IV SA/Wr 561/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi N. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 17 września 2024 r. nr SKO 4532.303.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i umorzenia postępowania I instancji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr DZSW/SP/OO7986/2024. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu uchyliło decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 14 sierpnia 2024 r. odmawiającą N. D. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji w całości. W uzasadnianiu podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu 11 marca 2024 r. Skarżąca zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na osobę do ukończenia 18 roku życia. Żądanie to zostało wniesione na podstawie regulacji ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm., dalej u.ś.r.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. (co wynikało z treści podania, w szczególności części "D" wniosku). Decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r. organ I instancji przyznał Stronie świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 5 marca 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024r. i uzyskała walor ostateczności. Początkowa data przyznania świadczenia była wynikiem decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. przyznającej Skarżącej świadczenie do dnia 4 marca 2024 r. Wydając rozstrzygnięcie z dnia 11 kwietnia 2024 r. organ uwzględnił orzeczenie właściwego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z dnia 29 września 2022 r., obowiązujące do dnia 30 września 2027 r. Wnioskiem z dnia 5 lipca 2024 r. Skarżąca wystąpiła do organu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia powołując się na przepis art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, dalej.: u.ś.w.), wyjaśniając, że w przypadku Skarżącej powołane przepisy nie znajdą zastosowania. W odwołaniu wywiedzionym od tej decyzji Skarżąca poniosła naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez naruszenie powołanych w tych zapisach zasad, pominięcia intencji Skarżącej, brak właściwych pouczeń o przysługujących jej prawach i konsekwencji ich naruszenie. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm., dalej ustawa z dnia 12 marca 2022 r.), wskazując na uprawnienia Skarżącej w zakresie domagania się wnioskowanego świadczenia. Przywołał także zapisy art. 63 ust. 1 – ust. 3 u.ś.w. Odwołując się do kompetencji wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz wniosku Skarżącej z dnia 5 lipca 2024 r. organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 63 ust. 1 u.ś.w., gdyż zakres przedmiotowy tej sprawy nie obejmuje możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres przed dniem 31 grudnia 2023 r. Postępowanie nie rozstrzyga sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, do którego prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Wniosek Skarżącej nie został złożony w warunkach opisanych w art. 63 ust. 3 u.ś.w., tj. w związku z wydaniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca z dniem 4 marca 2024 r. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Zatem obecny wniosek o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach (obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.) jest niedopuszczalny i nie mógł być rozpoznany przez organ I instancji merytorycznie. Okoliczność ta uzasadnia uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania przed organem I instancji. Dalej organ odwoławczy wskazał, że rozpoznanie wniosku Strony z dnia 11 marca 2024 r. nie determinuje braku podstaw do rozpoznania kolejnego wniosku Strony, choć okoliczności tej pominąć nie można. Końcowo organ stwierdzał, że zarzuty odwołania dotyczą w istocie decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 r., która nie jest przedmiotem kontroli w tym postępowaniu niemniej zaznaczał, że z treści wniosku z dnia 11 marca 2024 r. wynika, że dotyczy on nowego stanu prawnego z tego względu w powołanej decyzji nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 63 ust. 1 i ust. 2 u.ś.w. W skardze Strona zarzucała naruszenie "przepisów prawa materialnego" w postaci art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe; art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji braku ku temu podstaw. Wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniała, że została błędnie poinformowana o konieczności złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na nowym formularzu, choć jej intencją było uzyskanie świadczenia na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Skarżąca miała przygotowane "stare druki" wniosku, ale została poinformowana, że uległy one zmianie i wypełniła nowy druk. Zaznaczała, że słabo porozumiewa się w języku polskim, nadto druki są do siebie myląco podobne. Skarżąca nie zdawała sobie sprawy z tego, że wypełniła wniosek dotyczący świadczeń ustalanych na nowych zasadach. Z