalenia świadczeń należących do regulowanego ustawą zaopatrzenia emerytalnego, na które mogą składać się zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r.Nr 8 , poz.66 ): 1) świadczenia pieniężne: a) emerytura wojskowa, b) wojskowa renta inwalidzka, c) wojskowa renta rodzinna, d) dodatki do emerytury lub renty, e) zasiłek pogrzebowy; 2) inne świadczenia i uprawnienia: a) świadczenia lecznicze, b) świadczenia socjalne, c) prawo do umieszczenia w domu emeryta wojskowego. Dodatkowo argumentację tę wspiera sformułowanie przepisu art. 31 cytowanej ustawy, dopuszczającego kontrolę sądową decyzji ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, sprawowaną przez sąd ubezpieczeń społecznych i pracy. Zgodnie z tym przepisem prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Natomiast zgodnie z ust. 4 art. 31 powołanej ustawy od decyzji organów w tych sprawach przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy art. 4778 - 47716 k.p.c. Pomimo twierdzeń skarżącego (zawartych w piśmie z dnia 3 września 2008 r.), że podstawowym zarzutem skargi nie jest żądanie ustalenia przez Sąd związku schorzeń ze służba wojskową, ale stwierdzenie naruszenia prawa przez to, że zaskarżona decyzja, pozostaje w sprzeczności z treścią orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej Instytucji Centralnej MON z dnia [...] r. nr [...] (pkt 9), rozstrzygnięcie takie może być tylko przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym, a tym samym, znajduje się poza kognicją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że kwestią dopuszczalności skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową zajmował się Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAPiUS Nr 5, poz. 167 z 2000 r.) stwierdził, że "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową". Wprawdzie powyższa uchwała wydana została na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 268 z póź. zm.), jednakże zachowuje swą aktualność pod rządami nowej ustawy procesowej obowiązującej od 1 stycznia 2004 r. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, a należy do zakresu sądownictwa powszechnego, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niedopuszczalną odrzucić.