IV SA/Wr 579/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, , Specjalista Małgorzata Boaro, Protokolant:, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w Ś. na rzecz skarżącego kwotę 6,60 (słownie: sześć i 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego K. T. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2020 r. , adresowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. (dalej: organ, podmiot zobowiązany) ,R. S. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się o udzielenie informacji publicznej w zakresie "udostępnienia kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2019 zarejestrowanych w repertorium [...] pod symbolem [...]. Pismem z dnia 2 września 2020r. organ poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek we wskazanym zakresie dotyczy informacji publicznej przetworzonej , której uzyskanie w świetle art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2020, poz. 2176, dalej: u.d.i.p.) wymaga wykazania szczególnego interesu publicznego. W związku z powyższym organ wezwał do go wykazania szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jednocześnie informując wnioskodawcę , że w razie niewywiązania się z wezwania zostanie wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Równocześnie organ wskazał, że spraw oznaczonych symbolem [...] odnotowano [...], w [...] sprawach wydano wyroki, w [...] sporządzono uzasadnienia. Brak był natomiast spraw o symboli [...]. Tym samym w ocenie organu do załatwienia wniosku konieczne byłoby wyselekcjonowanie spraw z systemu teleinformatycznego i urządzeń repertoryjnych, następnie ich pogrupowanie oraz anonimizacja. Powyższe wskazuje na przetworzony charakter żądania. Dodatkowo organ zastrzegł, że na wypadek wskazania szczególnego interesu publicznego pobrana zostanie opłata za wykonanie wnioskowanej czynności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia [...] nie zgodził się ze stanowiskiem organu zawartym , wskazując, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych anonimizacja orzeczeń i uzasadnień nie stanowi przetworzenia informacji publicznej. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 2960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020, poz. 256, dalej: k.p.a.) organ odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził , że znaczny nakład pracy konieczny do wyselekcjonowanie spraw z systemu informatycznego z urządzeń repertoryjnych, ich pogrupowanie oraz anonimizacja wskazuje na przetworzony charakter żądanej informacji, gdyż dane te nie mogą zostać udostępnione wprost, natomiast wnioskodawca wezwany do wskazania szczególnego interesu publicznego podał jedynie, że anonimizacja wyroków i ich uzasadnień nie może świadczyć o przetworzeniu informacji publicznej. W tym zakresie ,powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011r., sygn. akt. I OSK 977/11, organ wskazał, że jeżeli utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a w szczególności gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca, to jest to informacja przetworzona. W związku z powyższym, w ocenie organu realizacja żądania objętego wnioskiem będzie wymagała znacznego nakładu pracy ze strony Sądu, gdyż przedmiotowych spraw [...] oznaczonych wskazanym symbolem było [...]. Zatem należy przyjąć, że realizacja wniosku będzie pracochłonna i czasochłonna oraz wymagająca znacznego zaangażowania sił i środków: - ustalenia przez pracowników wykazu przedmiotowych spraw w żądanym okresie, - ustalenia wykazu spraw, - ustalenie czy wyrok został zaskarżony, a jeśli tak to wskazanie również sygnatury akt [...], - przygotowanie skanów wyroków wraz z uzasadnieniami, - dokonania anonimizacji wyroków wraz z uzasadnieniami, - nagrania na płytę CD żądanych danych i wysłania wnioskodawcy. Powyższe – zdaniem organu – wymaga określonych środków osobowych i finansowych. Ponieważ wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie nie wykazał szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej przetworzonej, zasadne było wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji. Wnioskodawca wniósł odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej , podnosząc , że dokonanie anonimizacji ośmiu orzeczeń z uzasadnieniami nie może świadczyć o przetworzeniu informacji publicznej. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wiceprezes Sądu Okręgowego w Ś. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał, że w przypadku informacji publicznej przetworzonej - kryterium zakresu szczególnie istotnego dla interesu publicznego ma charakter niedookreślony i pozostawia duży margines interpretacyjny podmiotowi dysponującemu informacją, zatem decyzja podejmowana w przedmiocie udostępnienia takiej informacji będzie miała charakter uznaniowy. W ocenie organu II instancji zakres wnioskowanych informacji, należy uznać za znaczny, a ich przygotowanie do udostępnienia zaangażowałoby po stronie zobowiązanego znaczne środki i zasoby niezbędne do prawidłowego funkcjonowania sądu. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że żądana przez wnioskodawcę informacja ma charakter przetworzony. Zatem konieczne jest rozważenie, czy udostępnienie wskazanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, czy będzie służyć ogólnie pojmowanemu dobru społecznemu, czy przyczyni się do poprawy funkcjonowania sądu czy też służy tylko do realizacji indywidualnych celów. Należy również pamiętać, że sądy zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości i to jest ich główne zadanie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której to skarżący wniósł o: - uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, - wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu - zwolnienie od kosztów sądowych, - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu wszystkich poniesionych w sprawie kosztów w tym kosztów wysyłanej korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem. W uzasadnieniu skarżący kwestionował kwalifikację żądanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej, podnosząc ,że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych anonimizacja orzeczeń nie może stanowić o przetworzeniu informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uzupełniająco organ wskazał, że składane przez skarżącego wnioski nie służą jakiemukolwiek dobru powszechnemu czy też poprawie funkcjonalności sądu, natomiast stanowić mają swego rodzaju "uciążliwość". W tym zakresie organ, wskazując na wyrok WSA w K. sygn. akt. [...], podkreślił, że wnioski takie nie służą usprawnieniu realizacji przez organ zadań publicznych, godzą w realizację tych zadań, służą dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne. Pismem procesowym z dnia 3 sierpnia 2021 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko skarżącego oraz wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej , oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że przesłanka odmowy udzielenia informacji publicznej nie występuje ze względu na przetworzenie samo w sobie, lecz z uwagi na stwierdzenie przez adresata wniosku, że w konkretnej sytuacji dokonanie przetworzenia wnioskowanej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zdaniem pełnomocnika, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o tak ogromnej sumie działań organu, która mogłaby paraliżować instytucje. Sama czynność anonimizacji nie może być uznawana za przetworzenie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zwłaszcza w sytuacji gdy uzasadnienia sądów poddawane są procesowi anonimizacji na bieżąco. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego , rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , co wynika z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2019 r., poz.2325 ze zm.) , zwanej dalej p.p.s.a. W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem , że adresat przedmiotowego wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Niespornym jest również fakt ,że żądana przez skarżącego informacja ma walor informacji publicznej, a więc dotyczy czynności organu mieszczących się w zakresie wykonywania zadań publicznych. Osią sporu między stronami jest kwalifikacja żądanej przez skarżącego informacji publicznej , a w konsekwencji ocena , czy zachodziły uzasadnione podstawy do wydania przez podmiot zobowiązany decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej. Stanowi ona jedynie w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej, w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na trudność zakreślenia granicy pomiędzy informacją publiczną przetworzoną a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu w odniesieniu do niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie, zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dostrzegając, że powyższy problem pojawia się m.in. wówczas, gdy wnioskodawca żąda przedstawienia mu wielu informacji prostych. W tym zakresie dominuje stanowisko, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia informacji wskazanej we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11 oraz z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 416/12 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu). W takiej sytuacji adresat wniosku zobowiązany jest on do wykazania zakresu nakładów, jakie musi ponieść, ich czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, konkretnej ilości koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogących zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). Innymi słowy , podmiot zobowiązany przy kwalifikacji żądanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej jest zobligowany do wskazania , szczegółowej identyfikacji czynności ( co do ilości i zakresu) , które musi podjąć w celu wytworzenia danej informacji przetworzonej .Zazwyczaj chodzi o te czynności , których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych ( dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia . Potrzeba wyczerpującego przedstawienia powyższych kwestii wynika również z wymogów formy, w jakiej podmiot zobowiązany winien podjąć rozstrzygnięcie w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Do rozstrzygnięcia wydawanego w tym przedmiocie należy stosować odpowiednio regulację art. 16 u.d.i.p., odsyłającego z kolei w ust. 2 do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W motywach zaskarżonej decyzji organ wskazał, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej, ponieważ " zakres wnioskowanych informacji, należy uznać za znaczny, a ich przygotowanie do udostępnienia zaangażowałoby po stronie zobowiązanego znaczne środki i zasoby niezbędne do prawidłowego funkcjonowania sądu" . Natomiast w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej z uwagi na brak wykazania szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego, niezwykle istotne jest sporządzenie przez organ prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji. Oznacza to , że odmawiając udostępnienia informacji publicznej przetworzonej organ obligowany jest do wykazania zakresu nakładów, jakie musi ponieść, ich czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, konkretnej ilości koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogących zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). W rozpatrywanej sprawie oznaczało to zatem konieczność wyczerpującego i szczegółowego przedstawienia w uzasadnieniu podjętej decyzji okoliczności przemawiających za uznaniem informacji publicznej za informację przetworzoną, takich jak choćby łączną ilość dokumentów ( stron orzeczeń) niezbędnych do przeanalizowania i anonimizacji, dostępne zasoby kadrowe i techniczne. Wymogu tego nie spełnia powołanie się jedynie na 8 uzasadnień , bez wskazania o jaką konkretnie ilość stron wymagających anonimizacji chodzi. Powołanie się więc jedynie na obszerność wniosku i ogólne wskazanie na konieczność zaangażowania wielu pracowników, znaczny nakład czasowy w celu zestawienia i zanonimizowania 8 orzeczeń nie czyniło zadość obowiązkom organu i nie mogło prowadzić do uznania, że zawnioskowane informacje mają charakter informacji publicznej przetworzonej. W tym miejscu wymaga zaakcentowania ,że żaden z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie nakazuje wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w związku z dokonaniem anonimizacji udostępnianej informacji publicznej, zaś udostępnienie zanonimizowanego dokumentu w związku ze złożonym wnioskiem nie oznacza pozostawania przez podmiot zobowiązany w bezczynności. Należy bowiem zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej ma charakter odformalizowany, stąd anonimizacja - jako zabieg techniczny umożliwiający udostępnienie informacji po wyeliminowaniu danych osobowych, których udostępnienie byłoby nieuprawnione wydaje się środkiem najbardziej adekwatnym i właściwym. Z kolei wyłączenie pewnych danych ze względu na ochronę tajemnic ustawowo chronionych, prywatność osoby fizycznej czy też tajemnicę przedsiębiorcy z treści udostępnianej informacji publicznej nie powoduje przy tym nadania tej informacji charakteru informacji przetworzonej. Z tych względów pod adresem organu należy skutecznie wyartykułować zarzut naruszenia przepisów art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Z uwagi na stwierdzone uchybienia procesowe, sprowadzające się do uznania sporządzonego uzasadnienia zaskarżonej decyzji za wadliwe i niespełniające wymogów ustawowych, Sąd nie miał możliwości zapoznania się z pełną argumentacją podmiotu zobowiązanego odnośnie charakteru żądanych przez stronę informacji. Dlatego też na tym etapie postępowania przedwczesne byłoby dokonanie wiążącej oceny zawnioskowanych informacji w kontekście art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Rekapitulując , skarga zasługuje na uwzględnienie , co obligowało Sąd do uchylenia decyzji obu organowna podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ( pkt I wyroku) O kosztach postępowania sądowego, obejmujących koszty dwóch znaczków pocztowych w kwocie 6,60zł , orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie III sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). Wskazania co do dalszych czynności wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do uwzględnienia dokonanej przez Sąd wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Następnie organ zobowiązany będzie do ponownego rozpatrzenia złożonego wniosku, na podstawie właściwie zastosowanych przepisów tej ustawy, z zachowaniem prawidłowego trybu procedowania.