IV SA/Wr 568/10

WyrokWSA we Wrocławiu2010-12-08

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Tadeusz Kuczyński, Małgorzata Masternak-Kubiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował tryb nadzwyczajny uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. w sytuacji, gdy strona nie wskazała przesłanek do tego trybu, a powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uzasadniający wznowienie postępowania?
Ratio decidendi
Organ administracji nieprawidłowo zakwalifikował wniosek strony jako żądanie uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., pomimo że strona nie wskazała przesłanek do zastosowania tego trybu, lecz powołała się na podstawy do wznowienia postępowania. Wobec tego decyzje organu zostały uchylone jako wydane z naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
K. K. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, które został odrzucony decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku organ odmówił uchylenia decyzji, kwalifikując wniosek jako żądanie uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., mimo że strona nie wskazała przesłanek do tego trybu, lecz powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz K. K. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz K. K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...]. K. K. złożyła wniosek w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] marca 1999 r. Nr [...] orzekł o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2010 r. (sygnatura akt II SA/Wr 583/99), Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu oddalił skargę strony na decyzję z dnia [...] marca 1999 r. W dniu 2 marca 2010 r. wpłynął do Urzędu wniosek strony z dnia 26 lutego 2010 r., w którym strona ponowiła sprawę doznanych represji w okresie II wojny światowej. K. K. nie powołała się na ustawowe podstawy do wznowienia postępowania ani też na podstawy do wszczęcia postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "osoby, którym odmówiono przyznania świadczenia deportacyjnego ze wzglądu na niespełnienie kryteriów "geograficznych" alternatywnie (...) mogą (...) żądać wzruszenia dotychczasowej decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a." W związku z powyższym - stosownie do dyrektyw wypływających z art. 235 § 1 k.p.a. - Kierownik Urzędu zakwalifikował pismo, jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. W ocenie organu wnioskodawczyni nie wskazała, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Okoliczności, na które powołuje się strona takiej oceny nie uzasadniają, ponieważ od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia stan prawny i orzecznictwo Kierownika Urzędu nie uległ zmianie. Należy także zauważyć, że organ administracji związany jest przepisami prawa i słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia tych przepisów. Z uwagi na powyższe Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia przewidzianego w powołanej wyżej ustawie. Pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy od przedmiotowej decyzji. We wniosku strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy k.p.a. nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych słuszny interes strony nie może jednak prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa tj. w niniejszej sprawie art. 2 pkt 2 lit. "a" powołanej wyżej ustawy. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby naruszenie wskazanego wyżej przepisu, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Jak zauważono wyżej interes społeczny lub słuszny interes strony to pojęcia nieokreślone w k.p.a. Jednakże nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Przepis art. 154 nie może stanowić tzw. "wentyla bezpieczeństwa" polegającego na tym, że strona dąży do wzruszenia prawomocnej niekorzystnej dla niej decyzji. Zmiana zasad polityki administracyjnej dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 k.p.a. (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 października 2004 r. sygn. akt II SA/ Bk 428/04). Zdaniem organu trudno również stwierdzić, aby w niniejszej sprawie wystąpił interes społeczny. Z uwagi na fakt, że w analogicznych sprawach osób pracujących w miejscu zamieszkania, Kierownik Urzędu wydał decyzje o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przyznanie K. K. uprawnienia koliduje z interesem społecznym oraz utrwalonym w tej kwestii orzecznictwem. Pojęcie represji w rozumieniu powołanej wyżej ustawy zawiera przepis art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy, który stanowi, iż "represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres, co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów "geograficznych" (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Trybunał Konstytucyjny nie ma natomiast zastrzeżeń, co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska". Trybunał Konstytucyjny podkreślił ponadto, że "(...) ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. (...) Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Okoliczności te nabierają szczególnego znaczenia, jeżeli weźmie się pod uwagę, że "na roboty" wywożeni byli przede wszystkim (zwłaszcza na początku okupacji) ludzie młodzi". Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że K. K. pracowała w m. Życk Polski, a więc w miejscu swojego zamieszkania przed wojną. Nie nastąpił, więc fakt deportacji wskazany w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. Kierownik Urzędu nie neguje w tym wypadku faktu ciężkiej sytuacji strony podczas wojny, lecz jedynie fakt, iż nie został spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. a ww. ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej. Wprawdzie składając wniosek z dnia 26 lutego 2010 r. K. K. podniosła, że wykonywała pracę przymusową w gospodarstwie rolnym znajdującym się w miejscowości R., jednak sprzeczne jest to z wcześniejszymi oświadczeniem strony oraz z zapisami dotyczącymi miejsca zamieszkania znajdującymi się w ankiecie kierowanej w dniu 21 maja 1952 r. do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w L. oraz w karcie osobowej z dnia 15 marca 1952 r. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w Gostyninie wynika, że M. K. (pracodawca strony) był właścicielem nieruchomości ziemskiej we wsi R.. Z uwagi na bliskie położenie obu miejscowości (Życk Polski znajduje się w odległości około 2 km od m. R.) prawdopodobne jest, iż strona mogła wykonywać także prace w tym majątku. Należy jednak zauważyć, że praca wykonywana w niewielkim oddaleniu od miejsca swojego zamieszkania nie przybrała szczególnie dotkliwej formy, o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Przepisy ustawy nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. K. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi wadliwe ustalenie okoliczności faktycznych sprawy oraz nieprawidłową interpretację przepisów prawa materialnego w kontekście stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). To oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ramach sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań organów administracji publicznej usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez sąd może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270, z późn. zm. - przywoływanej, jako: P.p.s.a.). Ponadto wymaga podkreślenia, że zakres kontroli sadowoadministracyjnej wyznaczony jest przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a., co oznacza, że sprawowana jest w ona w granicach danej sprawy, a sąd administracyjny ją sprawujący nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji wyłącznie pod kątem legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przeprowadzone w analizowanej sprawie postępowanie administracyjne obarczone jest wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przede wszystkim wskazać należy, że każde z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych jest postępowaniem samodzielnym, a więc dotyczącym sprawy administracyjnej odrębnej od tej, która została zakończona decyzją ostateczną, w stosunku do której mają być formułowane oceny odnośnie możliwości wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przy czym weryfikacja rozstrzygnięć w poszczególnych trybach nadzwyczajnych jest zarazem podporządkowana zasadzie niekonkurencyjności, a zatem usunięcie określonego rodzaju wady może nastąpić tylko i wyłącznie we właściwym trybie, a zarazem tryby te nie mogą być stosowane zamiennie. Wobec tego wdrożenie przed organ administracji określonego trybu nadzwyczajnego, zależy z jednej strony od zbadania przez organ istnienia przesłanek pozwalających wszcząć i przeprowadzić właściwe postępowanie, a impulsem do takiego działania organu może być również wniosek strony, aczkolwiek w określonych przypadkach organ administracyjny zobligowany jest działać z urzędu. W tym zakresie wskazać należy, że zasadą postępowania administracyjnego jest takie jego odformalizowanie, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 k.p.a., żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r. II OSK 1004/05, LEX nr 266429). Uznać zatem należy, że wniosek strony inicjujący postępowanie administracyjne wiąże organ wyłącznie co do treści żądania, nie jest więc konieczne dokonanie kwalifikacji prawnej tego żądania przez stronę, a jeżeli z treści tego żądania wynika okoliczność, która może być uznana za podstawę zastosowania odpowiedniego trybu nadzwyczajnego, organ administracji zobligowany jest dokonać właściwych - przewidzianych prawem - czynności procesowych, mających na celu zbadanie zasadności wszczęcia i prowadzenia właściwego postępowania. Odnosząc powyższe uwagi do realiów badanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organ administracyjny arbitralnie zakwalifikował wniosek strony w przedmiocie weryfikacji decyzji o odmowie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Organ orzekający, powołując się na przepis art. 235 § 1 k.p.a., który stanowi, że skargę w sprawie, w której została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści, za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu, potraktował pismo K. K. z dnia 26 lutego 2010 r., jako skargę, która zawiera żądanie zmiany niekorzystnej dla skarżącej decyzji z dnia 23 marca 1999 r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Żądanie zmiany (uchylenia) ostatecznej decyzji na mocy której strona nie nabyła prawa, a taką niewątpliwie jest decyzja o odmowie przyznania świadczeń określonych w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, podlega rozpatrzeniu na podstawie art. 154 k.p.a., który to tryb w sprawie zastosował Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W świetle brzmienia art. 235 k.p.a., organ powinien zastosować właściwy tryb nadzwyczajny odpowiedni do treści żądania, a jedynie w razie, gdy istnieją wątpliwości, co do żądania strony określonego w piśmie stanowiącym wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w myśl art. 235 § 1 k.p.a. organ powinien, stosując art. 9 k.p.a., zwrócić się do strony udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w celu doprowadzenia do sprecyzowania żądania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2005 r., OSK 1099/04, LEX nr 165733). Z materiału aktowego sprawy wynika, że strona nie sprecyzowała jednoznacznie żądania w celu ustalenia właściwego trybu postępowania. Także organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Sąd zwraca jednak uwagę, że we wniosku z dnia 26 lutego 2010 r. K. K. załączyła dokumenty mające w jej ocenie potwierdzić okoliczności faktyczne uzasadniające przyznanie jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. Natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 29 kwietnia 2010 r., oprócz wskazanych dokumentów, jednoznacznie powołała się również na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07. Organ natomiast w zaskarżonej decyzji, ponownie analizując przesłanki przyznania skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji (ocenił zaoferowane przez stronę dowody), uzasadnił swoje rozstrzygnięcie także na podstawie stanowiska i argumentacji Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku K 49/07. Należy uznać, że organ, pomimo wskazania przez stronę przesłanek przewidzianych dla trybu wznowienia postępowania, w tym wznowienia na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w art. 145a § 1 k.p.a., zastosował tryb określony w art.154 k.p.a., co do którego strona nie sformułowała jakichkolwiek przesłanek, uzasadniających jego zastosowanie. Takie działanie organu administracji stanowi oczywiste naruszenie zasady ogólnej pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa ( art. 8 k.p.a.). Wypada w tym miejscu przypomnieć, że postępowanie na podstawie art. 154 k.p.a. zmierza do uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej, a więc sprawach, w których nie wchodzi w grę wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji. Oznacza to, że tryb z art. 154 k.p.a. może być zastosowany po wykluczeniu braku podstaw wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Należy także zwrócić uwagę, że konstrukcja przepisu art. 154 k.p.a. powoduje, że prowadzone w oparciu o powołaną podstawę prawną postępowanie administracyjne nie ma na celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (która przecież została już rozstrzygnięta co do istoty w postępowaniu administracyjnym głównym - rozpoznawczym), lecz koncentrację na ocenie (weryfikacji) wydanej uprzednio decyzji pod względem kryteriów przewidzianych przepisem art. 154 k.p.a. Tymi kryteriami są interes społeczny lub słuszny interes strony. Możliwość wydania decyzji pozytywnej dla strony uzależniona jest od tego, czy okoliczności ustalone w toku postępowania administracyjnego są tego rodzaju, że uzasadniają przekonanie organu o słuszności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na przemawiający za takim rozwiązaniem interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd zwraca uwagę, że żądanie strony z art. 145a § 1 jest żądaniem materialnoprawnym rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Nie można go, więc wyłącznie rozpatrywać, jako prawa procesowego do złożenia nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Do trybu określonego w art. 145a § 1 k.p.a. stosuje się bowiem przepisy regulujące wznowienie postępowania dotyczące podstaw wznowienia postępowania wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 8, C. H. Beck Warszawa 2006 r., s. 662). Uwzględniając powyższe, organ kombatancki powinien przeprowadzić dokładne postępowanie w celu ustalenia i kwalifikacji prawnej żądania strony zawartego we wniosku z dnia 26 lutego 2010 r. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), wyeliminowano z obrotu prawnego obie wydane w sprawie decyzje. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło