IV SA/Wr 571/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 571/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich fizyki postanawia: przyznać skarżącemu A. B. pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 15 października 2010 r. skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie i ustanowienie adwokata w osobie P. M. Na uzasadnienie żądania podał, że od lat jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jedyne środki finansowe jakie uzyskuje, otrzymuje od rodziców, w zamian za opiekę nad nimi. Dodatkowo podniósł, że w innej rozpoznawanej przez Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu sprawie – IV SA/Wr 404/08 - której de facto kontynuacją jest rozpoznawana sprawa, przyznane zostało mu prawo pomocy. Na potwierdzenie przedstawionych twierdzeń, skarżący przedłożył zaświadczenie z Urzędu Pracy w G. oraz rachunki za czynsz i media. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wyjaśniając w uzasadnieniu, że fakt, iż skarżący stara się ukończyć studia doktoranckie, nie zwalania go z obowiązku aktywnego poszukiwania zatrudnienia, a sam fakt pozostawania bez pracy, nie uzasadniania przyznania prawa pomocy. We wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciwie, skarżący podniósł, że w złożonym wniosku szczegółowo przedstawił swoją sytuację życiową i materialną, natomiast odmowa przyznania mu prawa pomocy spowodowuje brak możliwości rozpoznawania sprawy, a tym samym naruszy jego gwarantowane prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem Sądu podniesione przez stronę w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z materiału zebranego w sprawie, skarżący w chwili obecnej nie uzyskuje stałych dochodów, nie posiada nawet środków na regulowanie bieżących płatności. Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości, od lat nie uzyskuje dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Sąd mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności stwierdził, że skarżący wykazał, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia, wobec wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym. Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Zarządzenie 1. odnotować; 2. odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć, razem z pouczeniem o zażaleniu: skarżącemu, 3. odpis postanowienia wraz z informacją o adresie do doręczeń skarżącego przekazać Okręgowej Radzie Adwokatów we Wrocławiu, wskazując, że stosownie do brzmienia art. 244 § 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 10 kwietnia 2010 r., skarżący wnosi o ustanowieniem pełnomocnikiem z urzędu adw. Petera Mohlek 4. kalendarz 7 dni na ewentualne wywiedzenie zażalenia.