IV SA/Wr 567/11

Wrocław 23 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 1 lipca 2011 r. .... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z. B.. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na wyżej oznaczoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 19 sierpnia 201 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. We wniosku podał, że dochód miesięczny brutto rodziny składającej się z trzech osób wynosi łącznie kwotę 4150 złotych brutto, na którą składają się kwota 1700 złotych z tytułu jego emerytury, kwota 1500 z tytułu emerytury małżonki oraz kwota 950 zł stanowiąca wynagrodzenie syna z tytułu z umowy o dzieło. Ponadto wskazał, że posiada oszczędności w kwocie 10000 złotych oraz dom o powierzchni 100 m 2, a jego żona oraz syn stale wymagają opieki medyczne. Do wniosku załączył kserokopie zaświadczeń lekarskich dokumentujących leczenie całej rodziny oraz kserokopie rachunków dokumentujących koszty leczenia oraz wydatki na preparaty ziołowe i lekarstwa. W piśmie procesowym z dnia 7 września 2011 r. skarżący dodatkowo podał, że posiada sprzęt AGD, dwa stare rowery, obrączki ślubne, nie korzysta z pomocy społecznej, przyznając jednocześnie, że uiścił kwotę 50 złotych tytułem – wynoszącego 100 złotych – wpisu od skargi. Do wniosku dołączył kserokopie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów wszystkich członków rodziny, potwierdzenia transakcji bankomatowych dokumentujących saldo konta skarżącego, kserokopie faktur związanych z użytkowaniem domu, rachunków za zakupy preparatów ziołowych oraz zaświadczenie z Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w ... z dnia 6 września 2011 r., że nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Postanowieniem referendarskim z dnia 12 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 19 września 2011 r. S.B. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że wraz żoną i synem są schorowani, co generuje koszty związane z ciągłym korzystaniem z usług lekarzy oraz zakupem leków. Wskazał, ze syn cierpi na schizofrenię, wobec czego wymaga ciągłego leczenia i uniemożliwia stałe zatrudnienie. Podniósł, że fakt posiadania oszczędności w kwocie 10000 złotych na tzw. czarną godzinę nie powinien dyskwalifikować go od przyznania prawa pomocy. Jego zdaniem przy odmowie prawa pomocy nie uwzględniono istoty jego skargi . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270)(zwanej dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do kosztów, o których mowa w art. 199 p.p.s.a. zalicza się również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Przepisami szczególnymi w tym zakresie są przepisy regulujące instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowo – administracyjnym. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje- stosownie do art. 245 § 2 powołanej wyżej ustawy- zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co wynika z przepisu § 3 art. 245 p.p.s.a.. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.), lub w zakresie częściowym – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W powołanych przepisach określono przesłanki, które musi spełniać osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy. Brzmienie cytowanych przepisów wskazuje na to, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w art. 246 §1 pkt 1 i 2 sąd ma obowiązek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 245 § 2) lub częściowym (art. 245 § 3). Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie zgodnie z art. 246 §1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy, która musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane w przepisach przesłanki. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę(por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). W takiej sytuacji osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Wskazać należy, że sytuacja materialna skarżącego jest jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy, a więc podniesione przez niego argumenty dotyczące kwestii nie związanych z sytuacją majątkową nie mogą być brane pod uwagę. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w badanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący wraz z żoną uzyskuje stałe dochody z tytułu emerytury w łącznej wysokości 3164,91 złotych netto, do których należy doliczyć względnie stały dochód syna w uśrednionej, miesięcznej wysokości około 850 złotych netto za okres od maja do lipca 2011 r. udokumentowany zaświadczeniem z dnia 6 września 2011 r. wystawionym przez pracodawcę syna. Nie można zatem przyjąć, że nie ma on możliwości poczynienia niezbędnych oszczędności koniecznych na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz opłacenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi. Wykazane we wniosku oraz złożonych przez skarżącego załącznikach do wniosku niezbędne, średnie miesięczne wydatki na utrzymanie domu i wydatki związane z leczeniem, kształtują się na poziomie około 550 złotych miesięcznie. Ponadto skarżący posiada kwotę oszczędności w kwocie 10000 złotych. Zestawienie powyższych okoliczności z wysokością kwoty wpisu od wniesionej skargi nie pozwala zatem na uznanie, ze skarżący nie ma realnych możliwości jego uiszczenia, jak również, że nie jest w stanie opłacić kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Ponadto rzeczowy – w ocenie Sądu - sposób sformułowania przez skarżącego skargi oraz pism procesowych, a także zakres kontroli zaskarżonego aktu organu administracji przez sąd administracyjny, nie uzasadnia również przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Konkludując stwierdzić należy, że skarżący wraz z małżonką i synem uzyskują stały miesięczny dochód w wysokości umożliwiającej - przy wykazanym poziomie wydatków - poczynić stosowne oszczędności, pozwalające na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz kosztów postępowania na obecnym etapie postępowania. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.