IV SA/Wr 571/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia .... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich fizyki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, od dwóch lat jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów. Dodał, że niniejsza sprawa jest kontynuacją sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 404/08, w której tut. Sąd przyznał mu prawo pomocy. W piśmie z dnia 30 października 2010 r. wnioskodawca oświadczył, że jego niezbędne koszty utrzymania pokrywają rodzice, a wydatki te kształtują się następująco: opłata za mieszkanie ok. 400 zł; za telefon, Internet, telewizję- ok. 100 zł i koszty wyżywienia- ok. 300 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu (choćby dorywczego) uzyskiwanego przez siebie; nie złożył do akt dowodu potwierdzającego otrzymywanie od swoich rodziców środków finansowych i ich wysokość; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazał z jakiego źródła czerpał i czerpie środki na pokrycie swoich publikacji naukowych; nie przedstawił także dowodów, że aktywnie poszukuje stałego zatrudnienia. Co więcej z treści jego pism wynika, że nie szukał i nadal nie ma zamiaru znaleźć stałego zatrudnienia. Zdaniem Sądu skarżący uważa, że jego aktywność w kierunku ukończenia studiów doktoranckich uzasadnia w stopniu wystarczającym jego brak troski o zapewnie sobie samodzielnie stałego źródła finansowania. Podkreślić należy, że skarżący ma ...lat, nie wykazał, że istnieją jakieś przeciwwskazania (np. schorzenia) uniemożliwiające mu podjęcie pracy, a mimo to od 1993 r. (z niewielkim tylko przerwami) cały czas zabiega jedynie o to aby rejestrować się jako osoba bezrobotna. Myli się skarżący uważając, że sam fakt posiadania statusu bezrobotnego zapewnia mu prawo do otrzymania zwolnienia od kosztów sądowych czy ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Jak wskazuje cytowany na wstępie przepis- jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie posiada on obiektywnie żadnych środków (źródeł dochodu), z których mógłby sfinansować kosztów postępowania. Zwykle osoba bezrobotna rzeczywiście takich środków nie posiada, jednak w przypadku skarżącego sytuacja wygląda inaczej. Skarżący nie ukrywa, że chociaż sam jest bezrobotny i nie osiąga dochodu, to jego potrzeby materialne zaspokoją rodzice. Podkreślić należy, że w postępowaniu o sygn. akt IV SO/Wr 11/10 (wniosek rozpoznawany miesiąc temu) skarżący wskazywał, że jego wydatki wynoszą ok. 1.900 zł (w tym sama opłata za telefon – 342 zł), wydatki te pokrywali mu rodzice i skarżący nie wskazywał, że ww. kwota jest już kwotą graniczną, na którą sfinansowanie jego rodziców jest stać. Co ciekawe- wskazywana przez niego w aktualnym wniosku wysokość niezbędnych wydatków jest już o wiele niższa (800 zł), a zatem nie istnieją przeszkody aby skarżący zwrócił się do swoich rodziców o sfinansowanie mu wpisu sądowego w sprawie prowadzonej w jego żywotnym interesie. Do oceny bowiem możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dodać również należy, że oceniając wniosek należy badać czy trudności finansowe w jakich znalazł się wnioskodawca są następstwem niekorzystnego zbiegu okoliczności czy związane są raczej z jego zawinionym postępowaniem. Oczywiście tylko w przypadku pierwszym wniosek będzie zasadny. W ocenie Sądu skarżący nie czyni w ogóle starań aby zmienić swoją sytuację życiową (tj. usamodzielnić się, uzyskać źródło dochodu [choćby z prac dorywczych] itd.). Dodać należy, iż sam fakt, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 404/08 tut. Sąd przyznał skarżącemu prawa pomocy nie determinuje aktualnie Sądu do wydania tożsamego rozstrzygnięcia. Wniosek o prawo pomocy w każdej z inicjowanej przez skarżącego sprawie jest odrębnie rozpoznawany. Skarżący każdorazowo jest obowiązany przedstawić i udokumentować swoją aktualną sytuację materialną, a Sąd każdorazowo ma uprawnienie do oceny wniosku i uznania czy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności go przekonują. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do otrzymania nadzwyczajnego uprawnienia jakim jest przyznanie prawa pomocy. Co więcej- składane przez niego oświadczenia budziły wątpliwości co do ich wiarygodności (np. w kwestii źródeł dochodu, wysokość otrzymywanego wsparcia finansowego do rodziców, itp.) Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.