IV SA/Wr 562/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 września 2025 r. nr SKO 4511.70.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z 16 czerwca 2025 r. ([...]) Prezydent Wrocławia, po rozpoznaniu wniosku M. L. (dalej: skarżąca) o przyznanie pomocy – na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1044) – odmówił skarżącej pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości oraz higieny. Niniejsza decyzja została doręczona skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Pismem (nieopatrzonym datą) skarżąca wniosła do MOPS odwołanie od ww. decyzji. Postanowieniem z 5 września 2025 r. (SKO 4511.70.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) – na podstawie art. 134 k.p.a. – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu SKO przywołało treść przepisów art. 129 § 1 i 2 k.p.a. i art. 57 § 1 k.p.a. i wskazało (w szczególności), że decyzję z 16 czerwca 2025 r. organ I instancji nadał w placówce operatora pocztowego. Wobec braku możliwości doręczenia przez doręczyciela w dniu 2 lipca 2025 r. w oddawczej skrzynce pocztowej strony pozostawiono informację, o której mowa w art. 44 § 2 k.p.a. Upływ siedmiodniowego terminu skutkował – zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. – pozostawieniem kolejnego zawiadomienia. Na skutek nieodebrania przez skarżącą przesyłki w terminie wskazanym w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., nastąpił jej zwrot do nadawcy oraz uznanie jej za doręczoną w ostatnim dniu terminu (art. 44 § 4 k.p.a.). Dowodem prawidłowego doręczenia jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, które znajduje się w aktach sprawy. Doręczenia dokonano pod adresem wskazanym przez skarżącą w toku postępowania tj. w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 24 kwietnia 2025 r., w którym skarżąca jednoznacznie wskazała jako adres do doręczeń korespondencji: W., "ul. [...]". W tej sytuacji, zdaniem SKO, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg 17 lipca 2025 r. i upłynął 30 lipca 2025 r. (środa). Odwołanie skarżącej zostało zaś wniesione 12 sierpnia 2025 r. "w siedzibie organu I instancji". Zdaniem SKO, okoliczności te, jednoznacznie potwierdzają podpisy i pieczęcie widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. decyzji, a także zamieszczona na odwołaniu pieczęć potwierdzająca datę jego wniesienia przez skarżącą do organu I instancji. Od niniejszego postanowienia skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zwróciła się z prośbą o ponowną analizę jej wniosku o pomoc finansową z uwagi na brak stałego źródła dochodu pomimo uzyskania statusu osoby bezrobotnej, oraz braku zasiłku dla bezrobotnych. W konsekwencji czego, zdaniem skarżącej, nie ma możliwości pokrycia w pełni kosztów związanych z utrzymaniem, wynajmem pokoju, zakupem żywności oraz pokryciem innych opłat. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn, niż te które zostały podniesione w skardze. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z 5 września 2025 r. (SKO 4511.70.2025) stwierdzające – na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) – uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Wrocławia z 16 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości oraz higieny. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Niemniej jednak, orzeczenie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. winno być oparte na wnikliwej analizie okoliczności danej sprawy, bowiem w istocie zamyka ono stronie możliwość ponownego rozpoznania jej sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji przez odrębny organ administracji publicznej – czyli realizację zasady dwuinstancyjności postępowania mającą oparcie nie tylko w art. 15 ust. 1 k.p.a., ale przede wszystkim w art. 78 Konstytucji RP. W przypadku wątpliwości co do terminu wniesienia odwołania, czy też niejasności co do sposobu jego wniesienia organ winien zatem podjąć stosowne czynności wyjaśniające. Wydanie orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a. winno być zatem poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie sposobu i daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Innymi słowy, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno mieć miejsce – dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia – czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany (czy też nie), czego zdaniem Sądu zabrakło