IV SA/Wr 57/24
WyrokWSA we Wrocławiu2024-09-25
Skład orzekający: Annetta Makowska-Hrycyk, Daria Gawlak-Nowakowska, Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, w szczególności czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością sprawowania opieki a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji błędnie oceniły przesłankę rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Sąd podkreślił, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, które było podstawą odmowy, utraciło konstytucyjność. Ponadto, sąd stwierdził, że organy nieprawidłowo oceniły związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością sprawowania opieki a brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, co stanowiło naruszenie prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że spełnione są przesłanki opieki, ale nie spełniono warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję, uznając, że wprawdzie wyrok TK wyklucza stosowanie przepisu o momencie powstania niepełnosprawności, ale brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącego z zatrudnienia a sprawowaną opieką, gdyż ostatnie zatrudnienie ustało przed rozpoczęciem sprawowania opieki. Skarżący w skardze argumentował, że przejął opiekę po śmierci ojca i nie mógł podjąć zatrudnienia z powodu konieczności opieki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Góry.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/509/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Góry z dnia 16 listopada 2023 r. nr OPS.4702.522.IX.2023.
Przedmiotem skargi M. S. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/509/2023 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Góry z dnia 16 listopada 2023 r. nr OPS.4702.522.IX.2023 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący w dniu 30 sierpnia 2023 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – E. S. (ur. [...] r.). Do wniosku dołączył m.in. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki z dnia 24 stycznia 2020 r. ważnym do 31 stycznia 2023 r., zaświadczenia i świadectwa pracy skarżącego oraz akt zgonu ojca skarżącego (męża matki).
W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 26 stycznia 2023 r. na stałe.
W dniu 22 września 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, a w dniu 19 września 2023 r. – bezskuteczna próba przesłuchania przez organ matki skarżącego.
Organ pierwszej instancji pozyskał zaświadczenie Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 14 listopada 2023 r. o ustanowieniu skarżącego opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej matki i w złożeniu przez niego przyrzeczenia w tym dniu. Ponadto ustalił, że skarżący został wezwany przez ten sąd do złożenia oświadczenia, czy wyrazi zgodę na pełnienie funkcji opiekuna prawnego nad ubezwłasnowolnioną matką wobec zgonu dotychczasowego jej opiekuna prawnego – wezwanie z dnia 5 października 2023 r.
Decyzją z dnia 16 listopada 2023 r. wydaną na podstawie m.in. art. 17 oraz art. 32 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023, poz. 390; dalej: u.ś.r.) Burmistrz odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. z tytułu opieki nad matką skarżącego. Ustalił, że matka skarżącego posiada wieloletni wywiad chorobowy, z którego wynika, że była leczona psychiatrycznie z powodu zespołu amnestycznego, logiczny kontakt z nią jest niemożliwy: orientacja autopsychiczna - nieprawidłowa, orientacja allopsychiczna - całkowicie zaburzona, zachowanie irracjonalne, trwałe deficyty poznawcze, wobec tego wymaga stałego i całodobowego nadzoru. Ustalił, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 3 grudnia 2019 r. Na podstawie wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji ustalił, że nawiązanie kontaktu z matka skarżącego było niemożliwe. Z powodu choroby wymaga opieki w nocy i w dzień, ponieważ sama dla siebie jest zagrożeniem, często żywność wypada jej z rąk, je zachłannie, nie zawsze załatwia potrzeby fizjologiczne w toalecie, nie wie, gdzie się znajduje, myli ludzi, ciągle czegoś szuka, rozrzuca ubrania i dokumenty, na pytania odpowiada nie na temat, zachowuje się nieadekwatnie do sytuacji, ucieka z domu, a poza domem wyrywa się i ucieka, zaczepia ludzi. Ponadto ustalił, że maż matki i jednocześnie ojciec skarżącego zmarł w dniu 25 lutego 2023 r., a skarżący wspomagał ojca w opiece nad matką. Oceniając te okoliczności oraz zakres sprawowanej przez skarżącego opieki Burmistrz stwierdził, że stan zdrowia matki skarżącego wskazuje na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki w związku z ograniczeniami wynikającymi z niepełnosprawności. Zakres sprawowanej przez skarżącego opieki ocenił jako intensywny, o szczególnym charakterze, nieprzerwany, wymagający stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania. Uznał, ze konieczność sprawowanej opieki uzasadnia rezygnację z pracy zawodowej przez skarżącego.
