IV SA/Wr 583/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie wyjazdu na turnus rehabilitacyjny I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata A. K. kwotę 317,30 (trzysta siedemnaście 30/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Kierownik Zespołu ds. Osób Bezdomnych i Uchodźców Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 4, art. 7 pkt 1, 3, 5, 6, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008, nr 115, poz. 728), dalej: ustawy, § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 135, poz. 950), po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 4 maja 2009 r. oraz dnia 12czerwca 2009 r. przez S. N. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie wyjazdu i pobytu na turnusie rehabilitacyjnym z dializami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 39 ustawy zasiłek celowy przyznaje się w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej wnioskodawcy. Ponadto przy udzielaniu pomocy z opieki społecznej bierze się pod uwagę oczekiwania osoby ubiegającej się o pomoc oraz możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Odnosząc się do tych zasad organ orzekający podkreślił, że wnioskodawca objęty jest znaczną i systematyczną pomocą finansową, w szczególności uzyskuje zasiłek stały i pielęgnacyjny w wysokości łącznej 477 zł, otrzymuje zasiłki okresowe na "dożywianie", zasiłki celowe na doraźne potrzeby, a także został skierowany na bezpłatny pobyt w mieszkaniu chronionym. Organ I instancji podkreślił również, że środki finansowe MOPS we W. są znacznie ograniczone, a liczba osób korzystających z pomocy znaczna. Odmawiając przyznania zasiłku celowego organ I instancji polecił stronie wystąpienie z wnioskiem o skierowanie do sanatorium, które jest refundowane z NFZ. W odwołaniu od tej decyzji S. N. stwierdził, że wyjazd do specjalistycznego ośrodka jest mu niezbędny z uwagi na cierpienia psychiczne jakie przechodzi w związku ze swoją chorobą. Wnioskodawca wskazał także na bardzo trudną sytuację materialną oraz prowadzone od dłuższego czasu interwencje w różnych instytucjach (min. PFRON) w celu uzyskania dofinansowania do wyjazdu. W odwołaniu podkreślił również, że po raz pierwszy zwraca się o dofinansowanie wyjazdu, który jest mu potrzebny w celu odzyskania równowagi psychicznej oraz uzyskania sił do dalszej walki z chorobą. Wskazał także, że jego stan zdrowia nie kwalifikuje go do przeszczepu nerki, którą utracił na skutek choroby nowotworowej. Odnosząc się do propozycji wystąpienia z wnioskiem o skierowanie do sanatorium, które jest refundowane z NFZ wnioskodawca wyjaśnił, że chodzi mu o wyjazd do miejscowości uzdrowiskowej, którego mu nie zapewni NFZ bo to musi być skoordynowane z dializami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 8 ust. 1 i art. 39 pkt 1 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając orzeczenie organ II instancji podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej udziela S. N. wszechstronnej pomocy, w rozmiarze przekraczającym przeciętną pomoc udzielaną innym podopiecznym. Dodatkowo organ wskazał, że koszt pobytu wnioskodawcy na turnusie wypoczynkowym (nawet poza sezonem) przekracza możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej we W., zwłaszcza że odwołujący się i tak wymagałby jeszcze dofinansowania zakupu leków i środków opatrunkowych oraz dojazdów. Organ II instancji przywołał także brzmienie art. 39 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy winien być przeznaczony na zaspokojenie niezbędnej pomocy życiowej. Zdaniem organu finansowanie pobytu na turnusie rehabilitacyjnym nie stanowi wskazanej niezbędnej potrzeby życiowej. Podsumowując wydane w sprawie orzeczenie organ II instancji ponowił sugestię organu pierwszej instancji, by skarżący ubiegał się o skierowanie na leczenie sanatoryjne, refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. S. N. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 3 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 155, poz. 1270 ppsa) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, sąd oddala skargę. Rozpatrując niniejszą skargę Sąd nie dopatrzył się by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego czy zasad postępowania administracyjnego. Skarga jest zatem nieuzasadniona i podlegała oddaleniu. Zdaniem Sądu, potrzeba wyjazdu na turnus rehabilitacyjny z dializami, jakiego domaga się skarżący, może stanowić jeden z celów, do osiągnięcia którego służy taki zasiłek. Sąd nie podziela w tym względzie opinii jaką wyraża w tej mierze organ odwoławczy. Podkreślić jednakże należy, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego to decyzja oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Zasada "uznaniowości" wyrażona w treści art. 39 ust. 1 ustawy za pomocą wyrażenia "może być przyznany..." pozwala organowi na ocenę czy żądanie strony oparte jest o potrzebę ochrony niezbędnej potrzeby bytowej, czy organ posiada odpowiednie środki ku temu by taka potrzebę zaspokoić, wreszcie czy środki te nie powinny zostać przekazane na rzecz innych osób będących w trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o opiece społecznej "Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". W decyzji z dnia 3 lipca 2009 r. organ I instancji wskazał, że średnia wysokość zasiłków w MOPS wynosi 314,38 zł, a większa część osób korzystających ze świadczeń MOPS to osoby posiadające dochód znacznie niższy niż kryterium ustawowe. Organ ten wskazał również, że udzielenie dofinansowania nie jest możliwe z uwagi na jego ograniczone środki finansowe jak również dużą ilość osób korzystających z pomocy. Zdaniem Sądu, decyzja odmawiająca przyznania zasiłku celowego wydana została więc zgodnie z zasadą uznaniowości. Organ skorzystał bowiem z przysługującego mu prawa do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb w kontekście własnych środków finansowych oraz sytuacji wnioskodawcy. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 13 listopada 2008 r. (sygn. akt. II SA/Go 511/2008 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim potwierdził konieczność uwzględnienia przy wydawaniu decyzji dotyczących świadczeń z opieki społecznej także możliwości finansowych MOPS oraz ogólnej sytuacji osób starających się o te świadczenia. Sąd ten stwierdził: "Zgodnie z przepisami art. 3 ust 3 i 4 ustawy rodzaj, forma i wysokość świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby wnioskodawców powinny być zaspokajane jeżeli odpowiadają celom pomocy społecznej oraz mieszczą się w jej możliwościach. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać z uwzględnieniem rozmiarów środków finansowych pozostających w dyspozycji organu na dany rodzaj pomocy oraz ogólnej liczby osób ubiegających się o przyznanie pomocy. Organ ma obowiązek uwzględniać słuszny interes strony, o ile nie koliduje on z interesem ogółu świadczeniobiorców." Nie bez znaczenia pozostaje również fakt rodzaju oraz rozmiarów pomocy udzielanej skarżącemu przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Z analizy materiałów zebranych w sprawie wynika, że skarżący otrzymuje regularną i wykraczającą poza przeciętną pomoc ze strony organów opieki społecznej. Poza comiesięcznym zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym, uzyskuje on również zasiłki celowe (min. na zakup żywności i leków), a także ma zapewniony bezpłatny pobyt w mieszkaniu chronionym, w którym przebywa już od ponad roku. Okoliczności te w zestawieniu z zasadą przywołaną już wcześniej w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, jak również z zasadą wyrażoną w ust. 3 przywołanego artykułu mówiąca, że "Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy" wskazują na słuszność wydanej w sprawie decyzji. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje przy tym fakt, iż skarżący od ponad 10 lat nigdzie nie wyjeżdżał, jak również fakt, iż inne organy min. PFRON odmawiały realizacji jego wniosków w zakresie pomocy. Okoliczność ta nie może być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosków dotyczących przyznania świadczeń z opieki społecznej. Co więcej, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej "Pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości." Zdaniem Sądu organy opieki społecznej udzieliły i udzielają skarżącemu niezbędnej pomocy w zakresie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych jakim jest bezdomność oraz brak środków na wyżywienie i lekarstwa. Wszelkie żądania skarżącego zgłaszane ponad wskazane powyżej świadczenia uznać należy w okolicznościach niniejszej sprawy za wykraczające poza określone ustawą możliwości organów opieki społecznej. Mogły być one przy tym ocenione jako czynienie z instytucji pomocy społecznej stałego źródła utrzymania, a nie wsparcia w staraniach o wyjście z trudnej sytuacji życiowej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku. Jednocześnie na podstawie art. 250 ppsa w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego występującemu z urzędu stosowne wynagrodzenie.