w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika bowiem z powyższych rozważań – organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. – obowiązany jest bowiem ustalić ponad wszelką wątpliwość dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie SKO – zdaniem Sądu – ustaliło jedynie jedną z tych dwóch przesłanek tj. datę doręczenia skarżącej decyzji z 16 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości oraz higieny. SKO przywołując treść art. 44 k.p.a. prawidłowo bowiem wskazało, że organ I instancji nadał ww. decyzję w placówce operatora pocztowego. Wobec braku możliwości doręczenia przez doręczyciela w dniu 2 lipca 2025 r. w oddawczej skrzynce pocztowej strony pozostawiono informację, o której mowa w art. 44 § 2 k.p.a. Upływ siedmiodniowego terminu skutkował – zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a. – pozostawieniem kolejnego zawiadomienia. Na skutek nieodebrania przez skarżącą przesyłki w terminie wskazanym w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., nastąpił jej zwrot do nadawcy oraz uznanie jej za doręczoną w ostatnim dniu terminu (art. 44 § 4 k.p.a.). Dowodem prawidłowego doręczenia jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, które znajduje się w aktach sprawy. Doręczenia dokonano pod adresem wskazanym przez skarżącą w toku postępowania tj. w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 24 kwietnia 2025 r., w którym skarżąca jednoznacznie wskazała jako adres do doręczeń korespondencji: W., "ul.[...]". W konsekwencji powyższego, prawidłowa jest konstatacja SKO, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg 17 lipca 2025 r. i upłynął 30 lipca 2025 r. (środa). SKO nie poczyniło natomiast wyjaśnień w zakresie ustalenia rzeczywistej daty wniesienia przez skarżącą odwołania. Wydając zaś zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania SKO przyjęło, po pierwsze, że skarżąca wniosła odwołanie "pismem z 12 sierpnia 2025 r.", co potwierdza zdaniem SKO "zamieszczona na odwołaniu pieczęć potwierdzająca datę jego wniesienia przez Odwołującą się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu". A po wtóre, że skoro odwołanie zostało wniesione przez skarżącą 12 sierpnia 2025 r. "osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji", a termin do wniesienia odwołania "rozpoczął bieg w dniu 17 lipca 2025 r. i upłynął w dniu 30 lipca 2025 r. (środa)", to odwołanie to zostało wniesione po terminie. Tymczasem, ustalenia te, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem (jedynie) pismo (odwołanie), w którym skarżąca oświadczyła, że wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo to nie zostało jednak oznaczone żadną datą. Poza tym, z prezentaty Ośrodka Pomocy Społecznej (ZTPS 4) wynika, że pismo to "wpłynęło dnia 12 sierpnia 2025 r." (k. 31 akt administracyjnych sprawy). Jednocześnie jednak z treści ww. prezentaty nie wynika, czy pismo to skarżąca złożyła "osobiście", tak jak to przyjęło SKO. Poza tym, w aktach sprawy nie ma potwierdzenia nadania tegoż pisma przez skarżącą w Urzędzie Pocztowym, czy też koperty, z której wynikałaby (ewentualna) data jego nadania. Powyższe ustalenia są natomiast kluczowe w sprawie, gdyż jak wynika z regulacji zawartej w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Decydującym faktem jest zatem data nadania przesyłki, a nie jej otrzymanie przez adresata. Aby móc zatem stwierdzić (tak jak to uczyniło SKO w zaskarżonym postanowieniu), że skarżąca faktycznie wniosła odwołanie dopiero w dniu 12 sierpnia 2025 r., czyli po terminie do jego wniesienia, który upływał z dniem 30 lipca 2025 r. (środa) – to uprzednio wyjaśnić należy – w jaki sposób skarżąca wniosła to pismo do organu (osobiście, czy nadała je w U.) i w jakiej dacie to uczyniła. Wobec powyższych okoliczności tj. wydania zaskarżonego postanowienia przez SKO bez uprzedniego wyjaśnienia ww. kwestii, postanowienie to, należało zdaniem Sądu, uznać za nieprawidłowe i jako takie wyeliminować z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę SKO zobowiązane będzie uwzględnić ww. uwagi Sądu i stosownie do wyników postępowania wyjaśniającego stwierdzić zachowanie przez skarżącą (lub nie) terminu do złożenia odwołania i dopiero wówczas wydać stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd w sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując za podstawę prawną orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.