IV SA/Wr 569/09
WyrokWSA we Wrocławiu2010-06-02
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Małgorzata Masternak-Kubiak, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli okoliczności faktyczne wskazują na opuszczenie lokalu z przyczyn osobistych, a nie wyłącznie w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ustalono, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego z przyczyn osobistych (zamieszkanie u konkubiny) na długo przed ostatnim osadzeniem w zakładzie karnym, co oznacza brak związku przyczynowo-skutkowego między odbywaniem kary a opuszczeniem lokalu. Zgromadzone dowody, w tym zeznania świadków i kuratora, potwierdziły trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Wojewody D. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Postępowanie wszczęto na wniosek właściciela nieruchomości, który podał, że J. K. nie przebywa w lokalu od dłuższego czasu, a od 2005 r. przebywa w areszcie. Skarżący kwestionował wymeldowanie, twierdząc, że lokal jest jego domem rodzinnym i obawiał się utraty dachu nad głową. Organy administracji zebrały zeznania świadków i kuratora, które w większości potwierdziły, że J. K. nie zamieszkiwał w lokalu od dłuższego czasu, a jego nieobecność nie była spowodowana wyłącznie pobytem w zakładzie karnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez J. K. jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] września 2009 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu J. K. z miejsca pobytu stałego przy ulicy [...] w B.
Postępowanie w sprawie wymeldowania J. K., z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w B. wszczęte zostało na wniosek M. M., właściciela przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawca podał, że J. K. nie przebywa w lokalu od sześciu miesięcy. Z posiadanych przez Niego informacji wynika, że J. K. został zatrzymany i tymczasowo aresztowany. M. M. oświadczył do protokołu, że w chwili, gdy został właścicielem nieruchomości położonej przy ulicy [...] w B. J. K. już tam nie mieszkał. Został zatrzymany na początku 2005 r., a kiedy przebywał na wolności także tam nie zamieszkiwał.
Zawiadomiony o wszczęciu postępowania J. K. przesłał pisemne
wyjaśnienia. Podał, że lokal przy ulicy [...] w B. jest Jego domem
rodzinnym. Podejrzewa, że poprzez podstępne zabiegi rodzina chce wyeliminować Go
z podziału majątku i pozbawić dachu nad głową. Podał, że do czasu osadzenia w areszcie śledczym zamieszkiwał w lokalu wraz z matką i konkubiną.
W trakcie prowadzenia postępowania otrzymano informację od Kuratora Zawodowego dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B., z której wynika, że J. K. opuścił Zakład Karny w K. w dniu [...] kwietnia 2004 r. Z uwagi na to, że Kurator nie mógł nawiązać z Nim osobistego kontaktu w okresie od 13 maja do 08 lipca 2004 r., dozór nie był wykonywany. J. K. utrzymywał, że zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...] w B., jednakże czynności kuratorskie prowadzone w sierpniu i we wrześniu ujawniły, że nie przebywa pod wskazanym adresem. W dniu 29 września 2004 r. J. K. oświadczył Kuratorowi, że zmienił miejsce zamieszkania; mieszka u konkubiny pod adresem: B. ulica [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Prezydent Miasta
B. orzekł o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w B. W ocenie organu spełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł J. K. kwestionując jej zasadność i podnosząc, że nie brał czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący podaje, że do czasu zatrzymania mieszkał w przedmiotowym lokalu. Powiadomił Kuratora Sądowego, że jest w związku z konkubiną i czasami u Niej nocuje. Ale w domu także przebywa. Nigdy nie opuścił domu na dłużej. Zajmował się mieszkaniem, ogrodem i zwierzętami.
Organ odwoławczy uznał zasadność odwołania i decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie prowadząc postępowanie, organ I instancji wezwał M.
M. do złożenia wyjaśnień. Wezwany podtrzymał swój wniosek o wymeldowanie
J. K.. Podał, że wyżej wymieniony nadal przebywa w zakładzie karnym, a w lokalu nie ma Jego rzeczy. Przesłuchano także świadków. Większość z nich nie umiała jednoznacznie potwierdzić, czy J. K. w 2004 r. zamieszkiwał w miejscu zameldowania na pobyt stały. M. H. zeznała, że w 2004 r. pracowała poza B. i dlatego nie może stwierdzić, czy wyżej wymieniony mieszkał w domu. A. K. nie pamiętał drugiej połowy 2004 r. i nie mógł potwierdzić, czy J. K. mieszkał w lokalu. Także M. R. i J. R. nie potwierdzili faktu zamieszkiwania wyżej wymienionego w lokalu przy ulicy [...] w B. Świadek B. S. zeznała, że J. K., jeśli wychodził z więzienia mieszkał u matki przy [...]. Jednakże nie pamięta czy mieszkał w 2004 r. B. K. zeznała, że w 2004 r. przychodziła codziennie karmić psy. Nie widziała wtedy J. K. w domu i nie wie, gdzie wtedy przebywał.
Po zapoznaniu się z zeznaniami świadków J. K. przesłał pisemne
wyjaśnienia. Oświadczył, że rodzina K. i M. przez "podstępne zabiegi" zamierza przejąć Jego dom i ziemię. Kwestionuje zeznania świadków i podaje, że składali fałszywe zeznania. W dniu aresztowania pozostawił w miejscu zamieszkania cały swój majątek, a dom był umeblowany. Kwestionuje także zeznania Kuratora Zawodowego i podaje, że nigdy nie powiedział w rozmowie z Kuratorem, że "zmienił miejsce zamieszkania". Nocował czasami u konkubiny, ale na drugi dzień wracał do domu. Wniósł o przesłuchanie byłej konkubiny I. Ł. a także J. K. oraz kilku nowych świadków.
J. K. zeznała, że z J. K. była w związku przez około trzy miesiące. Mieszkali wówczas razem. J. K. opuścił Jej mieszkanie w asyście policji. Nie wie gdzie potem mieszkał. I. M. podała, że wyżej wymieniony był Jej konkubentem przez półtora roku. W 2003 r. mieszkali u Niej w domu a potem przeprowadzili się na ulicę [...]. Po osadzeniu J. K. w zakładzie karnym Ich związek rozpadł się. Od tamtej pory nie utrzymują kontaktu. M. R. zeznał, że "z tego co pamięta, to J.K. w drugiej połowie 2004 r. mieszkał przy [...], jeśli nie przebywał w więzieniu". Ł. S. oświadczył, że wyżej wymieniony w okresie, gdy nie przebywał w więzieniu mieszkał w domu.
Po zapoznaniu się z zeznaniami J. K., pismem z dnia 13 sierpnia 2009 r., wniósł o ponowne przesłuchanie świadków, którzy z uwagi na znaczny upływ czasu nie pamiętali dokładnie tamtego okresu. Jednakże organ I instancji nie przychylił się do Jego prośby, gdyż wskazane osoby składały już zeznania.
Prezydent Miasta B. wydał w dniu [...] sierpnia 2009 r. decyzję orzekającą o wymeldowaniu J. K. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w B., uznając, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki wymeldowania wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie, w treści którego
kwestionuje zasadność orzeczonego wymeldowania. Podaje, że złożył wnioski o ponowne przesłuchanie świadków, którzy nie pamiętali okresu sprzed czterech lat. Oświadcza, że podał okoliczności, które z pewnością przypomniałyby świadkom ten odległy okres. Ponadto kwestionuje zeznania świadków i Kuratora Zawodowego przy Sądzie Rejonowym w B.
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie brak
jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jak wynika z akt sprawy
wyżej wymieniony w lokalu przy ul. [...] w B. nie mieszkał przed
osadzeniem w zakładzie karnym w dniu 3 stycznia 2005 r. Fakt ten potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie a także Kurator Zawodowy dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B. Wprawdzie skarżący kwestionuje oświadczenia Kuratora, jednakże trudno dać wiarę, aby taka osoba, jaką jest Kurator Zawodowy składała nieprawdziwe zeznania. W ocenie organu z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że od opuszczenia zakładu karnego w dniu 28 kwietnia 2004 r. J. K. nie powrócił do miejsca zameldowania na pobyt stały, zaś w dniu 29 września 2004 r. zawiadomił osobiście Kuratora, że zmienił miejsce zamieszkania.
Materialno - prawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z lokalu jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony został pogląd, że "o opuszczeniu miejsca pobytu stałego" w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, wobec której postępowanie się toczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Przy czym dla oceny zamiaru, o którym mowa istotne znaczenie ma ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie faktycznie potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi, sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu.
Wbrew twierdzeniu J. K. zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że opuszczenie przez Niego lokalu położonego przy ul. [...]
w B. było suwerenną decyzją skarżącego. W lokalu nie ma żadnych rzeczy
skarżącego. Nie posiada kluczy do mieszkania. Obecnie przebywa w zakładzie karnym.
W powyższych okolicznościach nie ma podstaw do uznania, że nieobecność skarżącego w spornym lokalu jest konsekwencją osadzenia w/wymienionego w zakładzie karnym. Wyjaśnić należy, że nieobecność w stałym miejscu zameldowania z powodu odbywania kary pozbawienia wolności może być uznana, jako okoliczność uzasadniająca czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkania tylko wówczas, gdy nieobecność ta pozostaje w związku przyczynowo skutkowym z osadzeniem osoby w zakładzie karnym. W niniejszej sprawie J. K. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały z przyczyn osobistych (zamieszkał u konkubiny) i uczynił to znacznie wcześniej niż miało miejsce ostatnie zatrzymanie w/wymienionego przez organy ścigania i osadzenie w zakładzie karnym. Nie ma zatem związku przyczynowo skutkowego między opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a osadzeniem wyżej wymienionego w zakładzie karnym.
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii, nie przesłuchania przez organ I instancji wskazanych przez skarżącego świadków, Zdaniem organu odwoławczego, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazani przez J. K. świadkowie zostali wcześniej przesłuchani i złożyli zeznania do protokołu Zdaniem organu odwoławczego przytaczanie świadkom okoliczności wskazanych przez skarżącego byłoby zwykłym sugerowaniem odpowiedzi.
Także zarzut, że skarżący powiadomił Urząd Miasta w B., iż świadkowie: B. K. z córką i wnukiem, a także B. i M. M. zeznawali nieprawdę, a organ nie podjął żadnych działań w tym kierunku nie zasługuje na uwzględnienie. Świadkowie byli uprzedzeni m.in. o odpowiedzialności z art. 233 kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań. Organ nie miał prawa kwestionować prawdziwości składanych oświadczeń. Ponadto organy meldunkowe nie są organami ścigania i rozstrzyganie spraw tego typu nie należy do ich kompetencji. Jeżeli skarżący ma wątpliwości, powinien zwrócić się do właściwego organu, jakim jest prokuratura.
W ocenie organu dołączone do odwołania postanowienie Sądu Rejonowego w B. dotyczące stwierdzenia nabycia spadku nie rzutuje na wydane rozstrzygnięcie. Zauważyć należy, że przepisy meldunkowe mają charakter rejestrujący, ich głównym celem jest to, żeby zapis istniejący w ewidencji ludności był zgodny z faktycznym miejscem pobytu osób. Przepisy te nie mogą służyć zabezpieczeniu realizacji przez stronę roszczeń finansowych wobec osób trzecich. Roszczeń w powyższym zakresie strona winna dochodzić w stosownym postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody D. J. K. kwestionuje zgodność z prawem decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Podnosi zarzut nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o ponowne przesłuchanie światków. Zarzuca, że przez decyzję Prezydenta Miasta B. może stać się "kloszardem".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie. Organ w całości podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2010 r. J. K. wniósł o "dopozwanie Urzędu Miasta B.", jako strony w tyczącym się postępowaniu oraz o zobowiązanie Urzędu Miasta B. do przydziału lokalu mieszkalnego po opuszczeniu przez skarżącego zakładu penitencjarnego.
W piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie skarżącego wyszły na jaw nowe dowody w postaci zeznań złożonych w postępowaniu przed Prokuratorem Rejonowym przez M. M., B. M. i B. K., w postępowaniu o przywłaszczenie spadku po zmarłej E. D. na szkodę J. K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych i nie zastępuje organów administracji w tym zakresie. Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości wyłącznie przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). To oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji właściwie zastosował i zinterpretował przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności.
