IV SA/Wr 589/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania w sprawie udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adw. W. Sz. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Nr [...] z dnia [...], wydanej przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w sprawie umorzenia postępowania wszczętego w dniu 30 kwietnia 2007r. na wniosek strony w przedmiocie udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju w miesiącu marcu, kwietniu i maju 2007r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podaniem z dnia 30 kwietnia 2007r. M. C. zażądał m.in. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu kwatery prywatnej w kwocie 350 zł za miesiąc marzec, 150 zł za kwiecień oraz 350 zł za miesiąc maj 2007r. Łącznie strona zażądała wypłacenia kwoty 850 zł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte powyższym wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż sprawę przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu kwatery prywatnej w powyższym okresie rozstrzygnięto już wcześniej wydaną decyzją Nr [...] z dnia [...], która następnie została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Z uwagi na to organ I instancji uznał, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju w okresie od marca do maja 2007r. jest bezprzedmiotowe. W odwołaniu M. C. wyraził niezadowolenie z powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w powołanym przepisie prawa oznacza, że brak jest któregoś elementu stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taką przeszkodą uniemożliwiającą ponowne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty jest pozostawanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, która już rozstrzygnęła daną sprawę (tożsamość sprawy). Tożsamość ta będzie istniała gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym. W takiej sytuacji postępowanie wszczęte wnioskiem strony w warunkach tożsamości sprawy administracyjnej załatwionej już poprzednio ostateczną decyzją administracyjną, należy umorzyć. Z akt sprawy wynika, że M. C. zwracał się już raz do organu I instancji o zwrot kosztów wynajmu kwatery prywatnej w okresie od marca do maja 2007r. Wniosek ten został rozpatrzony decyzją organu pomocy społecznej z dnia [...] Nr [...], która następnie została utrzymana w mocy przez Kolegium decyzją z dnia [...] Nr [...]. Wskazaną decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał M. C. pomoc na częściowe pokrycie kosztów wynajmu pokoju w kwietniu 2007r. w wysokości 200 zł i odmówił zasiłku celowego w miesiącach marcu i maju 2007r. w łącznej kwocie 700 zł. Organ administracji wskazał przy tym m.in., że pomoc społeczna ma charakter jedynie wspierający starania osób w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. M. C. został zaś objęty szeroką pomocą na inne cele: żywność, lekarstwa, odzież środki czystości. Zatem mając zabezpieczone te potrzeby, ma on możliwość dokonania opłaty za wynajem lokalu. Kolejne żądanie strony o pomoc na ten sam, skonkretyzowany cel, jakim jest opłata wynajmu kwatery prywatnej w tożsamym okresie czasu, jest w ocenie Kolegium, próbą ze strony odwołującego się, podważenia stanowiska organu zawartego w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną. W takim zaś przypadku kolejne rozważania dotyczące prawa strony do wskazanego świadczenia prowadziłyby do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych, zaś kolejna decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty zapadłaby w warunkach tożsamości sprawy administracyjnej. W takim przypadku prawidłowe było umorzenie postępowania przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. C. zarzucił jej naruszenie art. 3 ust. 1, art. 15 pkt 1 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 67 ust. 1 i 68 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdził, iż należy mu się zwrot pełnej kwoty z tytułu wynajmu pokoju za miesiące marzec, kwiecień, maj 2007r., tj. brakujących 850 zł. W ocenie skarżącego pomoc ta należy się mu obligatoryjnie. W dalszej części skargi nie zgodził się z decyzją Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] Nr [...]. Podsumowując skargę M. C. zażądał zabezpieczenia przez pomoc społeczną wszelkich jego potrzeb. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Przedmiotem osądu w badanej sprawie jest decyzja umarzająca postępowanie w przedmiocie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Umorzenie postępowania administracyjnego następuje w dwóch sytuacjach przewidzianych w art. 105 kpa, a mianowicie z powodu bezprzedmiotowości postępowania stwierdzonej przez organ oraz z powodu wycofania żądania wszczęcia postępowania przez stronę. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego; takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 1998r., sygn. akt II SA 70/1998, LEX nr 43205). Umorzenie z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialno-prawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera ona inny skutek prawny, oznacza bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy jej zawisłość w danej instancji. Z analizy akt badanej sprawy wynika, że skarżący wnioskował o pomoc społeczną w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju w okresie trzech miesięcy tj. marca, kwietnia i maja 2007r. Tymczasem decyzją z dnia [...] Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. rozpatrywał już sprawę, którą wszczął taki sam wniosek skarżącego. Wówczas, organ decyzyjny przyznał M. C. zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów wynajmu pokoju w kwietniu 2007r., natomiast odmówił wnioskowi w zakresie obejmującym pokrycie tych kosztów w miesiącu marcu oraz maju, wyjaśniając skarżącemu jednocześnie, iż pomoc społeczna ma jedynie charakter wspierający starania osób w przezwyciężaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a skarżący został już objęty szeroką pomocą w innym zakresie. Decyzja ta stała się ostateczna, a fakt, że skarżący nie zgadza się z nią nie może absolutnie prowadzić do ponownego merytorycznego załatwienia wniosku w warunkach tożsamości sprawy administracyjnej. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. (...) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 19 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Ka 2247/1998, LEX nr 44391). Wobec powyższego, tożsamy w tym względzie wniosek, wszczynający obecne postępowanie, nie mógł doprowadzić do innego jego zakończenia. Z tych przyczyn, zbędne jest ustosunkowanie się do zarzutów skargi nakierowanych na merytoryczne racje udzielenia pomocy na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.). O zwrocie kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym orzeczono na podstawie art. 250 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 3 i §18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).