IV SA/Wr 564/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust., § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] o uznaniu E. G. trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała orzeczenie w sprawie zdolności E. G. do zawodowej służby wojskowej, w którym w pkt 8 orzeczenia za schorzenie powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej uznała "zespół podkradania prawej tętnicy podobojczykowej z zasłabnięciami" - kwalifikowane wg. § 39 p. 8 z zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. i uznała orzekanego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, kat. "N", zaliczając do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Oprócz powyższego schorzenia zdiagnozowano inne schorzenia współistniejące takie jak: obustronne osłabienie słuchu bez zaburzeń równowagi ciała (§ 34 pkt 2), zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z okresowym zespołem bólowym lędźwiowo-krzyżowym, nieznacznie upośledzającym sprawność ustroju (§ 62 pkt 1), nawracające nieżyty zatok przynosowych w wywiadzie (§ 26), żylaki odbytu bez owrzodzeń (§ 47 pkt 3), blizny po obustronnych operacjach przepuklin pachwinowych nieupośledzające sprawności ustroju (§ 3 pkt 1). W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że ustaleń dokonano w oparciu o przedstawioną dokumentację leczenia, badania własne i specjalistyczne. W odwołaniu od powyższej decyzji E. G. nie zgodził się z orzeczeniem powołując się na badania przeprowadzone we własnym zakresie, a także wskazał na to, że nie został uwzględniony czynnik ryzyka na zajmowanym stanowisku. Odwołujący się podniósł, iż orzeczenie jest krzywdzące dla niego i poprosił o konsultacje specjalistyczne przed wydaniem orzeczenia przez organ II instancji. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. W świetle posiadanej dokumentacji medycznej oraz wykonanych badań lekarskich (w tym specjalistycznych) organ stwierdził u orzekanego schorzenie ze strony układu krążenia, których stopień nasilenia uzasadnia zakwalifikowanie go według § 39 p. 8 z załącznika nr 2 do wyżej wskazanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, co w grupie II osób badanych kwalifikuje badanych do kategorii "N" - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej i powoduje zaliczenie do III (trzeciej) grupy inwalidztwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu E.G. wniósł o stwierdzenie nieważności bądź uchylenie powyższego orzeczenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności : a) art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, póz. 1750 - z późn. zm.) i § 13 ust. l rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 - z późn. zm.), polegające na wszczęciu i prowadzeniu postępowania orzeczniczego bez podstawy prawnej; b) § 16 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w związku z § 39 pkt 6-8 zał. nr 2 do rozporządzenia, polegające na niewłaściwym zakwalifikowaniu przez organ orzekający schorzenia skarżącego jako powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej (§ 39 pkt 8 załącznika) wbrew przedstawionym zaświadczeniom lekarskim, w tym : zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 września 2005 r., zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 3 lipca 2007 r., wyniku badań usg tętnic dogłowowych z dnia 22 czerwca 2007 r. ; c) § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., polegające na nieuwzględnieniu w procesie orzeczniczym dokumentacji medycznej, informacji i dokumentów, o których mowa w § 14 rozporządzenia oraz innych informacji dokumentów wymienionych w § 23 pkt 1-7, a w szczególności dokumentacji medycznej wskazanej pkt 1 lit. b, Skarżący zarzucił także organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności : a) art. 6 i 61 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na wszczęciu postępowania orzeczniczego wobec skarżącego z urzędu bez podstawy prawnej - w sprawie nie wystąpiły przesłanki obligatoryjnego lub fakultatywnego skierowania z urzędu do orzekania przez komisją lekarską; b) art. 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a., polegające na podjęciu rozstrzygnięcia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z pominięciem obowiązku informowania strony o okolicznościach faktycznych w toku postępowania i wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia oraz z pominięciem uprawnienia strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów; c) art. 80 w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu przez stronę przeciwną wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i pominięciu w postępowaniu istotnych dowodów w postaci zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez skarżącego, wskazujących na brak przeciwwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej, d) art. 75 i 136 w związku z art. 7, 8, 11 i 77 k.p.a., polegające na nieuzasadnionym nieuwzględnieniu przez organ odwoławczy wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z konsultacji specjalistycznej (vide odwołanie od orzeczenia TWKL z dnia 6 czerwca 2007 r.), e) art. 15 w związku z art. 7, 77 i 127 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w sprawie. Skarżący podniósł, iż orzeczenia zostały podjęte bez przeprowadzenia badań specjalistycznych w kierunku przedmiotowego schorzenia mimo wyraźnie wyartykułowanego przez niego żądania. Skarżący poddał w wątpliwość, na jakiej to podstawie komisje lekarskie zakwalifikowały jego schorzenie jako "chorobę naczyń krwionośnych znacznie upośledzające sprawność ustroju, w tym także po operacjach rekonstrukcyjnych "bez wyraźnej poprawy" (§ 39 pkt 8 załącznika, nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r.). Jego zdaniem, komisje nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a zatem nie miały żadnych własnych dowodów na potwierdzenie tej tezy, z wyjątkiem przedstawionej przez skarżącego prywatnej dokumentacji medycznej z lat 2005-2007 jednoznacznie wskazującej na okoliczność zupełnie przeciwną - wyraźną poprawę aktualnego stanu zdrowia w stosunku do porównywanego stanu z roku 2005. W jego przypadku nie było także przeprowadzanych operacji rekonstrukcyjnych, o których mowa § 39 pkt 8 załącznika nr 2. Skarżący zakwestionował również twierdzenia komisji, iż przedmiotowe schorzenie "znacznie upośledza sprawność ustroju", wobec treści zaświadczenia lekarza specjalisty z 3 lipca 2007 r., iż schorzenie to przebiega "bezobjawowo", twierdzenia takie były zupełnie bezpodstawne. W związku z powyższym skarżący podkreślił, iż w jego przypadku powinno się mówić najwyżej o schorzeniu wymienionym w § 39 pkt 7 tj. "chorobie naczyń krwionośnych upośledzających sprawność ustroju ze znaczną poprawą krążenia", a nawet raczej o schorzeniu opisanym w § 39 pkt 6 załącznika nr 2 - "inne choroby naczyń krwionośnych upośledzających nieznacznie sprawność ustroju". W obu tych przypadkach przepisy nie przewidują w grupie II (do której należałem w momencie orzekania) ustalenia niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; nie przewidują żadnych wątpliwości w tym zakresie, co ma miejsce dla osób z grupy III (Z/N lub N/Z). W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zawodowego żołnierza do określonej kategorii była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału orzekanego w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej. Wprawdzie istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia orzekanego, ale dopiero pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Oceniając pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym rozstrzygnięcie będące przedmiotem osądu, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art. 1 pkt 1. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Ustalając stan faktyczny w sprawie wojskowe komisje lekarskie są związane zasadami ogólnymi przyjętymi w k.p.a., w szczególności zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kodeksu, z której wynika obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz właściwej jego kwalifikacji prawnej. W przedmiotowej sprawie naruszono przepisy prawa procesowego, gdyż nie zostały prawidłowo ustalone przesłanki warunkujące ustalenie stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym i dokonanej na jego podstawie ocenie stanu faktycznego. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 k.p.a.). Organ ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Ponieważ ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach nie określają, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, to również w tym zakresie znajduje zastosowanie przepis art. 107 § 3 k.p.a., stosownie do którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tymczasem w zaskarżonym orzeczeniu brak jest specjalistycznego badania schorzenia powodującego zdaniem organu niezdolność do służby wojskowej, tzn. zespołu podkradania prawej tętnicy podobojczykowej z zasłabnięciami" - kwalifikowanego wg. § 39 p. 8 z zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. Powyższe schorzenie zostało stwierdzone w trakcie konsultacji okulistycznych przeprowadzonych przez lekarza specjalistę chorób oczu. Nie odniesiono się także do badań przedstawionych przez skarżącego które zasadniczo różnią się od ustaleń dokonanych przez komisję lekarską. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące badań związanych z służbą wojskową oraz poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., III AZP 8/94 - OSNP 1995/7/82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98 - niepub.). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane przez organ II instancji, nie zostało oparte na badaniach przeprowadzonych przez właściwego specjalistę, co w żadnym wypadku nie czyni zadość wymogom określonym w postanowieniach art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany.