IV SA/Wr 562/16

|Sygn. akt IV SA/Wr 562/16 | | , [pic], WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , , Dnia 20 kwietnia 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia NSA Julia Szczygielska, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r., sprawy ze skargi M. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G., z dnia [...] października 2016 r. nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, , oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23) dalej: kpa oraz art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 5 oraz art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 163 z późn. zm.), którą po rozpatrzeniu odwołania M. G. (dalej: skarżąca, strona) utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] września 2016 r. nr [...], zmieniającą decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego, w części dotyczącej wysokości świadczenia, w ten sposób, że od 1 września 2016 r. zmienia wysokość zasiłku stałego z kwoty 515,97 zł na kwotę 539,09 zł miesięcznie. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podano, że decyzja została wydana w związku ze zmianą sytuacji ekonomicznej strony bowiem w sierpniu br. dochód stanowił dodatek mieszkaniowy w kwocie 94,91 zł. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe stanowi różnicę pomiędzy kwotą 634,00 zł (kryterium dochodowe) a dochodem tej osoby, tj. 94,91 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, w którym podniosła, że powinna otrzymać zasiłek w wysokości 604 zł miesięcznie oraz uzasadniając to nieprawidłowością w rozliczeniu wysokości dodatku mieszkaniowego. Uważa, że dodatek mieszkaniowy nie powinien zostać uwzględniony w dochodzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że na mocy art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Dochód osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej ustala się zgodnie z art. 8 ust. 3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; (...). Dalej wskazano, że podstawą przyznania zasiłku stałego osobie samotnie gospodarującej stanowi art. 37 ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek w przypadku osoby samotnie gospodarującej przysługuje w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł miesięcznie. Podstawą uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenia jest art. 106 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przepis ten daje podstawę zmiany (uchylenia) decyzji bez zgody strony, zarówno wtedy, gdy jest to dla strony korzystne, jak i niekorzystne. Jednakże zmiana lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody następuje tylko w przypadku: zmiany przepisów prawa lub sytuacji osobistej albo dochodowej strony, jak również pobrania nienależnego świadczenia. Decyzja wydana na podstawie powyższego przepisu ma charakter konstytutywny. Zatem uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie nie może nastąpić z mocą wsteczną. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 ustawy, organ pomocy społecznej wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą pierwotne rozstrzygnięcie ze skutkiem ex nunc, a co za tym idzie kształtuje nowy zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji, orzekającej o utracie prawa lub o zmianie wysokości świadczenia dotychczas pobieranego. Zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nadmieniło, że decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. (błędnie wskazanej w rozstrzygnięciu jako decyzja z lipca 2016 r.) oznaczona nr [...] organ pierwszej instancji przyznał, stronie od 1 czerwca 2012 r. do odwołania prawo do zasiłku stałego, ustalając w kolejnych decyzjach wysokość zasiłku na kwotę 515,97 zł (decyzją z 9 października 2015 r.). Następnie, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. przyznał stronie dodatek mieszkaniowy na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. w wysokości 91,71 zł miesięcznie, co ustalono w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 6 września 2016 r. przez organ pierwszej instancji. Pozostała sytuacja rodzinna nie uległa zmianie. Na podstawie powyższych ustaleń organ pierwszej instancji decyzją z dnia 15 września 2016 r. ustalił wysokość zasiłku stałego od 1 września 2016 r. na kwotę 539,09 zł miesięcznie, a decyzja ta stała się przedmiotem wniesionego przez stronę odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie znajdującej się w aktach dokumentacji sprawy orzekło, iż decyzja organu pierwszej instancji, zmieniająca wysokość zasiłku stałego, została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zaś odwołanie strony w istniejącym stanie faktycznym i prawnym nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z ustaleń przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji wywiadu środowiskowego, zmianie uległa wysokość dochodu strony, którego źródłem jest dodatek mieszkaniowy. W okolicznościach niniejszej sprawy Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji zasadnie przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego, kierując się wskazanym powyżej przepisem art. 107 ust. 4 ustawy, bowiem w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Odnośnie samej wysokości zasiłku Kolegium wskazuje, że zgodnie ze wskazanym wyżej art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może - być wyższa niż, 604,00 zł miesięcznie. Wobec uzyskiwania przez stronę dochodu z tytułu dodatku mieszkaniowego w wysokości 94,91 zł, różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a uzyskiwanym dochodem wynosi 539,09 zł. Organ pierwszej instancji prawidłowo zatem ustalił wysokość zasiłku stałego z uwzględnieniem uzyskiwanego przez rodzinę stronę dochodu. Jednocześnie, odnosząc się do podniesionego przez skarżącą zarzutu niezasadnego zaliczenia do dochodu kwoty otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, Kolegium wskazuje, że zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek mieszkaniowy należy zaliczyć do dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Katalog wyłączeń zawarty w przepisie art. 8 ust. 4 ustawy ma charakter zamknięty, tak więc zarówno dodatek mieszkaniowy, jak i zasiłek pielęgnacyjny, jako niewymienione w art. 8 ust. 4 ustawy podlegają wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1901/11, czy też wydanym także w sprawie skarżącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 8/16. Odnośnie natomiast zarzutów skarżącej do prawidłowości przyznania i rozliczenia dodatku mieszkaniowego, kwestie te pozostają poza zakresem niniejszego rozstrzygnięcia i winny być kwestionowane w odwołaniu od decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. Na powyższą decyzję skargę złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie prawa poprzez wliczenie kwoty dodatku mieszkaniowego do dochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W kontrolowanej sprawie skarżąca zarzuca organom rozstrzygającym naruszenie prawa polegające na wliczeniu do dochodu przyznanego dodatku mieszkaniowego w wysokości 94,61 zł. Materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji stanowił art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2016 r., poz. 23) dalej ustawa, zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bądź pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryteria dochodowe, o których wyżej mowa, określone zostały w art. 8 ust. 1 ustawy. Z dniem 1 października 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ustalające zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1 a tego aktu, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone zostało w wysokości 634, natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego określona została w wysokości 604 zł (§ 1 pkt 2 d). Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 634 zł miesięcznie (obowiązująca od dnia 1 października 2015 r.); 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3). Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej o charakterze socjalnym albo motywacyjnym przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Katalog wyłączeń zawarty w tym przepisie ma charakter zamknięty. Z przedstawionych przepisów wynika więc, że dodatek mieszkaniowy jako niewymieniony w art. 8 ust. 4, podlegają wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw prawnych do nieuwzględnienia otrzymanego przez skarżącą dodatku mieszkaniowego przy ustaleniu jej dochodu. Powyższe pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyła powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.