IV SA/Wr 565/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi D. O. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego: N. O. na czynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu D. O. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego: N. O. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 6 listopada 2024 r. D. O. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego: N. O. (dalej: strona skarżąca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ) w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o udzielenie małoletniemu D. O. zezwolenia na pobyt stały. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała, że w dniu 29 października 2024 r. stawiła się w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu celem złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały dla małoletniego D. O. zaś pracownik organu odmówił przyjęcia ww. wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że z uwagi na stwierdzone w przedmiotowym wniosku braki formalne strona skarżąca ostatecznie zrezygnowała ze złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały dla małoletniego D. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Katalog form działania administracji podlegający kontroli sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poza tym, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona - jak wskazał autor skargi - na podstawie art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1, art. 52 § 2 i art. 54 § 1 p.p.s.a. Badając podstawy swej kognicji Sąd musiał ocenić charakter prawny zaskarżonej czynności organu, którą wedle deklaracji strony skarżącej miała być odmowa przyjęcia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż zaskarżona czynność nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Nie można jej też przypisać charakteru postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Czynności nie można również zakwalifikować jako postanowienia kończącego postępowanie ani jako postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3). Nie jest to też żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia wymagało zatem to, czy zaskarżona czynność mieści się w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że stosowanie tego przepisu może mieć miejsce, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) akt lub czynność nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu, 3) mają charakter publicznoprawny oraz 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 31-32; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29-31). Zatem na podstawie omawianych aktów lub czynności strona otrzymuje prawo lub na stronę zostaje nałożony obowiązek. Brak spełnienia ostatniego z wymienionych warunków w wyniku działalności orzeczniczej organu, tj. że akt lub czynność przyznaje stronie prawo lub nakłada na nią obowiązek, wyklucza kontrolę sądowoadministracyjną w zakresie wydawania aktów lub podejmowania czynności. Uwzględniając powyższe stwierdzenie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona czynność organu nie ma charakteru publicznoprawnego, co kwalifikuje skargę jako nieobjętą kognicją sądów administracyjnych. Czynność odmowy przyjęcia wniosku wszczynającego postępowania administracyjne nie mieści się bowiem w pojęciu "czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak podkreśla się w doktrynie, zakres przedmiotowy aktów lub czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają dopuszczalność wydania decyzji czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku. W związku z tym wskazuje się, że można przyjąć, iż decyzja administracyjna jest oświadczeniem woli organu wykonującego administrację publiczną, inne zaś akty są oświadczeniem wiedzy, które potwierdzają uprawnienia lub obowiązki (B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ZNSA 2006/2/12). Akty i czynności winny być podejmowane na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (B. Adamiak, op. cit., s. 18). Wobec tak określonego przedmiotu rozpoznawanej skargi, należy stwierdzić, że odmowa przyjęcia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie rozstrzyga sprawy administracyjnej, nie kształtuje praw czy obowiązków strony skarżącej, nie stanowi też władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia. Wobec tego nie mieści się w katalogu aktów i czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, wymienionych, w sposób wyczerpujący, w przepisie art. 3 § 2-3 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe omawiana czynność nie podlega kontroli sądu administracyjnego i nie może być przedmiotem skutecznie wniesionej skargi. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu, zawarte w pkt II sentencji postanowienia, znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie, z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.