IV SA/Wr 561/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2016 r. wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia : umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 19 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy - ustanowienie adwokata z urzędu. Przedmiotem rozpoznania jest ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, "ustanowienia adwokata z urzędu", zgłoszony w piśmie z dnia 19 stycznia 2016 r. Powyżej opisany wniosek poprzedziły trzy inne o ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie z kosztów sądowych – z dnia 8 kwietnia 2015 r., z dnia 14 maja 2015 r. i 18 listopada 2015 r. Pierwszy z nich nie zawierał żadnego uzasadnienia, drugi i trzeci uzasadniał wniosek "ciężką sytuacją bytową i materialną, brak pracy i dochodów oraz jakiejkolwiek pomocy z MOPS i od osób innych". Skarżący podał, że zmuszony jest głodować. Ponadto "w celu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu z dnia 13 maja 2015 r. kiedy to WSA oddalił mi skargę wydając wyrok pod sygn. akt IV SA/Wr 560/13". W ocenie skarżącego wyrok ten zadecydował o tym postępowaniu, "bowiem sprawy są ze sobą w związku z tą i innymi o sygn. IV SA/Wr 559-564/13. Opłata za czynsz wynosi 500 zł miesięcznie a że nie opłacam to Gmina wszczęła postępowanie sądowe o zapłatę czynszu (...). Komornik o zapłatę energii. Jestem zmuszony głodować". Opisane wnioski z dnia 8 kwietnia i 18 listopada 2015 r. zostały rozpoznane przez referendarza sądowego kolejno postanowieniami z dnia 5 maja 2015 r. i 20 listopada 2015 r. Umorzono nimi postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiono przyznania pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Takie samo rozstrzygnięcie wydał Sąd na skutek złożonego sprzeciwu oraz rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 14 maja 2015 r. – postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r. i 15 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpoznawał zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 23 lipca 2015 r. i 15 stycznia 2016 r. postanowieniami z dnia 27 października 2015 r. i 4 marca 2016 r. oddalił zażalenia skarżącego. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu i wydania postanowienia z dnia 23 lipca 2015 r. i 15 stycznia 2016 r. było jeśli idzie o uiszczenie kosztów sądowych – ustawowe zwolnienie od ich ponoszenia w sprawach dotyczących świadczeń z opieki społecznej. Jeśli idzie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu Sąd doszedł do przekonania, że domaganie się przez skarżącego ustanowienia pełnomocnika stanowiło nadużycie prawa i dlatego nie mogło być przyznane. Skarżący bowiem w latach 2009-2015 wniósł do tutejszego Wydziału Sądu ponad 600 skarg i wniosków wszczynających postępowania sądowe, w których w większości odrzucano skargi. W tym samym okresie złożył również około 300 wniosków o przyznanie prawa pomocy. Część z nich pozostawiono bez rozpoznania, część wniosków oddalono – na podstawie art. 247 p.p.s.a. z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, większość wniosków rozpoznano przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Analiza akt spraw, w których reprezentował skarżącego wyznaczony z urzędu pełnomocnik wskazuje, że w większości tych spraw pełnomocnik składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Skarżący w ponad 140 z ogólnej liczby spraw złożył wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowania sądowe, wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Powyższe postępowania zostały umorzone, odrzucone lub też odmówiono wstrzymania wykonania orzeczeń. Wnosił też wielokrotnie o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu a po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego sądu, celem rozpoznania skargi, skarżący wnosił o wyłączenie sędziów również i tych sądów. Sąd podkreślił również, że podstawą do zwolnień jest tylko sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy, bez możliwości oceny zasadności udziału pełnomocnika z urzędu w sprawie. Tak szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowo-administracyjnej wymaga szczególnie wnikliwej oceny pod kątem sposobu realizacji tego prawa przez skarżącego. Instytucja prawa pomocy jest formą realizacji prawa do sądu. Sąd I instancji zauważył jednak, że prawo dostępu do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa. Sąd też podzielił pogląd, wedle którego "przyznanie daleko idących uprawnień do korzystania z drogi sądowej stwarza możliwości zaistnienia sytuacji, w których prawo to może być wykorzystywane niezgodnie z jego celem, nie dla ochrony praw jednostki, lecz w celu szykanowania innej osoby, co stanowi nadużycie prawa". W świetle powyższych okoliczności Sąd stwierdził, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie stanowi nadużycie prawa do sądu i nie może być przyznawane podmiotowi, który z powyższego prawa czyni nienależyty użytek. Wniesione zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Podał, że pomimo, iż art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. "jednoznacznie określają kryteria dokonywanej przez Sąd w tym zakresie prawa pomocy oceny nie można pominąć faktu, że instytucja przyznania prawa pomocy pozostaje ściśle związane z realizacją przysługującego stronie prawa do sądu. W sytuacji zatem gdy skarżący takiego prawa nadużywa, składając przy tym wniosek o ustanowienie pełnomocnika, w którym tylko "pro forma" przedstawia swoją sytuację majątkową oczekując od Sądu wyręczenia go w ustaleniu niezbędnych do jej zbadania inferencji albo po raz kolejny składa wniosek w tym przedmiocie ograniczając się w nim wyłącznie do wskazania okoliczności i dowodów powołanych przez niego we wcześniejszym tego rodzaju wniosku, musi się liczyć z odmową jego uwzględnienia. Takie zachowanie nie zmierza bowiem do realizacji celu, dla którego instytucja prawa pomocy została ustanowiona. Składanie identycznych wniosków o przyznanie prawa pomocy świadczy zaś, że tego rodzaju czynność jest celem samym w sobie i nie zmierza ona do realizacji przysługujących skarżącemu uprawnień (...). Jako taka nie może więc odnieść oczekiwanych przez wnioskodawcę skutków w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu." Przechodząc do wniosku skarżącego z dnia 19 stycznia 2016 r., należy stwierdzić, że skarżący w piśmie, w którym jest on zawarty podnosi takie same okoliczności jak wcześniej, będące przedmiotem oceny Sądu I instancji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu oceny poprzednich wniosków oddalił zażalenia strony. Skarżący mimo dokonanej oceny takiej sytuacji przez oba sądy – ponownie złożył wnioski o prawo pomocy (w dniu 19 stycznia 2016 r. ), również pomimo tego, że wniosek z 18 listopada 2015 r. był w toku rozpoznawania. W tej sytuacji w ocenie Sądu rozpoznanie wniosku 19 stycznia 2016 r. stało się zbędne i dlatego Sąd na podstawie art. 249 a p.p.s.a. postępowanie w sprawie przyznania praw pomocy umorzył. Według Sądu w sprawie zachodziły szczególne uzasadnione okoliczności do wydania powyższego postanowienia, wskazane w art. 258 § 4 p.p.s.a. Skierowanie wniosku do rozpoznania referendarzowi sądowemu zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. spowodowałoby dalsze wydłużenie terminu rozpoznania merytorycznego sprawy. Zawisła ona w 2013 r. i przez okres prawie 3 lat skarżący składając wnioski o przyznanie prawa pomocy, wyłączenie sędziów i wniosku o przewlekłość postępowania uniemożliwiał zakończenie sprawy. Na powyższą decyzję Sądu wpłynęło dotychczasowe postępowanie skarżącego, nadużywanie prawa do sądu, o którym mowa wyżej, działania, które zmierzały do zablokowania wydania orzeczenia poprzez składanie kolejnych takich samych wniosków mimo że wcześniej złożone zostały negatywnie rozpoznane. Należy również zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny ostatnie swoje rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wydał w dniu 4 marca 2016 r., a tutejszy Sąd w dniu 15 stycznia 2016 r., czyli ocenił sytuację skarżącego i motywy składanych wniosków właściwie na dzień rozpoznawanego wniosku (z dnia 19 stycznia 2016 r.). Mając zatem powyższe na uwadze należało orzec jak wyżej. H.B.19.04.2016 r.