W konsekwencji, Burmistrz stwierdził, że skarżący spełnia warunki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ sprawuje stała i całodobową opiekę nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego stanowi natomiast okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącego nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia bądź – 25 roku życia w przypadku kontynuowania nauki w szkole lub szkole wyższej, czego wymaga art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W wyniku odwołania zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, inaczej niż Burmistrz, przyjęło niedopuszczalność zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443), który stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 32 Konstytucji RP. Powołując się na ustalenia, w tym wydruk z Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (KSMON), dokumentację medyczną matki skarżącego, wywiad środowiskowy i zaświadczenia lekarskie, a także świadectwa pracy i dowodów z przesłuchania skarżącego oraz zaświadczenie SR w Głogowie z 14 listopada 2023 r. organ odwoławczy ustalił, że skarżący mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ostatnie - z 1 września 2023 r. wydane na stałe). Przywołał ustalenia dotyczące stanu zdrowia matki skarżącego oraz przebieg pracy skarżącego i odmiennie od organu pierwszej instancji stwierdził, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem z zatrudnienia a wykonywaną opieką nad matką skarżącego. Nie wystąpiła bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad matką, ponieważ skarżący zaczął opiekować się matką pod koniec lutego 2023 r. (po śmierci ojca), a ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało pod koniec czerwca 2022 r. z powodu rozwiązania umowy przez pracodawcę , którego przyczyną było ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez skarżącego. Ponadto skarżący wykazał, że pracował jedynie 11 miesięcy w swoim życiu (ma obecnie 30 lat) i na pięć udokumentowanych stosunków pracy aż cztery zostały rozwiązane za porozumieniem stron, a jedna z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Organ odwoławczy wskazał, ze skarżący nie udowodnił, że rozwiązanie stosunków pracy za porozumieniem stron wynikało z konieczności sprawowania opieki nad matką, a jednocześnie sam oświadczył, że opiekę te zaczął sprawować po śmierci ojca. SKO oceniło, że jedynym powodem wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu, a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o ponowne rozstrzygniecie sprawy i przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem całodobowej i stałej opieki nad matką. Uzasadniał, że po śmieci ojca przejął całkowitą opiekę nad matką. Podkreślił, że ojciec chorował kardiologicznie, zapadło mu się płuco, w późniejszym czasie był diagnozowany onkologicznie. Cały czas pomagał ojcu w opiece nad chorą matką. Nie mógł pozwolić, by chory ojciec wszystko robił sam. Podał, że rozwiązanie umowy ze spółdzielnią mleczarską było spowodowane tym, że skarżący nie przyszedł do pracy, bo ojciec wymagał pomocy, a skarżącemu nie udzielono urlopu na żądanie i następnie zwolniono dyscyplinarnie. Po utracie pracy skarżący pracował dorywczo (na budowach, koszenie trawników) w okresie letnim 2022 r. i nie miał umów o pracę, które mógłby okazać w organie. Pracował też zagranicą. Jest gotowy podjąć każdą pracę i wolałby takie życie prowadzić, ale niestety nie stać go na umieszczenie matki do domu pomocy społecznej ani wynajęcie opiekunki. Zapewnia matce stałą, codzienną opiekę w dzień i w nocy. Nie może angażować w pomoc swojej partnerki, bo za miesiąc ma wyznaczony termin porodu. I obecnie przebywa u rodziców. Nigdy nie korzystał z żadnej pomocy społecznej, zawsze pracował. Posądzanie skarżącego o chęć uzyskania zastępczego dochodu w postaci wnioskowanego świadczenia za opiekę nad matką jest bezpodstawne i obraźliwe dla skarżącego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kontrola legalności dotyczy decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W sprawie organy obu instancji różniły się w ocenie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r.
Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r., lecz zaistniała przesłanka negatywna z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i z tego powodu prawa tego odmówił skarżącemu. Z kolei organ odwoławczy za niedopuszczalne uznał zastosowanie w sprawie art. 17 ust.1b u.ś.r., lecz jednocześnie inaczej niż organ pierwszej instancji stwierdził brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, tj. brak jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r.
Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może mieć w sprawie zastosowania ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443), który stwierdził niezgodność ww. przepisu z art. 32 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. W tym więc zakresie zaskarżona decyzja pomijając przesłankę momentu powstania niepełnosprawności u matki skarżącego jest prawidłowa. Brak było bowiem podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W sprawie nie jest sporne, że na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny wobec matki, która legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Istotą sporu w sprawie jest zatem spełnienie przez skarżącego przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, dotyczącej rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia wobec konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Zgodnie art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Norma ta wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową.
Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 16 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 282/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), że bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca - w tym przypadku skarżący - zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (bez względu na powód), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21, CBOSA). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19, CBOSA). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie.
W sprawie poddanej kontroli sądowej organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, nie kwestionował stanu zdrowia matki skarżącego ani zakresu czynności opiekuńczych. Przyjął zatem, że opieka sprawowana przez skarżącego jest stała i całodobowa.
Zgodne ustalenia i ich ocena dokonana przez oba organy w zakresie charakteru opieki i zakresu czynności opiekuńczych skarżącego są prawidłowe.
Zebrane w sprawie dowody jednoznacznie wskazują, że matka skarżącego jest osobą całkowicie niesamodzielną, z którą nie można nawiązać logicznego kontaktu, wymagającą stałego i całodobowego nadzoru ze względu na nieracjonalne zachowanie zagrażające jej samej i otoczeniu oraz ze względu całkowity brak kontroli nad własnymi potrzebami o każdym charakterze i ich zaspokajaniem, a także ze względu na proces leczniczy.
Przedstawiona wyżej wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 ) u.ś.r. wskazuje, że okoliczności, w tym powód, rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Wykładni tej organ odwoławczy nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji, czym naruszył ww. przepis prawa materialnego i co ma wpływ na wynik sprawy.
Analiza przebiegu zatrudnienia skarżącego i niepodejmowanie pracy po dacie dyscyplinarnego zwolnienia nie ma znaczenia dla oceny przesłanki związku przyczynowego w rozumieniu art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r., skoro nie może być żadnych wątpliwości – i takich wątpliwości nie miały też organy obu instancji – że stan zdrowia matki skarżącego uniemożliwia mu w dacie złożenia wniosku podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Niezależnie od tego, Sąd zauważa, ze akta administracyjne – wbrew ocenie organu odwoławczego – uprawodopodabniają powody utraty zatrudnienia przez skarżącego w czerwcu 2022 r. i niepodejmowanie stałego zatrudnienia po tej dacie. Zalegają bowiem w nich dowody, których organ odwoławczy nie ocenił należycie. Dotyczy to przyczyn i okoliczności śmierci ojca skarżącego (karta zgonu), przejęcia przez skarżącego funkcji opiekuna prawnego ubezwłasnowolnionej matki, fakt przebywania drugiego syna matki skarżącego od 8 lat poza Polską i nieutrzymywania kontaktu z matką (wywiad środowiskowy), po śmierci ojca - brak innych osób do pomocy w sprawowaniu opieki poza skarżącym (oświadczenie skarżącego w trybie art. 75 § 2 k.p.a.). SKO dowodów tych nie wzięło pod uwagę i nie poddało dalszemu procesowi dowodowemu, jeśli uznało je za niewystarczające do uznania, że skarżący wspomagał ojca w opiece nad matką, co przecież mogło mieć wpływ na przebieg zatrudnienia skarżącego.
Nieakceptowalny - jako wewnętrznie sprzeczny i pozbawiony logiki - jest wnioskowanie SKO, że aktualne niepodejmowanie pracy przez skarżącego nie jest spowodowane sprawowaniem opieki nad matką, ponieważ gdyby nie konieczność opieki nad matką skarżący i tak nie podjąłby zatrudnienia.
Z jednej bowiem strony SKO ustaliło, że charakter opieki i jej zakres uniemożliwia skarżącemu podjęcie aktualnie zatrudnienia, a z drugiej - kwestionuje zaistnienie tego związku przyczynowo-skutkowego.
Równie błędne i nieuprawnione jest wywodzenie z obiektywnych i bezspornych ustaleń w sprawie, także dla organu odwoławczego, że skarżący przy składaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. wniosku o przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne (zatem po śmierci ojca) kierował się chęcią uzyskania zastępczego dochodu, a nie koniecznością sprawowania opieki uniemożliwiająca mu podjęcie zatrudnienia.
Przedstawiona w skardze argumentacja dowodzi, że organ odwoławczy nie wyjaśnił okoliczności, które uznał za podstawę istotnych jego zdaniem ustaleń w sprawie, a jednocześnie uniemożliwił skarżącemu przedstawienie stanowiska i dowodów przeciw tym ustaleniom. Naruszył w ten sposób prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu i w konsekwencji – prawo do obrony w rozumieniu i Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych UE. Zaniedbania te nie wpływają jednak na wynik sprawy, ponieważ niespornie w sprawie zostało ustalone, że skarżący składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie miał możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną o znacznym stopniu i całkowicie niesamodzielną matką.
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej SKO uwzględni cenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło