IV SA/Wr 569/23

WyrokWSA we Wrocławiu2024-06-11

Skład orzekający: Anetta Makowska-Hrycyk, Marta Pająkiewicz-Kremis, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli stwierdzi, że osoba pobierająca świadczenie nie sprawuje wymaganej opieki nad dzieckiem, bez wykazania zmiany stanu faktycznego w stosunku do stanu pierwotnego, który stanowił podstawę przyznania świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji przedwcześnie zastosowały art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brak było wystarczających ustaleń faktycznych co do zakresu i rodzaju czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego w momencie przyznania świadczenia, co uniemożliwiło ocenę, czy nastąpiła zmiana stanu faktycznego istotna dla prawa do świadczenia. Ponadto, decyzja organu pierwszej instancji nie spełniała wymogów formalnych, a postępowanie dowodowe było wadliwe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego skarżącemu na opiekę nad niepełnosprawną córką. Organy administracji uznały, że skarżący nie sprawuje wymaganej opieki, powołując się na ustalenia z wywiadu środowiskowego i informacje od sąsiadów. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów proceduralnych, twierdząc, że sprawuje właściwą opiekę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 czerwca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 28 kwietnia 2023 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 czerwca 2023 r. nr SKO 4103/684/2023 w przedmiocie uchylenia świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia 9 maja 2018 r. (nr MOPS.DŚR.4322/304/2/SP/2017) Prezydent Miasta Wałbrzycha (dalej: Prezydent Miasta, organ pierwszej instancji), po rozpoznaniu wniosku G. K. z dnia 7 maja 2018 r., przyznał wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem (K. K.) na okres od 1 marca 2018 r. do 30 kwietnia 2020 r. Decyzjami z dnia 7 stycznia 2019 r. i 3 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta zmienił decyzję z dnia 9 maja 2018 r. w zakresie kwoty przysługującego świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie, decyzją z dnia 11 maja 2020 r. Prezydent Miasta działając na postawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) i art. 15h ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) zmienił z urzędu wskazany w decyzji z dnia 9 maja 2018 r. okres przysługującego świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie, z okresu "od 1 marca 2018 r. do 30 kwietnia 2020 r." na okres " od 1 marca 2018 r. do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". Po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego w związku z zaistnieniem wątpliwości co do faktu sprawowania opieki nad córką przez G. K., pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany/uchylenia decyzji z dnia 9 maja 2018 r., w kształcie nadanym decyzją z dnia 7 stycznia 2019 r. 3 stycznia 2020 r. i 11 maja 2020 r. Następnie w - wydanej na podstawie art. 163 k.p.a, art. 17 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: u.ś.r.) - decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r. (nr MOPS.DŚ.4322/304/2/ŚP/U/2017) Prezydent Miasta uchylił decyzję z dnia 9 maja 2018 r. o ustaleniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad córką K. (w kształcie nadanym decyzjami zmieniającymi, wymienionymi w decyzji o uchyleniu). W treści tej decyzji organ przytoczył treść art. 163 k.p.a, nadto, treść art. 32 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. Następnie podniósł, że w trakcie przeprowadzonego przez pracownika wywiadu odnośnie sprawowania przez G. K. opieki nad niepełnosprawną córką K. ustalono, że strona nie sprawuje wymaganej opieki nad córką. Z tego względu, świadczenie pielęgnacyjne od kwietnia 2023 r. stronie nie przysługuje. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) z dnia 27 czerwca 2023 r. (nr SKO 4103/684/2023) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jak wynika z treści tej decyzji, z informacji uzyskanej od sąsiadów strony wynika, że strona nadużywa alkoholu i nie sprawuje właściwej opieki nad dziećmi. Na okoliczność sprawowania opieki nad dzieckiem na które pobierane jest świadczenie pielęgnacyjne przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego oraz przesłuchano stronę oraz jej żonę M. K. Organ pierwszej instancji ustalił, że strona prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz pięciorgiem dzieci. Dwoje dzieci posiada orzeczenie zaliczające je do osób niepełnosprawnych. Rodzicom przyznano z tego tytułu świadczenia pielęgnacyjne (matce na syna S., a ojcu na córkę K.). Z przesłuchania strony oraz jej małżonki wynika, że G. K. odprowadza dzieci rano "na przewóz", natomiast odbiera je potem żona. Matka dzieci wychodzi z dziećmi, w tym również z K., na spacery i do lekarza. M. K. podaje córce K. leki (rano i wieczorem), pomaga jej w lekcjach, gotuje posiłki, które K. spożywa samodzielnie. Pomaga jej przy myciu głowy. Córka K. uczona jest samodzielności (sama przygotowuje sobie kanapki, sama się myje (za wyjątkiem mycia głowy). Gdy dzieci są w szkole, G. K. pozostaje w domu. W ramach przedstawionych w tej decyzji ustaleń faktycznych organ drugiej instancji zwrócił również uwagę na to, że z notatki służbowej pracownika socjalnego w dniu 6 kwietnia 2023 r., sporządzonej na podstawie rozmowy z sąsiadami oraz "własnych obserwacji dokonanych podczas pobytu w środowisku strony" wynika, że strona rzadko jest widywana z dziećmi, "swój czas poświęca kolegom i wystawaniu obok bloku". Słucha głośno wulgarnej muzyki, wulgarnie odnosi się do dzieci, co sąsiedzi słyszą przez ścianę. Często widywana jest w okolicy swojego budynku jak spożywa alkohol. W opinii sąsiadów jest ona osobą wulgarną, popadającą w konflikty i nie reagującą na uwagi i skargi. Wskazując na zebrany w sprawie materiał dowody organ drugiej instancji skonstatował, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a opieką nad córką K., albowiem opieka ta nie przybiera takiego zakresu by uniemożliwiać stronie podjęcie zatrudnienia. Opieka ta ogranicza się jedynie do doprowadzenia córki na miejsce, skąd zabierana jest samochodem do szkoły oraz do uczestniczenia w zebraniach szkolnych. Resztę czynności związanych z opieką nad córką K. wykonuje jej matka, co zostało potwierdzone w trakcie przesłuchania strony i M. K. w dniu 30 marca 2023 r. Jak zaznaczyło SKO, w sprawie nie bez znaczenia jest opinia pracownika socjalnego, który zaobserwował, że strona nadużywa alkoholu, spędza sporo czasu przed blokiem z kolegami, nie jest widywana w towarzystwie dzieci. Wskazując na te wszystkie okoliczności organ uznał, że w sprawie wystąpiły "inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń" w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzji SKO strona zarzuciła: I. błąd w ustaleniach faktycznych sprawy, polegający na stwierdzeniu, iż skarżący nie wykonuje właściwie opieki nad małoletnią K., w szczególności aby jego rolą było tylko odtransportowywanie córki do autobusu, a następnie wykonywaniem wszelkich czynności zajmuje się matka dziecka, w sytuacji w której nie zostało to w żaden sposób udowodnione, nie wynika to bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, II. naruszenie: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a poprzez: - brak wyczerpującego i rzetelnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a wskutek tego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia na założeniu, że rolą skarżącego jest wyłącznie odtransportowanie córki na autobus, w sytuacji w której zakres opieki skarżącego pozostaje większy, albowiem w zasadzie wszelka konieczna opieka nad dzieckiem jest sprawowana właśnie przez skarżącego; - dokonanie ustaleń o charakterze dowolnym, nieznajdującym potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności uznaniu, że faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje matka dziecka, a skarżący poświęca czas na spotkania ze znajomymi oraz spożywanie w tym czasie alkoholu, podczas gdy taki stan sprawy nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, a kierowane w stronę skarżącego negatywne opinie nie zostały w żaden sposób udowodnione; III. naruszenie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na odmowie dalszego przyznawania świadczenia ojcu dziecka świadczenia pielęgnacyjnego i uznanie, że skarżący może podjąć zatrudnienie, w sytuacji w której nie może on podejmować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W kontrolowanej sprawie wystąpiły przesłanki do uwzględnia skargi. Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja SKO z dnia 27 czerwca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 kwietnia 2023 r. o uchyleniu decyzji z dnia 9 maja 2018 r. mocą której skarżącemu ustalone zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad córką K. W podstawie prawnej decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Wałbrzycha powołał się na art. 163 k.p.a. oraz art. 25 ust. 1 i art. 32 ust. 1 u.ś.r. Przypominając kolejno treść wspomnianych przepisów wskazać trzeba, że art. 163 k.p.a. przyznaje kompetencje organom administracji publicznej do uchylenia lub zmiany decyzji na mocy której strona nabyła prawom także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13, o ile przewidują to przepisy szczególne. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 us.r., w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z kolei przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Jak wynika z argumentacji pomieszczonej w zaskarżonej decyzji, zasadność uchylenia decyzji z dnia 9 maja 2018 r. (z uwzględnieniem jej późniejszych zmian) w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ uzasadniał brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a opieką nad córką K. W ocenie tego organu, ustalenia poczynione w sprawie przez organ pierwszej instancji, a mianowicie że "strona nie sprawuje wymaganej opieki nad córką K." wskazują na ziszczenie się w sprawie przesłanki wystąpienia "innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń" w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zdaniem Sądu, tego rodzaju stanowisko należy uznać na tym etapie sprawy za przedwczesne, co w dużym stopniu wynika z braku wyczerpującej argumentacji jaką zaprezentował organ drugiej instancji na poparcie swojego stanowiska, choć nie tylko. Należy bowiem dostrzec, że utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji decyzja pierwszoinstancyjna (z dnia 28 kwietnia 2023 r.) nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a., albowiem treść tej decyzji ogranicza się w istocie jedynie do przytoczenia przepisów prawa oraz ogólnego, końcowego wniosku, że: "W trakcie przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu odnośnie do sprawowania przez [...] G. K. opieki nad niepełnosprawną córką K. K. ustalono, że [...] G. K. nie sprawuje wymaganej opieki nad K. K.". Niedostrzeżenie tego uchybienia przez organ drugiej instancji i utrzymanie decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r. w obrocie prawnym jako prawidłowej należy rozpatrywać w kategorii naruszenia prawa strony do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez organy administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji (art. 15 k.p.a.). Niezależnie od tej uwagi należy podnieść, co zostało już zasygnalizowane na wstępie, że jakkolwiek decyzja SKO zawiera bardziej pogłębioną argumentację aniżeli zaprezentowana przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha, to jednak nie daje ona Sądowi dostatecznych podstaw do oceny, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 32 ust.1 u.ś.r. w postaci wystąpienia "innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń". Co nie budzi wątpliwości, przedmiotem rozstrzygnięć weryfikowanych w trybie art. 32 u.ś.r. jest nabycie prawa do świadczeń rodzinnych. W sprawie, chodzi o weryfikację w tym trybie decyzji z dnia 6 maja 2018 r. o ustaleniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką K. Z punktu widzenia stopnia szczegółowości argumentacji przedstawionej przez SKO, szczególną wagę należy przypisać stwierdzeniu, iż przewidziany w art. 32 u.ś.r. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt II SA/Po 657/22). W konsekwencji, obowiązkiem organu jest wykazanie, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do stanu pierwotnego, stanowiącego podstawę przyznania prawa do świadczenia rodzinnego, a także, że zmiana ta obejmuje okoliczności istotne z punktu widzenia nabycia tego prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II SA/łd 1055/23). Przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zasadniczo reguluje art. 17 ust. 1 u.ś.r. W myśl tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 9 maja 2018 r., na mocy której ustalono stronie w powołaniu na art. 17 ust.1 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką K. na okres od 1 marca 2018 r. do 30 kwietnia 2020 r. Decyzją z dnia 11 maja 2020 r. organ zmienił z urzędu okres przysługującego świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2018 r. do upływu do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Co ważne, organ wydający decyzję z dnia 9 maja 2018 r. na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od uzasadnienia tej decyzji z uwagi na to, że decyzja w całości była zgodna z żądaniem strony. W kontekście oceny wystąpienia przesłanek do uchylenia tej decyzji w trybie art. 32 u.ś.r. istotnego znaczenia nabierają zatem ustalenia faktyczne poczynione w toku wywiadu środowiskowego, jaki poprzedzał wydanie decyzji z dnia 9 maja 2018 r., a dotyczące zakresu i rodzaju czynności opiekuńczych, jakie wykonywał skarżący przy córce na dzień przyznania mu rzeczonego świadczenia rodzinnego. Tego rodzaju ustaleń natomiast brak jest w decyzji objętej zarzutami skargi. Zastosowanie art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ uzasadnia tymczasem brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a opieką nad córką K. Niewątpliwie, by stwierdzić, że wystąpiła zmiana okoliczności względem ustaleń faktycznych stanowiących podstawę ustalenia mu tego prawa w decyzji z dnia 9 maja 2018 r. Sąd musi dysponować wiedzą o tym, jakie okoliczności faktyczne przesądziły o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd oczywiście dostrzega argumentację organu ukierunkowaną na wykazanie, że ciężar opieki nad niepełnosprawną K. spoczywa na matce dziecka, a małżonce strony. Dostrzega Sąd w tym kontekście również argumentację organu wskazującą na to, że z informacji uzyskanych przez organ wynika że strona dzień spędza na spożywaniu alkoholu z kolegami przez blokiem mieszkalnym, ograniczając się jedynie do dostarczenia córki na rano na autobus do szkoły oraz do udziału w zebraniach szkolnych. Nadto także, argumentację organu wskazującą na to, że córka K. uczęszcza do szkoły. Akcentowaną przez organ okoliczność ograniczonej jedynie aktywności strony w sprawowaniu opieki nad córką bez odniesienia się do pierwotnych ustaleń w zakresie rodzaju i intensywności opieki nad małoletnią K. (przyjętych w decyzji z dnia 9 maja 2018 r.) nie daje jednak Sądowi na tym etapie dostatecznych przesłanek do oceny wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 32 ust.1 u.ś.c. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu z uwagi na jej uzasadnienie jawi się zatem jako przedwczesna. W sprawie nie może również umknąć uwadze Sądu to, że przeprowadzając postępowanie weryfikujące istnienie przesłanki do dalszego pobierania przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego organ pierwszej instancji nie poczynił wyczerpujących ustaleń odnośnie do tego, jak faktycznie przebiega opieka nad niepełnosprawną K. Pożądane byłoby przesłuchanie na tę okoliczność małżonki strony (w charakterze świadka) celem ustalenia, czy czynności opiekuńcze przy córce K., jakie wykonuje M. K. mają charakter li tylko czynności o charakterze wspierającym opiekę wykonywaną przez jej męża, czy też, w istocie małżonka strony "wyręcza" swojego męża w powinności opiekowania się córka K. Zasadne wydaje się postawienie temu świadkowi pytań odnośnie do tego jakich czynności opiekuńczych wymaga córka K. i kto te czynności realizuje co do zasady, tj. w przeważającej mierze. Niewątpliwie, do poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie mogłoby też przyczynić się wystąpienie do szkoły z zapytaniem o to, które z rodziców – ojciec czy matka w ocenie nauczyli zasadniczo sprawuje opiekę nad małoletnią K. W nawiązaniu do czynności procesowych przeprowadzonych z udziałem strony i jej małżonki, a utrwalonych w aktach sprawy w formie protokołów "z przesłuchania świadka-strony" z dnia 30 marca 2023 r. należy zwrócić uwagę w pierwszej kolejności, że przepisy procedury nie przewidują dowodu z jednoczesnego przesłuchania i strony i świadka oraz utrwalenia tego przesłuchania w formie jednego (wspólnego) protokołu. Jakkolwiek zatem organ operuje pojęciem dowodu z przesłuchania strony i jego małżonki, to ta czynność organu nie może zostać uznana za skuteczną procesowo. Wspomnieć w tym miejscu trzeba, że czynność przesłuchania świadka jest ściśle uregulowana w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. świadek może składać zeznania i może zostać przesłuchany, jednakże z zachowaniem wymogów wynikających z art. 79 § 1 k.p.a. Natomiast strona stosownie do art. 79 § 2 k.p.a. ma prawo brać udział w przeprowadzaniu tego dowodu, może zadawać świadkowi pytania oraz składać wyjaśnienia. Uzupełniająco należy również dodać, że jakkolwiek oczywiście nie zasługuje na akceptację okoliczność nadużywania alkoholu przez skarżącego, to jednak w sprawie nie zostało wykazane, by z powodu nadużywania alkoholu skarżący nie sprawował opieki nad córką K. Fakt problemów alkoholowych skarżącego wynika z anonimowego donosu sąsiadów oraz notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 6 kwietnia 2023 r. Żaden z sąsiadów nie został przesłuchany w toku postępowania na tę okoliczność. Problemu alkoholowego strony nie dotyczyły także pytania skierowane do małżonki strony. Uzupełniająco już tylko należy wskazać, że także gdyby przesłankę z art. 32 ust. 1 u.ś.r. rozumieć w realiach kontrolowanej sprawy jako zaprzestanie sprawowania opieki przez skarżącego to tak rozumiana przesłanka nie została wykazana w sprawie ponad wszelką wątpliwość. Z tych powodów, stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co miało wpływ na przedwczesne zastosowanie art. 32 u.ś.r. nadto również, stwierdzając naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Sąd działając na podstawie 145 § pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na skutek oczywistego przeoczenia, Sąd nie orzekł w wyroku o kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony. Z tego względu, strona może wnosić o uzupełnienie wyroku w zakresie nieorzeczonych kosztów postępowania, na zasadach wynikających z art. 157 § 1 p.p.s.a. Rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę jest uwzględnienie stanowiska Sądu zawartego w wyroku, dokonanie uzupełniających ustaleń faktycznych, zgodnie z procedurą administracyjną i wskazówkami Sądu, oraz , stosownie do poczynionych ustaleń, wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło