IV SA/Wr 589/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...], [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata P. K. kwotę 292,80 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/10) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. art. 3, 8 ust. 1, 9, 37 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej: ustawa, oraz ogólnie powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. przyznała B. B. prawo do zasiłku stałego, w okresie od 1 lipca 2010r. do 31 sierpnia 2010r., w kwocie 223,46 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji B. B. zarzucił, iż kwota zasiłku stałego została mu bezprawnie zmniejszona o wartość zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego. Nadto, iż od 2003r. "przez świadome działanie pracownika socjalnego jest stratny na zasiłku stałym". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...].,nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ odwoławczy stwierdził, iż ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. orzekła o przyznaniu B.B. zasiłku stałego w okresie od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r., przy czym wysokość zasiłku w okresie od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. ustaliła na kwotę 232,85 zł miesięcznie. Następnie kolejnymi ostatecznymi decyzjami z dnia [...], nr [...], z dnia [...], nr [...], z dnia [...], nr [...], z dnia [...], nr [...], z dnia [...], nr [...] B. B. miał ustalane prawo do zasiłku stałego w zmieniających się kwotach na kolejne okresy do dnia 30 czerwca 2010 r. Po przeprowadzeniu, na wniosek z dnia 28 czerwca 2010 r., aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 30 czerwca 2010 r. ustalone zostało, że B. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest do dnia 31 sierpnia 2010 r. zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G. z dnia [...], nr [...]. Ustalone zostało też, że B. B. decyzją z dnia [...], nr [...] został przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 100,54 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 lipca 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. oraz że pobiera on do dnia 31 sierpnia 2010 r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Na podstawie powyższego organ pierwszej instancji ustalił, że B. B. dysponuje własnym dochodem w wysokości 253,54 zł, a następnie wydał zaskarżoną decyzję. B. B. jest pełnoletnią osobą, samotnie gospodarującą i jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2010 r., co wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G.z dnia [...], nr [...]. Na dochód B. B. składają się: 1) dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...], nr [...] w wysokości 100,54 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 lipca 2010r. do dnia 31 grudnia 2010 r. ( wcześniej w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2010 r. kwota dodatku mieszkaniowego wynosiła 86,64 zł); 2) zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł przyznany decyzją z dnia [...], nr [...], na okres od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2010r. dało w lipcu i sierpniu 2010r. łącznie kwotę 253,54 zł. Na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, w której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej'. Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Całkowitą niezdolnością do pracy, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy, jest legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności. W sprawie niniejszej odwołujący się zakwestionował możliwość uwzględnienia w jego dochodzie dochodu wynikającego z przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z przywołanych już wyżej przepisów, dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia. Wśród tych obciążeń i świadczeń ustawodawca nie wymienił dodatku mieszkaniowego, ani zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem wbrew wątpliwościom odwołującego się organ do spraw pomocy społecznej obowiązany jest potraktować taki przychód jako składnik dochodu - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 646/05, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 475/08. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji i kwotę zasiłku pielęgnacyjnego, i kwotę dodatku mieszkaniowego uwzględnił co do zasady w dochodzie odwołującego się. Skoro jego dochód wynosi 253,54 to zasiłek stały wynosi 223,46 zł, jako różnica między kryterium dochodowym a dochodem. Przepis art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraźnie w taki właśnie sposób określa wysokość zasiłku stałego i organ pomocy społecznej nie może tego sposobu obliczenia zasiłku zmienić, czy to na korzyść świadczeniobiorcy, czy to na jego niekorzyść. Stąd też organ pierwszej instancji zasadnie wyliczył zasiłek stały w takiej właśnie kwocie. Na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Uzyskanie przez B. B. dodatku mieszkaniowego w wyższej niż dotychczasowa kwota tego dodatku jest zmianą jego sytuacji dochodowej. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji uwzględniając tę zmienioną sytuację dochodową orzekł o wysokości zasiłku stałego w okresie lipca i sierpnia 2010 r. Jakkolwiek z literalnego brzmienia zaskarżonej decyzji mogłoby wynikać, iż organ pierwszej instancji przyznał w wymienionym okresie B. B. zasiłek stały, to jednak z brzmienia pierwszej decyzji z dnia 10 września 2007 r. oraz kolejnych decyzji wynika niespornie, że tą decyzją ustalona została jedynie wysokość zasiłku stałego, którego kwota ulegała kolejnym zmianom z uwagi na zmieniającą się kwotę dochodu B. B. wynikającą z decyzji o dodatku mieszkaniowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. B. zarzucał i wywodził podobnie jak w odwołaniu. Nadto podniósł, że od stycznia 2010 r. weszła w życie istotna zmiana dotycząca świadczeń pielęgnacyjnych: "przy ustalaniu uprawnień do świadczeń nie obowiązuje już kryterium dochodowe". Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów już wcześniej przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd Administracyjny bowiem kontroluje jedynie legalność zaskarżonych decyzji administracyjnych rozumianą jako ich zgodność z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a decyzja kwestionowana przez skarżącego, jak i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269); art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W sytuacji skarżącego występuje okoliczność z art. 7 pkt 5 ustawy. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o : 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis art. 8 ust. 4 ustawy natomiast wyłącza z dochodu ustalonego stosownie do ust. 3: 1) jednorazowe pieniężne świadczenie socjalne, 2) zasiłek celowy, 3) pomoc materialną mającą charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawaną na podstawie przepisów o systemie oświaty, 4) wartość świadczeń w naturze, 5) świadczenie przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że skarżący – samotnie gospodarujący, zaliczany do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2010r. (orzeczenie nr [...] z dnia [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G.) uzyskał dochód składający się z dodatku mieszkaniowego 100,54 zł miesięcznie, przyznanego mu w okresie od 1 lipca 2010r. do 31 grudnia 2010r., oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł przyznanego od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2010r. W lipcu i sierpniu skarżący uzyskał zatem dochód wynoszący 253,54 zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że oba te świadczenia tworzą dochód – przepis bowiem art. 8 ust. 4 ustawy świadczeń tych nie wyłączył, a wbrew temu, co przedstawił skarżący zasady ustalania dochodu nie uległy zmianie w 2010r. Wysokość zasiłku stałego wylicza się natomiast na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, według którego ustala się go w przypadku osoby samotnie gospodarującej jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (477 zł) a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Różnica między wskazanym kryterium, wynikającym z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, a dochodem w kwocie 253,54 zł wynosi 223,46 zł – została więc przez administracyjne organy orzekające wyliczona prawidłowo. W istocie rzeczy to jedynie było przedmiotem sporu między skarżącym a administracyjnymi organami orzekającymi, a skoro – zdaniem Sądu, stanowisko tych organów w sprawie nie budzi wątpliwości należało uznać, że skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Wprawdzie w podstawach prawnych obu decyzji powołano przepis art. 106 ust. 5 ustawy, stanowiący podstawę prawną zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, jednakże mimo rozstrzygnięcia zawartego w osnowie obu orzeczeń ("przyznaje zasiłek" a nie zmienia decyzję w określony sposób) nie można uznać tej nieprawidłowości za naruszenie prawa wiodące do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wynagrodzenie adwokata oparto natomiast na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).