IV SA/Wr 566/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], powołując się na przepis art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - po rozpatrzeniu odwołania R. W. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. z [...]r. nr [...]w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podało, że w/w decyzją Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. orzekł o przyznaniu R. W. na syna R. W. (ur. [...]r.) zasiłek rodzinny na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 marca 2009 r. w wysokości 68 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł, a także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania w wysokości 50 zł na okres od 1 października 2008 r. do dnia 31 marca 2009 r. Decyzją tą przyznano również świadczenia rodzinne na syna B. W. (ur....r.) na okres od 1 października 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. R. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podając, że jego syn R. uczęszcza do szkoły oraz otrzymuje zasiłek alimentacyjny, co w ocenie skarżącego, uzasadnia przyznanie na jego rzecz na podstawie w/w przepisu prawa należnych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy po dniu 31 marca 2009 r. Powołując się na powyższe domagał się zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji przez przyznanie na syna R. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2010 r. nr[...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji podał, że R.W. złożył w dniu 6 października 2008 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. Z. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na synów R. i B. W.. W toku postępowania ustalono, że rodzina wnioskodawcy składa się z trzech osób: odwołującego się oraz dwóch synów – R. i B. W. Dochód rodziny odwołującego się w 2007 roku wyniósł 10 583,55 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 292, 74 zł. Organ wskazał, powołując się na art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. Zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko: 1. 18 roku życia lub, 2. nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo, 3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.) Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ ustalił, że w rodzinie skarżącego nie ma dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, w związku z czym kryterium dochodowe dla rodziny odwołującego się wynosi 504 zł. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 6 ust. 1a zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Przepis art. 6 w ust. 2 stanowi, że wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 48,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia, 2) 64,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia, 3) 68,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia. Na podstawie zaświadczenia Ośrodka Kształcenia Zawodowego w K. z dnia 5 sierpnia 2008 r. ustalono, że syn wnioskodawcy R.W. od 1 września 2008 r. kontynuował naukę na trzecim semestrze w szkole, w której nauka w systemie zaocznym trwa dwa lata, a planowany termin jej zakończenia przypadał na czerwiec 2009 roku. R. W. nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, w związku z czym, zdaniem organu II instancji, mimo kontynuowania przez niego nauki po ukończeniu 21 roku nie przysługuje mu prawo do świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 6 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych organ II instancji podał, że przepis ten określa górną granicę wieku, do której przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, tj. 24 rok życia. Zdaniem tego organu, z przepisu art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenia rodzinne dla osób od 21 do 24 roku życia przysługują, jeżeli osoby te kontynuują naukę i jednocześnie posiadają orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślono, ze syn odwołującego się takiego orzeczenia nie posiada. R.W. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie zasiłku rodzinnego dla syna R. w kwocie 68 zł na okres zasiłkowy po dniu 31 marca 2009 r. oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu podjęcia przez syna nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał stanowisko i twierdzenia zawarte w odwołaniu. Zarzucił, że argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest błędna. Zdaniem skarżącego, ustawodawca dodając punkt 1a do art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nie miał na uwadze określenia górnej granicy, do której ma przysługiwać świadczenie dla osób o umiarkowanej niesprawności, tj. do 24 roku życia, ponieważ uprawnienie to wynika jednoznacznie z art. 6 ust. 1 ustawy. W ocenie skarżącego, dodając ust. 1a do art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca rozszerzył świadczenia rodzinne na osoby pełnosprawne, które uczą się w szkole lub w szkole wyższej, i jednocześnie ograniczył prawo do tych świadczeń do ukończenia przez nie 24 roku życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W związku z tym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa. Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że wnioskodawca R. W. złożył w dniu 6 października 2008 r. w organie I instancji wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na synów R.W, ur. [...]r. i B. W., ur. [...] r. na okres od 1 października 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. Rodzina skarżącego składa się z trzech osób: skarżącego oraz dwóch synów – R. i B.. Dochód rodziny skarżącego w 2007 roku wyniósł 10 583,55 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 292, 74 zł. Z okoliczności tych wynika również, że w dacie złożenia wniosku obydwaj synowie skarżącego pobierali naukę w szkole poza miejscem zamieszkania oraz, że żaden z nich nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Z zaświadczenia wydanego przez szkołę, do której uczęszczał syn skarżącego – R. wynika, że jest on słuchaczem drugiego semestru tejże szkoły, w której nauka odbywa się w systemie zaocznym i trwa dwa lata, a planowany termin jej ukończenia przez R. W. upływa w czerwcu 2009 r. Trafnie, mając na uwadze wyżej przywołane okoliczności faktyczne organy rozpoznające sprawę uznały, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych, której przepisy określają warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Istota sporu natomiast sprowadza się do oceny, czy skarżącemu, będącemu rodzicem dziecka, które ukończyło 21 rok życia, lecz uczy się nadal w szkole poza miejscem zamieszkania i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego po ukończeniu przez dziecko 21 roku życia. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżącemu, jako jednemu z rodziców B. i R. przysługuje, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 8 pkt 6 i 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na rzecz syna B. W. zasiłek rodzinny na okres od 01.10.2008 r. do 31.03.2009 r. w kwocie 64 zł i na okres od 01.04.2009 r. do 31.08.2009 r. w kwocie 68 zł miesięcznie, a także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w kwocie 100 zł oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w kwocie 50 zł miesięcznie na okres od 01.10.2008 r. do 30.06.2009 r., a na syna R. W. – zasiłek rodzinny na okres od 01.10.2008 r. do 31.03.2009 r. w kwocie 68 zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w kwocie 100 zł, a także dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w wysokości 50 zł miesięcznie na okres od 01.10.2008 r. do 31.03.2009 r., nie przysługuje mu natomiast prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na syna R.za okres po ukończeniu przez niego 21 roku życia, mimo, że kontynuuje on naukę w szkole. Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje (w zależności od okoliczności faktycznych) rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka albo osobie uczącej się. Przepis ten określa podmioty uprawnione do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Stosownie do art. 5 ust. 1 tejże ustawy, warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz określonych w art. 8 ustawy dodatków do tego zasiłku, jest spełnienie kryterium dochodowego ustalonego w tym przepisie prawa. Zauważyć jednak należy, że zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku, przysługują na dziecko, które spełnia jeden z warunków, o jakich mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy czym, jak wynika to wprost z omawianego przepisu prawa, zasiłek ten przysługuje jednemu z podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy. Natomiast w sytuacji, gdy dziecko kontynuuje naukę po ukończeniu 21 roku życia, lecz nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek ten przysługuje jemu, aż do ukończenia przez nie 24 roku życia pod warunkiem jednak, że spełnia ono zawartą w art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicję osoby uczącej się. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, bądź opiekunowi faktycznemu dziecka do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten określa zatem ramy czasowe, jakimi ograniczone jest prawo osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, do zasiłku rodzinnego. W przepisie tym ustawodawca przewidział trzy odrębne sytuacje, w których możliwe jest uzyskanie zasiłku rodzinnego. W przypadku dziecka, które nie ukończyło 18 roku życia zasiłek rodzinny przysługuje niezależnie od tego, czy dziecko kontynuuje naukę oraz czy legitymuje się stopniem niepełnosprawności (pkt 1). Jednakże w przypadkach określonych w pkt 2 i 3 art. 6 ust. 1 ustawy, to jest w sytuacji, gdy dziecko ukończyło 18 rok życia, ustawodawca wprowadził dodatkowe przesłanki, od których spełnienia uzależnił prawo osób wymienionych w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 do zasiłku rodzinnego, a mianowicie: w pkt 2 art. 6 ust. 1 – w sytuacji, gdy dziecko ukończyło 18 rok życia lecz nie ukończyło 21 roku życia - przesłankę pobierania przez dziecko nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, a w pkt 3 – w sytuacji, gdy dziecko ukończyło 18 rok życia lecz nie ukończyło 24 roku życia - przesłankę kontynuacji nauki w szkole lub w szkole wyższej i jednoczesnego legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności aż do ukończenia przez nie 24 roku życia. Natomiast przepis art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę przyznania prawa do zasiłku rodzinnego osobie uczącej się - w rozumieniu art. 3 pkt 13 tejże ustawy – w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Przepis zatem art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać, mając na względzie zawartą w art. 3 pkt 13 tejże ustawy definicję legalną osoby uczącej się. Z przepisu art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podmiotem legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie na jego podstawie prawa do zasiłku rodzinnego jest osoba ucząca się w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy i spełniająca jednocześnie przesłanki, o których mowa w tymże przepisie prawa, to jest ucząca się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia. W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje zaskarżonej treści uznać należy za prawidłowe. Częściowo błędne uzasadnienie decyzji drugoinstancyjnej dotyczące wykładni art. 6 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. Analizując ustalony prawidłowo stan faktyczny sprawy należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo uznały, że po dniu 31 marca 2009 r. skarżący nie spełnia określonych w ustawie, zarówno w art. 6 ust. 1, jak i w ust. 1a przesłanek do przyznania zasiłku rodzinnego na syna R. nie legitymującego się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo, że syn R. po ukończeniu 21 roku życia pobierał naukę w szkole. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy, zasiłek ten przysługiwałby skarżącemu, jak to trafnie zauważa organ II instancji, gdyby syn skarżącego R. legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek osoby uprawnionej, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. rodzica dziecka, a nie osoby uczącej się, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy. Nie znajduje zatem w sprawie zastosowania powołany w skardze przepis art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który, jak to już wyżej wykazano, reguluje prawo do zasiłku rodzinnego "osoby uczącej się", której definicję legalną zawiera art. 3 pkt 13 ustawy. W myśl zaś art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych - ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uczącej się, oznacza to osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony. W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należało za prawidłowe, skargę zaś jako pozbawioną uzasadnionych podstaw – oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.