W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia i nie może zastępować środków prawnych do ustalenie prawa własności. W kwestii uprawnień do przebywania w danym lokalu wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002 r., nr 3, poz. 34), stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał wyraził pogląd, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał wskazał, że: "Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest, bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki".
Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, w swej dyspozycji zawiera obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy sprowadzający się do zbadania przez organ administracji publicznej, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny bez wymeldowania, czy też nie. Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się wprawdzie pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli, lecz wypracowane zostało jednocześnie stanowisko, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić bowiem w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu.
Taki stan prawny oraz ugruntowane stanowisko judykatury w szczególny sposób zobowiązuje organy administracji publicznej do precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaś sąd administracyjny do kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby wątpliwości, co do istnienia, wymienionej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, przesłanki wymeldowania.
Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są zawarte w art. 6 i art. 7 k.p.a. zasada praworządności oraz zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Przepis ten wyraża jednocześnie zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki i nie może nosić w sobie cech dowolności.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że w przedmiotowym postępowaniu nie naruszono przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie.
Przeprowadzona w postępowaniu wyjaśniającym kontrola meldunkowa, oraz zeznania świadków zasadniczo potwierdziły, że skarżący nie przebywa stale w spornym lokalu. J. K. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały z przyczyn osobistych (zamieszkał u konkubiny) i uczynił to wcześniej niż miało miejsce ostatnie osadzenie w zakładzie karnym. Fakt opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu potwierdzili przesłuchani świadkowie, a także Kurator Zawodowy dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B. Poza sporem jest fakt, że przebywanie w zakładzie karnym nie stanowi o dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu i w tym zakresie ocenę tej przesłanki można podjąć dopiero w odniesieniu do czasu opuszczenia zakładu karnego. Nieobecność w stałym miejscu zameldowania z powodu odbywania kary pozbawienia wolności może być uznana, jako okoliczność uzasadniająca czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkania tylko wówczas, gdy nieobecność ta pozostaje w związku przyczynowo skutkowym z osadzeniem osoby w zakładzie karnym. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, że nie ma związku przyczynowo skutkowego między opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a osadzeniem skarżącego w zakładzie karnym.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu, że organ I instancji nie
przesłuchał ponownie wskazanych przez skarżącego świadków, wyjaśnić należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazani przez J. K. świadkowie zostali przesłuchani, do protokołu złożyli zeznania odnośnie wiedzy, co do faktu i okoliczności stałego zamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ulicy [...] w B.. Z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, iż skarżący nie zamierzał wrócić do miejsca stałego pobytu i nie sposób pominąć tej części materiału dowodowego, gdyż pozwala ona na ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu. Podnoszony przez skarżącego fakt pozostawienia w lokalu części rzeczy i mebli nie może prowadzić do wniosku, że nie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu, jak również do wniosku, iż w tym właśnie miejscu koncentruje się Jego centrum życiowe i codzienne sprawy bytowe.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organ dokonał obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do stwierdzenia, że ujawnione okoliczności faktyczne sprawy pozwalają na wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego. Decyzja jest należycie uzasadniona; wskazano dowody, na podstawie których zweryfikowano stan faktyczny.
W niniejszym postępowaniu znaczenie może mieć również prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B., sygn. akt IC 184/04, z dnia 8 lipca 2004 r. orzekający eksmisję skarżącego z lokalu przy ulicy [...] w B.. Z wnioskiem o eksmisję skarżącego wystąpiła matka E. D. oraz B. K..
Odnośnie wniosku strony skarżącej o zobowiązanie Prezydenta Miasta B. do przydziału lokalu mieszkalnego po opuszczeniu przez skarżącego zakładu karnego, Sąd zwraca uwagę, że w pkt II wyroku eksmisyjnego Sąd Rejonowy orzekł, że J. K. przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego od Gminy B., zaś w pkt III wyroku wstrzymał wykonanie orzeczenia eksmisyjnego wobec skarżącego do czasu złożenia przez Gminę B. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Skoro organy przeprowadziły postępowanie administracyjne bez naruszenia zasad procedury administracyjnej oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, to zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu niezgodności z prawem.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji znajduje umocowanie w art. 250 powyższej ustawy oraz w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348, z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło