IV SA/Wr 573/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – lków ( spr.), Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia należności podlegającej zwrotowi z tytułu świadczonych posiłków oraz zobowiązania do zwrotu ustalonej kwoty oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania K. E. od decyzji z dnia [...], nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta J., Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., w sprawie: 1) ustalenia należności podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie 4.165,50 zł z tytułu posiłków świadczonych na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] w okresie: a) od dnia 2006/08/30 do dnia 2006/10/31, b) od dnia 2006/11/01 do dnia 2007/04/30, c) od dnia 2007/08/18 do dnia 2007/10/31, d) od dnia 2007/11/01 do dnia 2008/04/30, e) od dnia 2008/05/01 do dnia 2008/10/31, f) od dnia 2008/11/01 do dnia 2009/04/30. 2) zwrotu powyższej kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdzono: że po przeprowadzeniu postępowania, wznowionego z urzędu postanowieniem Nr [...] z dnia [...] ., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., wydał w dniu [...] decyzję Nr [...], w której orzekł: I. 1. uchylić w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków od dnia 30 sierpnia 2006r. do dnia 31 października 2006r. 2. przyznać K. E. świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków noszonych od dnia 2006/08/30 do dnia 2006/10/31 przez 7 dni w tygodniu. Dzienna stawka żywieniowa wynosi 5,50 zł za 1 posiłek dziennie. Typ posiłku - pełen obiad. Posiłki wydawane przez: Dzienny Ośrodek Wsparcia w J., ul. [...]. Biorcą świadczenia jest K. E. 3. ustalić odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów tj. 5,50 zł za 1 posiłek. 4. należność za posiłki (63 dni) w okresie od dnia 2006/08/30 do dnia 2006 10 31 w łącznej kwocie 346,50 zł (słownie: trzysta czterdzieści sześć złotych pięćdziesiąt groszy) należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., ul. [...] w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. II. 1. uchylić w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków od dnia 1 listopada 2006r. do dnia 30 kwietnia 2007r. 2. przyznać K. E. świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków noszonych od dnia 1 listopada 2006r. do dnia 30 kwietnia 2007r. przez 7 dni w tygodniu. Dzienna stawka żywieniowa wynosi 5,50 zł za 1 posiłek dziennie. Typ posiłku -pełen obiad. Posiłki wydawane przez: Dzienny Ośrodek Wsparcia w J., ul. [...] Biorcą świadczenia jest K. E. 3. ustalić odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów tj. 5,50 zł za 1 posiłek. 4. należność za posiłki (79 dni) w okresie od dnia 2006/11/01 do dnia 2007/04/30 w łącznej kwocie 434,50 zł (słownie: czterysta trzydzieści cztery złote pięćdziesiąt groszy) należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., ul. [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. III. 1. uchylić w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków od dnia 18 sierpnia 2007r. do dnia 31 października 2007r. 2. przyznać K. E. świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków noszonych od dnia 18 sierpnia 2007r. do dnia 31 października 2007r. przez 7 dni w tygodniu. Dzienna stawka żywieniowa wynosi 5,80 zł za 1 posiłek dziennie. Typ posiłku -pełen obiad. Posiłki wydawane przez: Dzienny Ośrodek Wsparcia w J., ul. [...]. Biorcą świadczenia jest K. E. 3. ustalić odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów tj. 5,80 zł za 1 posiłek. 4. należność za posiłki (75 dni) w okresie od dnia 2007/08/18 do dnia 2007/10/31 w łącznej kwocie 435,00 zł (słownie: czterysta trzydzieści pięć złotych) należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., ul.[...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. IV. 1. uchylić w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków od dnia 1 listopada 2007r. do dnia 30 kwietnia 2008r. 2. przyznać K. E. świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków noszonych od dnia 1 listopada 2007r. do dnia 30 kwietnia 2008r. przez 7 dni w tygodniu. Dzienna stawka żywieniowa wynosi 6,00 zł za 1 posiłek dziennie. Typ posiłku -pełen obiad. Posiłki wydawane przez: Dzienny Ośrodek Wsparcia w J., ul. [...]. Biorcą świadczenia jest K.E. 3. ustalić odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów tj. 6,00 zł za 1 posiłek. 