IV SA/Wr 567/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia .... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i pełnoletnim synem, łączny ich dochód wynosi 4.150 zł, posiada dom o pow. 100 m2 i oszczędności w wysokości 10.000 zł. Dodał, że jego żona jest pod opieka poradni kardiologicznej i laryngologicznej, a jego syn korzysta z poradni z. Z załączonych do wniosku rachunków wynika, że skarżący na preparaty ziołowe wykorzystywane do swojego leczenia w miesięcy lipcu br. wydał kwotę 571 zł. W piśmie z dnia 7 września 2011 r. skarżący oświadczył, że jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokość 50 zł, a jego wydatki na lekarstwa nabywane w Z. wynoszą 150-200 zł. Z nadesłanych do akt rachunków wynika, że skarżący zobowiązany jest do ponoszenia następujących wydatków: opłata za wodę, ścieki i wywóz śmieci (za 2 m-ce)– 251, 13 zł; za gaz (za 2 m-ce)- 194, 20 zł i za energię elektryczną- 78, 88 zł. Z załączonych potwierdzeń wypłat z bankomatu wynika m.in., że na dzień 11 sierpnia 2011 r. dostępne saldo na koncie skarżącego wynosiło 5.262, 81 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania, w szczególności, że sam skarżący zadeklarował, iż jest w stanie uiścić wpis sądowy do skargi w wysokości 50 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (przedłożone potwierdzenia wypłat z bankomatu nie pozwalają określić źródeł wpływów środków na konto i rodzaju ponoszonych wydatków); nie wyjaśnił gdzie zgromadził oszczędności w wysokości 10.000 zł i czy znajdujące się na rachunku w I. środki finansowe są przez niego wliczane do ww. kwoty; nie wskazał także czy posiada zdolność kredytową. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego mają charakter stały i wynoszą ponad 4.000 zł, a deklarowana wysokość niezbędnych miesięcznych wydatków wynosi ok. 500 zł. Istotne jest przy tym, że skarżący nie wyjaśnił czy kosztowne leczenie ziołami jest zalecone mu przez lekarza. Dodać należy, iż skarżący np. nie udokumentował jakie aktualnie (wrzesień) ponosi wydatki na leczenie i lekarstwa. Nieuzasadnione jest przeświadczenie skarżącego, iż nie może opłacić kosztów postępowania z posiadanych przez siebie oszczędności w wysokości 10.000 zł. Powtórzyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy oceniany jest jedynie w oparciu o kryterium istnienia lub braku zdolności finansowej wnioskodawcy i badanie to odbywa się przez obiektywne zestawie faktycznych możliwości pozyskania środków finansowych przez wnioskodawcę (np. stały dochód, oszczędności, pożyczka, kredyt itd.) z wysokością ponoszonych przez niego niezbędnych wydatków (w tym wysokością należnych na danym etapie postępowania kosztów sądowych). Skarżący nie wskazał żadnej okoliczności, która obiektywnie mogłaby stanowić przeszkody uniemożliwiającej uszczuplenie mu posiadanych oszczędności w celu opłacenia kosztów postępowania prowadzonego z jego inicjatywy i w jego interesie. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.