uwagi na barierę językową i brak znajomości prawa nie uświadomiła sobie tego także po otrzymaniu decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 r. W dniu 5 lipca 2024 r. złożyła kolejny wniosek o kontynuację prawa do świadczeń na starych zasadach. W piśmie z dnia 16 lipca 2024 r. organ poinformował Stronę o braku podstaw do przyznania świadczenia, w odpowiedzi z dnia 29 lipca 2024 r. Skarżąca wyjaśniała okoliczności złożenia wniosku i popełnioną, niezawinioną omyłkę, co nie zostało uwzględnione przez organ I instancji. Skarżąca wskazała na złożone odwołanie i podnoszone w nim zarzuty, do których nie odniósł się organ odwoławczy wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do tych uwag Strona wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych wywodząc, że bezprzedmiotowość postępowania nastąpi wówczas, gdy brak podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wtedy, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, która może być załatwiona decyzją. Powołując się na poglądy judykatury zawracała uwagę na odrębność bezprzedmiotowości od bezzasadności żądania inicjującego postępowanie, bezprzedmiotowość nie może podlegać wykładni rozszerzającej, a umorzenie stanowi wyjątek od merytorycznego załatwienia sprawy. W opinii Skarżącej nie istniały podstawy do umorzenia postępowania, powołując się na zasadę zaufania Strona wywodziła konieczność przeprowadzenia postępowania, celem ustalenia jej rzeczywistej intencji w oświadczeniu z dnia 11 marca 2024 r. Oświadczenie woli podlega wykładni i należy ustalić jego rzeczywisty cel, co wynika z powołanego przez Skarżącą orzecznictwa. Jeśli pomimo wyjaśnień Skarżącej odnośnie omyłki w oświadczeniu z dnia "5 marca 2024 r." organ uznałby, że brak podstaw do przyznania świadczenia na starych zasadach, to winien poinformować Skarżącą o przysługiwaniu jej prawa do świadczeń na nowych zasadach do dnia uzyskania przez córkę pełnoletności. Tym czasem organy odmówiły świadczenia choć spełniała ona przesłanki do jego przyznania do dnia 30 września 2025 r. jeśli przyjąć zasady obowiązujące do 31 grudnia 2023 r.; do dnia 22 lipca 2024 r. jeśli przyjąć, że wniosek z dnia 5 lipca 2024 r. dotyczy nowych zasad. W opinii Skarżącej należy rozważyć, czy nowelizacja ustawy z dnia 12 marca 2022 r., w szczególności przedłużenie okresu ochrony wymagało każdorazowo składania nowych wniosków o świadczenia rodzinne przyznane przed nowelizacją. Ustawa nie wprowadza takiego wymogu, a zatem można by oczekiwać, że decyzje świadczeniowe winny podlegać przedłużeniu z urzędu bez konieczności składania wniosku. Końcowo Skarżąca wskazała, że stanowisko organu jakoby z dniem 4 marca 2024 r. utraciła prawo do świadczenia ustalonego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. jest niezrozumiałe, nie zostało poparte żadną argumentacją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Badając sprawę w tak nakreślonych granicach, wspierając się na przedstawionym przez organy materiale aktowym, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa w stopniu warunkującym ich uchylenie. Zarzuty skargi są bowiem uzasadnione tak w warstwie odnoszącej się do bezpodstawnego umorzenia postępowania jak i wykładni istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego. Rozpoczynając analizę stwierdzonych naruszeń prawa od kwestii procesowych konieczne jest przywołanie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż umorzenie postępowania w trybie odwoławczym (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), po uchyleniu decyzji organu I instancji możliwe jest wyłącznie w związku z ww. przepisem. W sprawie tylko ta jednostka redakcyjna (art. 105 § 1 k.p.a.) może być rozważana, niewątpliwie Strona nie wnioskowała o umorzenie postępowania, domagając się rozpoznania jej wniosku merytorycznie. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z utrwalonym poglądem bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty (por. J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz wydanie 6 Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2004 r. str. 478). W rozpoznawanej sprawie organ wskazał na brak przedmiotu procedowania, gdyż wniosek Skarżącej z dnia 5 lipca 2024 r. dotyczył świadczenia pielęgnacyjnego wg zasad obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., a w związku z uprzednim zachowaniem Skarżącej (wystąpieniem o świadczenia na zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024r.) nie może być obecnie procedowany. W opinii Sądu podane przez organ okoliczności nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania, istnieje bowiem jego przedmiot, który winien być merytorycznie rozpoznany. Istota żądania Skarżącej odnosi się do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem uprawnienia, które w dacie złożenia wniosku istniało. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) obowiązuje, nie została uchylona, zaś fakt istotnej zmiany zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego nie wpływa na istnienie takiego uprawnienia. Obowiązkiem organu jest ocena, czy wnioskodawca spełnia przesłanki jego otrzymania w dacie składania wniosku, z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Słusznie zatem Strona wywodzi, że jej żądanie z dnia 5 lipca 2024 r. winno zostać rozpoznane merytorycznie. Uznanie bezprzedmiotowości postępowania, uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w tej sprawie, nie znajduje wobec tego uzasadnienia, co stanowi samodzielną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie jest to jednak jedyne uchybienie organów w tej sprawie, gdyż w ocenie Sądu słuszny jest pogląd wyrażony w skardze podważający twierdzenie o braku podstaw do kontynuowania prawa do świadczenia na mocy regulacji przejściowych, tj. art. 63 ust. 1 u.ś.w. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. Niewątpliwe prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uległo istotnej zmianie z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm., dalej: u.ś.w.) nowelizującej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiany wprowadzono na mocy art. 43 ww. ustawy, zasadniczo od dnia 1 stycznia 2024 r. (art. 71 u.ś.w.). Ustawa ta zawiera również regulacje przejściowe odnoszące się do świadczeń pielęgnacyjnych. Otóż w art. 63 ust. 1 u.ś.w. wskazano, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Takie brzmienie tego przepisu obowiązuje zarówno przed jak i po zmianach dokonanych od dnia 1 stycznia 2024 r. Z powołanej regulacji wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstanie w dniu złożenia przez osobę uprawnioną prawidłowo udokumentowanego wniosku. Jak wynika z akt sprawy na mocy decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. Skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Świadczenie to przyznano do dnia 4 marca 2024 r. W sprawie nie jest sporne, że Skarżąca korzystała z ww. uprawnienia w związku z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. Zgodnie z jego brzmieniem obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 2 ust. 1 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww. decyzji stanowił zaś jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. (...). Zatem data końcowa obowiązywania świadczenia została skorelowana z datą legalnego pobytu Skarżącej na terenie RP. Po dniu 4 marca 2024 r. data wskazana w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy była dwukrotnie przedłużana na mocy zmiany do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. Pierwsza nowelizacja w tym zakresie nastąpiła na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 232) i wydłużyła termin legalnego pobytu do dnia 30 czerwca 2024 r. Kolejna wydłużyła termin legalnego pobytu do dnia 30 września 2025 r. Podstawę prawną zmian stanowił przepis art. 1 pkt 2 ustawy z dnia15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 854). Kolejny istotny dla sprawy przepis to regulacja art. 24 ust. 4 u.ś.r. stanowi ona, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Brzmienie tego przepisu pozostało niezmienne także po dniu 1 stycznia 2024 r. Zasadniczo zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - w zakresie daty obowiązywania - powiązane jest m.in. z treścią orzeczenia o niepełnosprawności. Ważność tego ostatniego dokumentu ustanawia końcową datę przysługiwania świadczenia. Wyjątkiem od tej zasady jest opisywana regulacja art. 26 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. Zestawiając ww. regulacje przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. i art. 24 ust. 4 u.ś.r. należy dojść do wniosku, że przedłużenie terminu legalnego pobytu – dokonywane z mocy prawa - winno skutkować zmianą decyzji w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z zasadami opisanymi w art. 24 ust. 4 u.ś.r. Przy czym zmiana ta winna być dokonywana z urzędu przez właściwe organy. Takie też rozumienie tych przepisów jest przedstawiane w przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej na stronach tego organu w opracowaniu pt. "Materiał informacyjny o zasadach przyznawania świadczeń rodzinnych obywatelom Ukrainy przybywającym na terytorium Polski w związku z toczącymi się działaniami wojennymi Obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z toczącymi się działaniami wojennymi (zaktualizowany w związku z przedłużeniem do 30 września 2025 r. legalnego pobytu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej)" – dostępny na stronach internetowych Ministerstwa. W informatorze tym wskazano, że: "Zgodnie z dotychczasowymi przepisami ustawy pomocowej sprzed ww. nowelizacji, uchodźcy wojenni z Ukrainy zachowywali prawo do legalnego pobytu do 24 sierpnia 2023 r., czyli przez 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. (data wybuchu wojny na Ukrainie). Omawiana nowelizacja ustawy pomocowej dotyczy generalnego przedłużenia do 4 marca 2024 r. (data wynikająca z decyzji Rady Europejskiej) legalności pobytu uchodźców wojennych z Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. z powodu wojny w Ukrainie. Nowelizacja zmieniła dotychczasową datę końcową legalności pobytu w rozumieniu ustawy pomocowej z 24 sierpnia 2023 r. (czyli z 18 miesięcy liczonych od dnia 24 lutego 2022 r daty wybuchu wojny w Ukrainie) na 4 marca 2024 r. Należy przypomnieć, że 24 sierpnia 2023 r. to jednocześnie maksymalna, końcowa data, do której organy właściwe mogły dotychczas przyznawać świadczenia rodzinne uchodźcom wojennym z Ukrainy w oparciu o art. 26 ustawy pomocowej. Wydłużenie, na mocy ww. znowelizowanego przepisu art. 2 ust. 1, prawa do legalnego pobytu ww. uchodźcom wojennym z Ukrainy do 4 marca 2024 r., stanowi dla organu właściwego podstawę odpowiedniego przedłużenia/zmiany wydanych wcześniej na okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. decyzji przyznających świadczenia rodzinne. W opinii MRPiPS może to być zmiana decyzji dokonywana przez organ właściwy z urzędu na podstawie art. 32 ust. 1-1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (analogicznie jak to miało miejsce przy stosowaniu art. 15h tzw. specustawy covidowej). Istotne jest, że maksymalną datą do której organ właściwy może przedłużyć przyznane wcześniej świadczenia rodzinne jest 4 marca 2024 r., z wyjątkiem zasiłku rodzinnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, które są przyznawane na okres zasiłkowy. Przed zmianą decyzji i przedłużeniem świadczeń (tak samo jak i przed ich przyznaniem na wniosek strony) organ właściwy ma obowiązek zweryfikować w rejestrze Straży Granicznej informację o dacie końcowej ich legalnego pobytu na terytorium RP." W opinii Sądu taki sposób wykładni powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy z dnia 12 marca 2022 r. odpowiada istocie świadczenia pielęgnacyjnego i celom obu ustaw. Pogląd ten ma uzasadnienie w orzecznictwie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 1465/24, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W tych okolicznościach upływ daty wskazanej w orzeczeniu ustalającym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wspartej na dacie legalizacji, winien skutkować działaniem organów w zakresie zmiany decyzji z urzędu poprzez jej dostosowanie do obowiązującego z mocy prawa terminu legalizacji pobytu obywatela Ukrainy, o którym mowa w powołanych przepisach, o ile nie zmieniły się przesłanki korzystania ze świadczenia. Przy czym nie jest wykluczony wniosek uprawnionej strony w tym zakresie. Konsekwencją zaś tego stanu rzeczy jest właściwe odczytanie i zastosowanie art. 63 ust. 1 u.ś.w. W takiej sytuacji osoby, które nabyły uprawnienia na mocy przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2024 r. mogą je kontynuować – zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.r. do czasu wygaśnięcia prawa. Przy czym jeśli data ta jest wyznaczana datą legalnego pobytu, to kolejny wniosek osoby uprawnionej złożony przed wygaśnięciem tej decyzji winien być rozpoznawany z uwzględnieniem opisanych już zasad, czyli zachowania praw nabytych, gdyż data końcowa decyzji powiązana jest nie datą ważności orzeczenia o niepełnosprawności ale legalnego pobytu, ten zaś przedłużany jest z mocy prawa. Przekładając te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy za błędne należy uznać działanie organów uznające, że kolejny wniosek Skarżącej złożony w dniu 11 marca 2024r. należało traktować nie jako kontynuację prawa do świadczenia w związku ze zmianą terminu legalizacji ale jako nowy wniosek składany na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. Przeczy temu treść art. 24 ust. 4 u.ś.r. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022r. i powołanych już zmian ww. zapisów. W takiej sytuacji po wpływie wniosku Skarżącej organ winien dokonać zmiany końcowego terminu prawa do świadczeń powiązanego z wydłużoną datą legalizacji lub orzeczenia o niepełnosprawności. Taki sposób wykładni ww. regulacji najpełniej realizuje ich cel jakim jest zachowanie praw nabytych w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych. W realiach rozpoznanej sprawy organ nie dokonał zmiany decyzji z dnia 24 listopada 2023r. ale w następstwie wniosku z dnia 11 marca 2024 r. wydał w dniu 11 kwietnia 2024 .r decyzję ustalającą Stronie prawo do świadczenia wyznaczone końcowym terminem powiązanym z datą legalizacji – do dnia 30 czerwca 2024 r. Jednocześnie w decyzji tej wskazał, że podstawą są nowe regulacje prawne, co w opinii Sądu narusza powołane przepisy. Ta jednak okoliczność w opinii Sądu nie mogłaby stanowić przeszkody w ocenie kolejnego wniosku Skarżącej, o czym także pisze w treści zaskarżonego orzeczenia organ odwoławczy. Skoro Skarżąca od dnia 1 listopada 2023 r. nieprzerwanie korzysta z prawa do świadczenia, ustalonego na podstawie regulacji sprzed dnia 1 stycznia 2024 r. to wskazanie w decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 r. błędnych przepisów nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Z akt sprawy wynika, że córka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym do dnia 30 września 2027 r., zaś legalizacja jej pobytu została wydłużona do dnia 30 września 2025 r. Do tej zatem daty mogłaby korzystać z przyznanych uprawnień, chyba, że data legalizacji zostanie ponownie wydłużona. Odmienna wykładnia powołanych w sprawie regulacji i ocena okoliczności faktycznych sprawy powodowałby naruszenie opisanych już zasad i celów świadczenia pielęgnacyjnego ale także przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W szczególności zasady praworządności, zaufania i informowania (art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.) Zgodnie z brzmieniem powołanych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Kolejny z powołanych przepisów stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a). Wreszcie art. 9 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasady wynikające z powołanych regulacji zostały w sposób istotny naruszone. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z ww. przepisów organ nie podjął z urzędu działań w zakresie zmiany decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 r. wraz ze zmianą okresu legalizacji, nie pouczył także Strony o prawie do domagania się takiej zmiany. W sposób nadmiernie formalny odniósł się do złożonych przez Stronę wniosków kierując wyłącznie treścią formularza. W takiej sytuacji, odstępując nawet od powinności organu do podjęcia czynności z urzędu, wymagane byłoby właściwe pouczenie Strony o możliwości kontynuacji prawa nabytego w 2023 r. i właściwe skorygowanie wniosku, czego w sprawie zabrakło. Wywodzenie zaś z zaniechań organu niekorzystnych dla strony skutków jest nie do pogodzenia z powołanymi zasadami mającymi umocowanie w normach konstytucyjnych – zasadzie praworządności wspinanej w art. 2 Konstytucji RP. Tym samym postępowanie organów naruszało opisane przepisy prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powołany na wstępie rozważań Sądu przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. obligujący Sąd do orzekania na podstawie akt sprawy dostrzec trzeba, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności dotyczących decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. na mocy, której Strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, na fakt jej wydania powołują się zarówno Skarżąca jak i organy obu instancji, a zatem nie jest on kwestionowany. Jednocześnie Sąd dostrzega, że w decyzji organu I instancji z dnia 14 sierpnia 2024r. organ ten wskazuje na stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji z dnia 24 listopada 2023 r., co całkowicie przemilcza organ odwoławczy. W aktach sprawy brak także jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Powyższe w sposób istotny wpływa na ocenę okoliczności rozpoznawanej sprawy, w szczególności zaś w zakresie wskazań, co do dalszego postępowania, to bowiem zależne jest od istnienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy przepisów obowiązujących w 2023 r. Okoliczność ta jednak nie mogła stanowić przeszkody do wyrokowania w tej sprawie, gdyż błędy organu popełnione w tej sprawie skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, także w sytuacji gdyby Skarżąca utraciła prawo do kontynuacji świadczeń na mocy art. 63 ust. 1 u.ś.w., co wiąże się z przedłużeniem okresu legalizacji pobytu Strony do dnia 30 września 2025 r. i uzyskania przez córkę pełnoletności dopiero w dniu 22 lipca 2024 r., a zatem po dacie do której zostało ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, wobec braku wskazania wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności odnoszących się do decyzji z dnia 24 listopada 2023 r. obowiązkiem organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie ustalenie, czy Skarżąca nadal korzysta z uprawnień do świadczenia przyznanych na mocy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeśli tak, to zastosowanie znajdą uwagi Sądu odnoszące się do wykładni art. 24 ust. 4 u.ś.r. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. oraz przepisów zmieniających, co przekłada się na możliwość kontynuowania prawa do świadczeń na mocy przepisów przejściowych do dnia wskazanego w ww. regulacjach. W przypadku zaś ustalenia przez organy, że w sprawie Strona nie nabyła do świadczeń na mocy przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. konieczne stanie się rozpoznanie jej wniosku z dnia 5 lipca 2024 r. jako żądania zmiany decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 r. i ustalenia prawa do świadczenia zgodnie z regulacjami ustawy w nowym brzmieniu. Uznając, że zaskarżone orzeczenie i poprzedzający je akt naruszają wskazane w rozważaniach Sądu przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, konieczne stało się uchylenie orzeczeń organów obu instancji, co ma umocowanie w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.