4. należność za posiłki (156 dni) w okresie od dnia 2007/11/01 do dnia 2008/04/30 w łącznej kwocie 936,00 zł (słownie: dziewięćset trzydzieści sześć złotych) należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., ul. [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. V. 1. uchylić w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków od dnia 1 maja 2008r. do dnia 31 października 2008r. 2. przyznać K. E. świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków noszonych od dnia 1 maja 2008r. do dnia 31 października 2008r. przez 7 dni w tygodniu. Dzienna stawka żywieniowa wynosi 6,00 zł za 1 posiłek dziennie. Typ posiłku -pełen obiad. Posiłki wydawane przez: Dzienny Ośrodek Wsparcia w J., ul. [...] Biorcą świadczenia jest K. E. 3. ustalić odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów tj. 6,00 zł za 1 posiłek. 4. należność za posiłki (167 dni) w okresie od dnia 2008/05/01 do dnia 2008/10/31 w łącznej kwocie 1002,00 zł (słownie: jeden tysiąc dwa złote) należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., ul. [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. VI. 1. uchylić w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 30 kwietnia 2009r. 2. przyznać K. E. świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków noszonych od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 30 kwietnia 2009r. przez 7 dni w tygodniu. Dzienna stawka żywieniowa wynosi 6,50 zł za 1 posiłek dziennie. Typ posiłku pełen obiad. Posiłki wydawane przez: Dzienny Ośrodek Wsparcia w J., ul. [...] Biorcą świadczenia jest K. E. 3. ustalić odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów tj. 6,50 zł za 1 posiłek. 4. należność za posiłki (156 dni) w okresie od dnia 2008/11/01 do dnia 2009/04/30 w łącznej kwocie 1014,00 zł (słownie: jeden tysiąc czternaście złotych) należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., ul.[...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W wyniku odwołania K. E. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją Nr [...], z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zobowiązania K. E. do zwrotu - w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się tej decyzji - wydatków za przyznane posiłki: - w okresie od dnia 2006/08/30 do dnia 2006/10/31 w łącznej kwocie 346,50 zł, - w okresie od dnia 2006/11/01 do dnia 2007/04/30 w łącznej kwocie 434,50 zł, - w okresie od dnia 2007/08/18 do dnia 2007/10/31 w łącznej kwocie 435,00 zł, - w okresie od dnia 2007/11/01 do dnia 2008/04/30 w łącznej kwocie 936,00 zł, - w okresie od dnia 2008/05/01 do dnia 2008/10/31 w łącznej kwocie 1002,00 zł, - w okresie od dnia 2008/11/01 do dnia 2009/04/30 w łącznej kwocie 1014,00 zł, i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Następnie, po zawiadomieniu K. E. pismem z dnia 1 marca 2011 r. o wszczęciu z urzędu postępowania, jak też o możliwości czynnego udziału strony w postępowaniu, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wydał decyzję z dnia [...], nr [...] w sprawie: 1) ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie 4.165,50 zł z tytułu posiłków świadczonych na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] w okresie: a) od dnia 2006/08/30 do dnia 2006/10/31, b) od dnia 2006/11/01 do dnia 2007/04/30, c) od dnia 2007/08/18 do dnia 2007/10/31, d) od dnia 2007/11/01 do dnia 2008/04/30, e) od dnia 2008/05/01 do dnia 2008/10/31, f) od dnia 2008/11/01 do dnia 2009/04/30, 2) zwrotu powyższej kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz na podstawie dowodów zebranych w sprawie ustalono, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Otrzymuje alimenty w wysokości 200 zł miesięcznie. Kwota ta stanowi jej bieżący dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W wyniku rodzinnego wywiadu środowiskowego (a także oświadczeń i wyjaśnień strony oraz dowodów zebranych w sprawie) Ośrodek ustalił różnicę w sytuacji dochodowej deklarowanej wcześniej przez stronę i w sytuacji majątkowej faktycznej. Zgodnie z posiadaną dokumentacją strona posiada znaczne zasoby pieniężne, które przechowuje na lokatach bankowych, a którymi mogła dysponować po śmierci swojej matki Z. K. w miesiącu sierpniu 2006r. Jak strona wyjaśniała, pieniądze te zamierzała przeznaczyć na swojej utrzymanie "na starość", zgodnie z wolą rodziców. O istnieniu tych zasobów finansowych strona wiedziała bezpośrednio od swojej matki. Zgodnie z informacją PKO BP Centrum Rozliczeniowe w L. z dnia 7 października 2009r. oraz na podstawie dokumentów dostarczonych przez stronę, składała ona dyspozycje dotyczące operacji na rachunkach lokat bankowych, utrzymując środki finansowe na tych rachunkach w okresie korzystania ze świadczeń pomocy społecznej oraz nadal jest posiadaczką czynnych lokat. Bank podaje, że jest współwłaścicielką lokat, jednak z uwagi na fakt tajemnicy bankowej i wycofania przez stronę zgody na udzielanie informacji na rzecz Ośrodka, nie można uzyskać informacji, czy drugim współwłaścicielem lokat jest zmarła matka strony, czy też inne osoby żyjące. Ponieważ jednak strona wyjaśniła, że nie ma żadnej rodziny i osób bliskich, nie były przeprowadzane postępowania spadkowe, na dokumentach bankowych nie pojawia się żadne inne nazwisko osoby trzeciej, Ośrodek przyjął, że strona jest osobą uprawnioną do dysponowania wszystkimi środkami zgromadzonymi na rachunkach i kwoty te zostały uznane za jej zasoby. Organ I instancji wymienił należące do strony środki zgromadzone na rachunkach bankowych, których nie wypłacała, nawet w części. Organ I instancji przytoczył przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005r. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.) stanowiące podstawę do przyznania pomocy w formie posiłków i ustalenia za nie odpłatności. Jak też stwierdził, że na podstawie uchwały Rady Miejskiej w J. Nr XXIII/135/08 z dnia 25 czerwca 2008r., uchylonej następnie uchwałą Rady Miejskiej w J. Nr XLIV/248/09 z dnia 23 grudnia 2009r., w okresie od 9 sierpnia 2008r. do 15 stycznia 2010r. obowiązywało podwyższone kryterium dochodowe, określone w ustawie o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", do 180% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. 858,60 zł (477 zł x 180%). Jednocześnie zgodnie z § 4 ust. 1 i załącznikiem Nr 3 uchwały Rady Miejskiej w J. Nr XXVIII/171/04 z dnia 26 maja 2004r. w sprawie określenia zasad przyznania świadczeń z pomocy społecznej oraz zasad zwrotu tych świadczeń, obiady dla osoby samotnie gospodarującej o dochodach powyżej 170% kryterium dochodowego udzielane są za 100% odpłatnością. Organ wskazał, że ponieważ posiłki są wydawane przez własny Dzienny Ośrodek Wsparcia, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej określa każdorazowo koszt posiłku na podstawie własnych kalkulacji. Organ wskazał, iż stan zdrowia strony uzasadnia przyznanie pomocy w formie posiłku, jednakże mając na uwadze treść przepisów art. 2 ust. 1 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej, ze względu na posiadanie przez stronę znacznych zasobów finansowych organ postanowił ustalić odpłatność za posiłki w pełnej wysokości. Następnie organ I instancji przedstawił w formie tabelarycznej wyliczenie odpłatności za posiłki, z których strona korzystała za poszczególne miesiące od sierpnia 2006r. do kwietnia 2009r. Organ podał liczbę posiłków w każdym miesiącu, stawkę za 1 posiłek oraz należność, która jest wynikiem pomnożenia liczby posiłków i ceny za 1 posiłek. Organ powołał treść przepisów ustawy o pomocy społecznej: art. 104 ust. 1 dotyczącego egzekucji należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej; art. 104 ust. 3 stanowiącego podstawę do ustalenia przez organ pomocy społecznej wysokości należności podlegających zwrotowi oraz terminu ich zwrotu oraz art. 96 ust. 1 pkt 1 określającego podmioty na których ciąży obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto powołując treść art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i rozważył zasadność udzielenia ulgi w zakresie zwrotu wydatków na posiłki. Odwołanie K. E. dotyczy zarówno w/w decyzji, jak też sześciu innych decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta J., Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Strona stwierdziła, że zaskarża decyzje w całości i wnosi o ich uchylenie i umorzenie postępowania. Podniosła, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. rozpoznając po raz trzeci jej sprawę o przyznaniu jej pomocy społecznej w formie różnego rodzaju zasiłków w okresie od 1 września 2006r. do chwili obecnej, po raz kolejny uchylił swoje poprzednie decyzje w tej sprawie i nakazał jej zwrot rzekomo nienależnie przyznanych zasiłków. Z uwagi na to, iż po śmierci jej mamy, co miało miejsce 12 sierpnia 2006r., odziedziczyła po niej oszczędności w kwocie ponad 100 tysięcy złotych wobec czego, zdaniem MOPS w J., przyznane jej uprzednio zasiłki były świadczeniem nienależnym i winna je zwrócić. Decyzje zapadły po dwukrotnym uchyleniu poprzednich decyzji MOPS w J. w tej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., które w zakresie niektórych przyznanych jej zasiłków postępowanie umorzyło stwierdzając, iż decyzja jest ostateczna. Dotyczyło to między innymi zasiłków celowych na pokrycie kosztów leczenia, zakupu żywności, zaspokojenia innych potrzeb życiowych, zasiłku stałego, składki na ubezpieczenie opiekuńcze itd. Są to decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o numerach [...], [...], [...], [...] w pozostałych przypadkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje MOPS w J. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, a w części decyzje MOPS zostały utrzymane w mocy. W swych decyzjach zarówno umarzających postępowanie w sprawie jak i decyzjach przekazujących sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło dobitnie, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. nie mógł zmieniać swoich pierwotnych decyzji o przyznaniu świadczeń, z mocą wsteczną (ex tunc) i że takie działania MOPS były możliwe jedynie ze skutkiem na przyszłość, z czym, aczkolwiek z bólem serca się pogodziła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło również, iż decyzje w sprawie ewentualnie nienależnie pobranych świadczeń z opieki społecznej mają charakter uznaniowy, co oznacza że nawet w przypadku jeżeli niesłusznie przyznano jej pewne zasiłki, za co nie ponosi winy, bo niczego nie ukrywała przed MOPS, to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. winien rozważyć czy w jej sytuacji życiowej i zdrowotnej rozsądnym było zobowiązanie jej do zwrotu tej pomocy, w pełnej wysokości skoro ją wykorzystała zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. wykupiła leki, zapłaciła składki na ZUS, skonsumowała posiłki, itd. Strona stwierdziła, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J., okazał się bezduszny i okoliczności tych nie uwzględnił. Nie wziął pod uwagę tego, iż jest osobą samotną, z ograniczoną zdolnością do pracy, chorą psychicznie, z wieloma schorzeniami, na które musi się leczyć, co pochłania wiele środków finansowych. Jej stan zdrowia ulega stałemu pogorszeniu, co w jej ocenie jest także zasługą MOPS w J., który nie dostrzega jej prawdziwego nieszczęścia. Skarżąca podniosła, że jeśli okazało się że MOPS w J. popełnił błędy i naruszył obowiązujące przepisy prawa, co stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, to na skutek jej odwołań zastosował inne przepisy również niekorzystne dla niej, co przypomina powiedzenie ,jak go nie kijem to go pałką". Strona stwierdziła, że nie wie czy na skutek jej zasadnego odwołania MOPS w J. mógł pogorszyć jej sytuację prawną w tej sprawie i zastosować inne przepisy dla niej niekorzystne skoro nie zastosował ich uprzednio. Skarżąca podniosła, że jest u kresu wytrzymałości psychicznej, nie ma znikąd pomocy. Tę, która otrzymywała z Opieki Społecznej jej zabrano, choć nadal jej potrzebuje i jeszcze żąda się od niej jej zwrotu za lata ubiegłe. Stwierdziła, że takie postępowanie MOPS w J. jest po prostu nieludzkie i bezduszne. Strona zadała pytanie, czy gdy MOPS w J. zabierze jej ostatnie oszczędności, czy wtedy będzie w stanie jej pomóc, skoro teraz nie rozumie jej sytuacji życiowej. Uważa, że decyzje MOPS w J., od których się odwołuje są niesłuszne, niesprawiedliwe i niezgodne z prawem dlatego prosi o ich uchylenie i umorzenie postępowania w tej sprawie. Strona stwierdziła, że była uczciwa całe życie, niczego nie ukrywała, także oszczędności, jakie uzyskała po śmierci swojej mamy. Nikt jej wcześniej o to nie pytał. Kiedy ją o to zapytano po raz pierwszy od razu przyznała, iż takie oszczędności posiada i nikogo nie oszukiwała. Pomimo tego MOPS w J. przyznał jej pewną pomoc, a teraz żąda jej zwrotu. Tego nie rozumie. Skoro MOPS w J. uznał, że uzyskana przez nią pomoc była tzw. świadczeniem nienależnym, za co nie ponosi winy, bo pomocy tej rzeczywiście potrzebowała i skoro zwrot tej pomocy w świetle przepisów prawa ma charakter uznaniowy, czyli nie obligatoryjny, to dlaczego MOPS w J., wbrew zaleceniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie rozważył czy w jej wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, nie jest słusznym by pozbawić jej na przyszłość niektórych świadczeń z tytułu pomocy społecznej, ale równocześnie nie żądać zwrotu pomocy już uzyskanej. Strona argumentuje, że nie może również zgodzić się z decyzją MOPS w J., który wznowił postępowanie w sprawie decyzji prawomocnych i ostatecznych. Przecież przed wydaniem poprzednich decyzji MOPS w J. znał jej sytuację życiową i finansową i stan faktyczny w tej sprawie. Nie zaistniały więc żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wznowienie dotychczasowych ostatecznych decyzji. Bardzo prosi o uwzględnienie jej odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania strony i analizie akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdza, co następuje. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że decyzją wydaną w wyniku wznowienia postępowania, prawomocnie została rozstrzygnięta sprawa dotycząca prawa strony do posiłków oraz odpłatności za te posiłki, w wysokości 100 % rzeczywistych kosztów. Dlatego nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu odwoławczym zarzuty strony podniesione w końcowej części odwołania, dotyczące wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania. Przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa zwrotu przez stronę wydatków za posiłki przyznane jej w okresie od sierpnia 2006r. do kwietnia 2009r. Podstawą materialnoprawną do rozpatrzenia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 104 ust. 1 należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3 stanowi, że wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast według art. 104 ust. 4 ustawy - w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Rozpatrując przedmiotową sprawę należy mieć na uwadze zasady ogólne obowiązujące w sprawach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Cytowany przepis określa najistotniejsze cechy pomocy społecznej. Jak wskazuje się w piśmiennictwie w art. 2 ust. 1 zawarta jest jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej. Mowa tu o pomocniczości (subsydiarności). Treść zasady pomocniczości, kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli i wspólnot w realizowaniu zadań publicznych. Państwo powinno wspomagać jednostki, rodziny, grupy i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Ingerencja państwa lub większych wspólnot powinna zaś następować tylko w przypadku, gdy zadania przekraczają możliwości jednostki czy małej wspólnoty (komentarz do art. 2 ustawy o pomocy społecznej, [w:] I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II., System Informacji Prawnej Lex). Natomiast zgodnie z art. 12 ustawy w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Przepis art. 12 ustawy wskazuje na możliwość odmownego załatwienia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej w przypadku w przypadku m. in. posiadania przez nią znacznych zasobów finansowych, a zatem na jego podstawie podejmowania jest decyzja o charakterze uznaniowym. Dlatego stosując ten przepis należy mieć na względnie, iż zamożność osób potrzebujących pomocy nie może być powodem pozostawienia ich bez pomocy i opieki, zwłaszcza wobec unormowania zasad odpłatnego udzielania pomocy i zwrotu świadczeń (komentarz do art. 12 ustawy o pomocy społecznej, [w:] I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II., System Informacji Prawnej Lex). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca od sierpnia 2006r. posiada znaczne zasoby finansowe, których nie ujawniła w trakcie prowadzonych postępowań w sprawach przyznania posiłków i ustalenia za nie odpłatności, jak też w czasie korzystania z tej formy pomocy. Należy przy tym podkreślić, iż strona w odwołaniu, jak też w czasie całego postępowania nie kwestionuje ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie posiadania przez nią znacznych zasobów pieniężnych, w kwocie ponad 100 tysięcy złotych. Natomiast m. in. w odwołaniu wskazuje powody niekorzystania przez nią z tych środków w czasie, gdy ubiegała się o przyznanie jej świadczeń z pomocy społecznej. Strona po śmierci matki (sierpień 2006r.) rozporządzała tymi zasobami pieniężnymi likwidując lokaty bankowe i zakładając nowe (zestawienia operacji bankowych w aktach sprawy). Analiza wyjaśnień strony, jak też informacji zawartych w dokumentach sporządzonych przez Bank prowadzi do wniosku, że strona będąc współwłaścicielem w/w lokat mogła, po śmierci swojej matki, swobodnie dysponować zgromadzonymi na nich środkami pieniężnymi. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji rozpatrując sprawę zwrotu przez stronę nieopłaconych przez nią, przyznanych jej posiłków, doszedł do prawidłowych wniosków, iż posiadanie przez stronę znacznych zasobów finansowych świadczy o wystąpieniu dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a jej sytuacją majątkową, a przy tym niewątpliwie posiadane środki pieniężne pozwalają stronie na ponoszenie pełnej odpłatności za przyznane posiłki. Jednocześnie też organ ten powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawidłowo wskazał na pomocniczy charakter pomocy społecznej, który wyklucza możliwość nie ponoszenia odpłatności przez osoby, które posiadają środki na ich sfinansowanie, jak to ma miejsce w przypadku strony, która posiada znaczne zasoby finansowe. Stanowisko takie prezentuje też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 maja 2008r. sygn. akt I SA/Wa 346/08 (LEX Nr 496209), w którym podniesiono, iż fakt posiadanych znacznych środków pieniężnych przez beneficjenta pomocy społecznej jest tą okolicznością, która stanowi przesłankę ustalenia pełnej odpłatności przez organy ustalające warunki udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Jednocześnie należy stwierdzić, iż nie było uzasadnione rozważanie w zaskarżonej decyzji w zakresie odstąpienia od obowiązku zwrotu przez stronę wydatków na posiłki. Z aktualnej treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 31 marca 2010r.), który stanowi, że: "właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności (...) może odstąpić od żądania takiego zwrotu", wynika, iż przepis ten może być stosowany wówczas, gdy w obrocie prawnym istnieje już decyzja w sprawie zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, wydana na podstawie art. 104 ust. 3 tej ustawy. Stanowisko Kolegium znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008r. sygn. akt I OSK 18/08, LEX Nr 518225, w którym Sąd rozważał podobny problem interpretacyjny, dotyczący jednoczesnego orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz ich umarzania. Organ odwoławczy nie kwestionuje przy tym podnoszonych przez stronę okoliczności dotyczących jej trudnej sytuacji zdrowotnej i sytuacji rodzinnej, czy też faktu, iż matka mówiła jej, że "te pieniądze mam wybrać kiedy będę wymagała opieki, lub kiedy być może znajdę się w jakimś zakładzie opiekuńczym, za który będę płaciła" (protokół przesłuchania strony z dnia 14 września 2009r.). Jednakże okoliczności te nie uzasadniają jednoczesnego korzystania ze środków pomocy społecznej i niekorzystania z posiadanych zasobów pieniężnych. Powyższe dowodzi, iż strona powinna dokonać zwrotu wydatków poniesionych na przyznane jej posiłki, za które do dnia wydania decyzji w sprawie zwrotu nie uiściła odpłatności, a zatem prawidłowo organ pierwszej instancji orzekł w tym zakresie. Należy zwrócić uwagę, iż w znajdującej się w uzasadnieniu decyzji tabeli zawierającej wyliczenie kosztu posiłków za poszczególne miesiące organ I instancji błędnie wskazał, że cena posiłku za miesiące od sierpnia 2006r. do kwietnia 2007r. wynosiła 0,00 zł. Jest to oczywista omyłka, bowiem cena za jeden posiłek za ten okres wynosiła 5,50 zł, co wskazano też w ostatecznej decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] Nr [...], utrzymanej w tej części w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...], Nr [...]. Kolegium zauważa, iż organ I instancji nie wyjaśnił, jakie okoliczności sprawy wziął pod uwagę ustalając termin zwrotu wydatków poniesionych posiłki - 14 dni od dnia, w którym stanie się ostateczna decyzja w tej sprawie. Skład orzekający Kolegium, dokonując analizy okoliczności sprawy pod kątem zasadności ustalenia przez organ I instancji wskazanego terminu stwierdza, iż mając na uwadze fakt, że strona posiada znaczne zasoby finansowe został on ustalony prawidłowo i nie ma podstaw do jego ewentualnej zmiany przez Kolegium. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w osnowie. Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Zawarła w niej wnioski i twierdzenia powołane w odwołaniu. Zarzuciła, że narusza ona prawo i jest dla niej krzywdząca; wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Uzasadniając swoje twierdzenia i wnioski podała, że SKO w L. rozpoznaje jej sprawę po raz trzeci. Tym razem utrzymał w mocy decyzje z dnia [...], w których ustalono wysokość należności podlegającej zwrotowi. Podniosła, że poprzednie decyzje MOPS w J. w tym przedmiocie były uchylone i umorzone. Jednocześnie SKO informowało, że decyzje są ostateczne. Stwierdziła, że MOPS nie mógł zmieniać swoich pierwotnych decyzji przyznających różne formy pomocy z mocą wsteczną a co najwyżej mógł to uczynić na przyszłość. Dodała, że wobec ostatecznych decyzji w tym względzie organ nie mógł ponownie orzekać, w tym zakresie. Zaskarżone decyzje uważa za błędne z tego powodu, iż decyzje o ewentualnym zwrocie pobranych świadczeń mają charakter uznaniowy, winny zatem uwzględniać wskazaną przez skarżącą sytuację materialną, życiową i rodzinną. Jest osobą samotną, niezdolną do pracy, chorą. Nie posiada żadnej rodziny. Jej dochody to tylko alimenty w kwocie 200 zł miesięcznie, otrzymuje obiady pełnopłatne, płaci za leczenie i leki. Stąd oszczędności jakie jeszcze posiada, a których nie zatajała przed pracownikami MOPS w J. i które się wyczerpują, przeznacza na bieżące potrzeby. Wskazała, że gdyby miała zwrócić całą kwotę to na przyszłość pozostanie ponownie bez środków do życia. Dlatego decyzje MOPS w J. są niehumanitarne i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 152, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może oprzeć tej kontroli na kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie ustalenia należności podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie 4.165,50 zł z tytułu posiłków świadczonych na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] w okresie od 30 sierpnia 2006 r. do 30 kwietnia 2009 r. i zwrot powyższej kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Istotna dla niniejszego postępowania jest wymieniona wyżej decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy w J. z dnia [...]. Stanowi ona podstawę i jest źródłem rozpoznawanej sprawy. Zawiera postanowienia dotyczące uchylenia w całości 6 decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. w sprawie przyznania bezpłatnych posiłków i przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie posiłków płatnych i tak: 1) uchylono decyzje Nr [...] z dnia [...]., Nr [...] z dnia [...] i przyznano posiłki w okresie od dnia 30 sierpnia 2006 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r. według stawki żywieniowej 5,50 zł za 1 posiłek dziennie, ustalono jednocześnie odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100% rzeczywistych kosztów – 5,50 zł za 1 posiłek, wskazano też łączne należności za posiłki za wyżej wymieniony okres w kwotach 346,50 zł i 434,50 zł; 2) uchylono decyzję Nr [...] z dnia [...] i przyznano świadczenie z pomocy społecznej w postaci posiłków w okresie od dnia 18 sierpnia 2007 r. do dnia 31 października 2007 r. według stawki żywieniowej 5,80 zł za 1 posiłek dziennie, ustalono odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100% rzeczywistych kosztów i należności za posiłki w wymienionym okresie w łącznej kwocie 435 zł; 3) uchylono decyzję Nr [...] z dnia [...] i Nr [...] z dnia [...] Przyznano świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 31 października 2008 r. według stawki żywieniowej 6,00 zł dziennie za 1 posiłek oraz ustalono odpłatności za świadczone posiłki w wysokości 100% rzeczywistych kosztów, określono należności za posiłki za wymieniony okres 1002,00 zł i 936,00 zł; 4) uchylono decyzję Nr [...] z dnia [...] i przyznano świadczenie z pomocy społecznej w formie posiłków według stawki żywieniowej 6,50 zł za 1 posiłek dziennie w okresie od 1 listopada 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r., ustalono odpłatność za świadczone posiłki w wysokości 100% - a należności za posiłki za cały okres określono na kwotę 1014,00 zł. W wymienionych wyżej okresach skarżąca otrzymywała 1 posiłek dziennie. Decyzja stwierdziła, że zapłatę za świadczone posiłki należy uiścić w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Decyzję tą poprzedziło postanowienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] o wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w wymienionych sprawach przyznających świadczenia. Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą od decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania skarżącej do zwrotu w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji obliczonych w decyzji kwot za świadczone posiłki, w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu obu decyzji wskazano, że podstawą uchylenia decyzji pierwotnych – przyznających bezpłatne posiłki było ustalenie, że skarżąca posiada od sierpnia 2006 r. oszczędności przekraczające kwotę 100.000 zł. Tym samym przekracza kryterium dochodowe, które upoważnia do przyznania bezpłatnych posiłków – określone w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 Nr 175, poz. 13 62 ze zm.) oraz art. 5, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2009 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwowa w zakresie dożywiania (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Wskazano również na drugą podstawę do uchylenia decyzji przyznającej darmowe świadczenie a mianowicie dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową, określoną w art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Opisana decyzja z dnia [...] (i z dnia [...] jest ostateczna i prawomocna. Wywiera skutek w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego 6 wymienionych wyżej decyzji przyznających darmowe świadczenia w formie posiłku w okresie od dnia 30 sierpnia 2006 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. Decyzja ta jednocześnie wiąże Sąd w zakresie 100% odpłatności i przyznania 1 posiłku przez 7 dni w tygodniu i określonej za dany okres odpłatności za posiłki. Merytoryczne rozstrzygnięcia po uchyleniu decyzji przyznających darmowe świadczenia w postaci posiłków są w istocie ponownym merytorycznym rozpoznaniem w innym stanie faktycznym i prawnym wniosków o przyznanie posiłków. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji (z 1 kwietnia 2011 r. i 19 listopada 2011 r.) stanowi art. 96 ust. 1 pkt 1 i art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Pierwszy z nich stanowi, że obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na osobie i rodzinie korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej. Przedstawiony wyżej opisany stan faktyczny i prawny pozwala stwierdzić, że w wyniku uchylenia decyzji i nowego rozstrzygnięcia powstały należności z tytułu wydatków na świadczenia społeczne. Mianowicie powstały koszty za świadczenie posiłków, które zostały skonsumowane i których wartość została określona ale nie zwrócona. Organ w tej części stwierdził, że posiłki są wydawane przez własny Dzienny Ośrodek Wsparcia. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej określa każdorazowo koszt posiłku na własnych kalkulacjach. Dały one podstawę do określenia wysokości poniesionych kosztów. Wskazane przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 kwietnia 2011 r. ilości posiłków zostały przemnożone przez ustaloną w decyzji z dnia 15 września 2010 r. cenę każdego posiłku. Rozliczenie obrazuje znajdująca się w treści uzasadnienia tabela. Wynika z niej, że kolejnymi decyzjami były przyznane świadczenia w postaci posiłków, w chronologii wskazanej w części wstępnej rozważań na kwotę 346,00 zł, 434,50 zł, 435,00 zł, 936,00 zł, 1002,00 zł, 1014,00 zł – łącznie jak wskazano w decyzji 4.165,50 zł Stosownie do art. 104 ust. 1 należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami niniejszej ustawy (...) podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 1). Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz terminu zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Taka decyzja jest przedmiotem osądu. Jest ona prawidłowa, zawiera elementy wskazane we wniosku a przede wszystkim właściwe rozliczenie wydatków ponoszonych na świadczone posiłki. Wprawdzie organy nie podały uzasadnienia z jakich przyczyn został wskazany termin zwrotu wydatków – 14 dni od prawomocności decyzji z dnia 1 kwietnia 2011 r. – ale w ocenie Sądu jest to termin wystarczający do realizacji świadczenia, tak z uwagi na środki jakie posiada wnioskodawczyni a także fakt, że w związku z wniesieniem odwołania realizacja tego obowiązku została wydłużona w czasie. Odnosząc się do zarzutów skargi należałoby podkreślić, że Sąd przy wydawaniu wyroków nie może kierować się zasadami słuszności, czy współżycia społecznego. Zgodnie z powołanymi na wstępie przepisami Sąd bada czy zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Argumenty powołane przez skarżącą a dotyczące stanu zdrowia, stanu rodzinnego i możliwości finansowych, nie mogą być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu, ale mogą być oceniane i mieć znaczenie o ile skarżąca po uprawomocnieniu się wyroku w takim kształcie w jakim go ogłoszono (ustalenie wysokości kwoty do zwrotu i terminu zapłaty) wystąpi z wnioskiem opartym na art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej o umorzenie wyliczonej należności, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty. Nie jest również zasadny zarzut skargi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzje organu I instancji i umorzyło postępowanie tego organu, zatem są one ostateczne i nie może być sprawa zwrotu świadczeń ponownie rozpoznawana. W niniejszej sprawie takie decyzje nie zapadły. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że istotnie organ II instancji wydał w dniu [...] np. decyzję [...] ale z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż przyczyną takiego rozstrzygnięcia było to, że w ocenie organu zastosowano niewłaściwy przepis. Podkreślić jednak należy, że organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej. Uznając zatem, że zarzuty skargi są nietrafne, a w toku procesu decyzyjnego nie doszło do naruszenia prawa Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.