IV SA/Wr 576/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spraw.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNEINIE Wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2008 r. E. S. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 października 2006 r., w którym wskazano, iż nie jest możliwe ustalenie powstania niepełnosprawności. Ponadto wnioskodawczyni dołączyła: orzeczenie z dnia 9 sierpnia 2008 r. wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, w którym podniesiono, że orzeczenie z dnia 11 października 2006 r. pozostaje nadal aktualne; informację o wyniku konsultacji medycznej przeprowadzonej przez specjalistę ortopedę i traumatologa ruchu, wskazującą, że schorzenie wnioskodawczyni powstało przed 24 rokiem życia; zaświadczenia o stanie zdrowia, a także kserokopię karty pobytu, z której wynikało, że wnioskodawczyni urodziła się 20 października 1952 r. w A.. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., decyzją z [...]r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 16 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) i art. 104 k.p.a., odmówił E. S. przyznania świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Organ podkreślił, że E. S. dysponowała co prawda orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale w orzeczeniu tym wskazano, że nie jest możliwe ustalenie daty powstania niepełnosprawności. W konsekwencji nieustalenia daty powstania niepełnosprawności, niemożliwe stało się przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego W odwołaniu od powyższej decyzji E. S. wskazała, że jest emigrantką z prawem stałego pobytu w Polsce. Podniosła, że w dzieciństwie spadła z wysokości, w konsekwencji czego doznała schorzenia kręgosłupa, nie ma jednak możliwości udokumentowania daty powstania niepełnosprawności, gdyż wszystkie dokumenty związane z jej schorzeniem uległy zniszczeniu w trakcie trzęsienia ziemi w 1988 r. w A. Dodała ponadto, że w wyniku konsultacji medycznej przeprowadzonej przez ortopedę i traumatologa narządu ruchu zostało ustalone, że schorzenie kręgosłupa powstało przed 24 rokiem życia, a zatem prawo powinno działać na jej korzyść. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ust. 1, 2, 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że jedyną podstawą prawną przyznania E. S. zasiłku pielęgnacyjnego mógł być art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że E. S. niewątpliwie legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednakże w orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Z dokumentacji medycznej wynikało natomiast jedynie to, że schorzenie kręgosłupa powstało przed 24 rokiem życia. Wskazano także, iż warunkiem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest legitymowanie się stosownym orzeczeniem organu właściwego do ustalenia stopnia niepełnosprawności, a zatem stwierdzenie w takim orzeczeniu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia. Podkreślono również, że stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że skoro schorzenie powstało przez 24 rokiem życia, to niepełnosprawność mogła powstać przed ukończeniem przez stronę 21 roku życia. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem E. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, powtarzając w znacznej części argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności skarżąca ponownie podkreśliła, że jest emigrantką z A. oraz że w wieku dziesięciu lat doznała złamania kręgosłupa, nie ma jednak możliwości udokumentowania daty powstania niepełnosprawności, gdyż wszystkie dokumenty związane z jej schorzeniem uległy zniszczeniu w trakcie trzęsienia ziemi w 1988 r. w A.. Podniosła także, że w wyniku konsultacji medycznej, stwierdzono, że jej niepełnosprawność powstała przed 24 rokiem życia. Skarżąca wskazała także, iż nie osiąga żadnego dochodu, pozostaje na utrzymaniu męża, który otrzymuje rentę w kwocie 1000 zł miesięcznie. Do skargi skarżąca dołączyła dokumentację medyczną dotyczącą jej stanu zdrowia i leczenia szpitalnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie "ustawa") oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (dalej w skrócie: "rozporządzenie"). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca jest osobą, która ukończyła 16 lat (urodziła się w 1952 r.) i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji zatem ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinno być rozpoznawane w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W myśl § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenie postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. Do wniosku należy dołączyć: 1) orzeczenie o niepełnosprawności albo 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, albo 3) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; 4) uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny. Z powyższych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W niniejszej sprawie bezspornie został spełniony pierwszy warunek - skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było natomiast to, czy niepełnosprawność skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Podkreślić przy tym należy, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zawierało stwierdzenie, zgodnie z którym niemożliwe było ustalenie daty powstania niepełnosprawności. Słusznie więc – w ocenie Sądu – organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Jak zasadnie bowiem podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzenie w takim orzeczeniu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia. W zaskarżonej decyzji zasadnie również podkreślono, że stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że skoro schorzenie powstało przez 24 rokiem życia, to niepełnosprawność mogła powstać przed ukończeniem przez stronę 21 roku życia. Ustawodawca wymaga bowiem, by w orzeczeniu właściwej jednostki – powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą zarzutów, że pozostaje ona na utrzymaniu męża i nie osiąga żadnych dochodów, wskazać także trzeba, że decyzja dotycząca przyznania świadczenia rodzinnego, jakim jest m. in. zasiłek pielęgnacyjny, nie jest decyzją uznaniową, a zatem organ działając w granicach określonych przez przepisy prawa nie ma możliwości swobodnego uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie powinno być przyznane z uwagi na trudną sytuację finansową czy rodzinną strony. Na marginesie należy także zauważyć, że skarżąca twierdząc, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia, nie skorzystała jednocześnie z możliwości zaskarżenia orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do sądu powszechnego, pomimo zawartego w tym orzeczeniu stosownego pouczenia. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego może być ponownie wszczęte na wniosek skarżącej, która jednak powinna udokumentować poprzez przedłożenie orzeczenia właściwego organu, że jej niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalono jako niezasadną.