IV SA/Wr 589/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 lipca 2023 r. nr SKO 4103/738/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. P. G. (dalej: strona, skarżący) wniósł o przyznanie dodatku elektrycznego. We wniosku, jako główne źródło ogrzewania, zaznaczył ogrzewanie elektryczne. Wskazał, że jego miejscem zamieszkania jest N. (gmina S.). Decyzją Burmistrza Stronia Śląskiego (dalej: organ pierwszej instancji) odmówiono stronie przyznania wnioskowanego dodatku. W toku postępowania ustalono, że na wskazaną we wniosku nieruchomość nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nieruchomość zgłoszono jako niezamieszkałą, a w urzędzie miejskim w Stroniu Śląskim strona zadeklarowała [...] adres zamieszkania. Wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczących okoliczności mających wpływ na prawo do pobierania dodatku elektrycznego strona nie odebrała. Podczas rozmowy telefonicznej podała, że nie zdążyła odebrać korespondencji i poinformowała, że zamieszkuje trochę w S. i trochę we W. W oparciu o powyższe organ pierwszej instancji stwierdził, że podany we wniosku adres nie jest miejscem zamieszkania strony, wobec czego odmówił przyznania dodatku elektrycznego. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium) - po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że dla ustalenia miejsca zamieszkania i gospodarowania strony konieczne będzie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji po raz drugi odmówił stronie wnioskowanego dodatku. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że strona nie zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem. W drzwiach pozostawiono informację o wizycie pracownika socjalnego. Widoczne też było inne awizo, pozostawione najprawdopodobniej przez listonosza. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od sąsiada, strona pracuje we W. i nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, ale przebywa tam weekendowo. Nadto z pisma strony, doręczonego organowi już po wydaniu pierwszej decyzji w sprawie wynika, że na stałe zamieszkuje ona we W. Nieruchomość w N. została zgłoszona jako niezamieszkała, gdyż uchwałą rady miejskiej wprowadzono bardzo niefortunną - zdaniem strony - kategorię "nieruchomości niezamieszkałej" w miejsce wcześniej obowiązującej kategorii "domek letniskowy lub inna nieruchomość wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe". Poza tym, strona dołączyła deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w których - jako miejsce zamieszkania i adres do korespondencji - podała adres [...] oraz faktury za energię elektryczną, gdzie - jako adres do korespondencji - również widnieje adres [...]. Z tych powodów organ pierwszej instancji ponownie przyjął, że strona nie zamieszkuje w N. i odmówił przyznania wnioskowanego dodatku. Kolegium - rozpoznając odwołanie - utrzymało w mocy ww. decyzję. Stwierdziło, że strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem i przebywa tam tylko weekendowo, a we wniosku o dodatek elektryczny podała [...] adres do korespondencji. Zdaniem SKO, przeprowadzony wywiad środowiskowy, dokumentacja w sprawie oraz wyjaśnienia strony potwierdzają, że N. nie jest jej miejscem zamieszkania, zatem brak było podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku. W skardze na decyzję Kolegium skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy z 7 dnia października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 269 ze zm. - dalej: ustawa o dodatku elektrycznym, u.d.e.) i wniósł o uchylenie decyzji. Wskazał, że spełnił warunki otrzymania dodatku elektrycznego, tj. zgłosił źródła ogrzewania w CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r., złożył wniosek do właściwego organu, a także jest właścicielem wskazanej we wniosku nieruchomości i opłaca z tego tytułu podatek od nieruchomości, opłaty za odpady komunalne i ścieki oraz faktury za energię elektryczną. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie skarżący oświadczył, że pod spornym w sprawie adresem przebywa sporadycznie, niemniej opłaca wszelkie rachunki z tym mieszkaniem związane. Podał, że wprawdzie jego interesy życiowe są zasadniczo związane z W., gdzie zamieszkuje, jednak – jego zdaniem – pozostaje to bez znaczenia dla wyniku sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o dodatku elektrycznym. Stosownie do art. 27 ust. 1 tej ustawy, dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) - art. 27 ust. 3 u.d.e. Wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 31 ust. 1 u.d.e.). Zgodnie z treścią art. 32 u.d.e., wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 1). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2. Przepis art. 34 ust. 2 stosuje się (ust. 2). Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 3). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (ust. 4). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, lub uniemożliwienie jego przeprowadzenia, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku elektrycznego (ust. 5). Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy prawidłowo ustaliły, że podany we wniosku adres nie stanowi miejsca zamieszkania skarżącego, gdyż - jak wynika z omawianych przepisów - aby dodatek elektryczny mógł zostać przyznany, wnioskodawca musi zamieszkiwać oraz gospodarować w budynku (lokalu), w którym znajduje się główne źródło ogrzewania. Przepisy ustawy o dodatku elektrycznym nie precyzują, jak należy rozumieć pojęcie zamieszkiwania. Oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie trzeba mieć zatem na względzie poglądy piśmiennictwa i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. Należy tym samym uwzględnić treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm. - dalej: k.c.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności: zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 k.c., jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Co istotne, można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.). Reasumując, konieczną przesłanką do otrzymania dodatku elektrycznego jest zamieszkiwanie i gospodarowanie w lokalu w podanym wyżej znaczeniu. W ocenie Sądu, w sprawie wykazano w sposób wystarczający, że skarżący nie zamieszkuje i nie gospodaruje we wskazanym we wniosku lokalu w N. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że skarżący faktycznie nie mieszka pod podanym we wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego adresem. Przede wszystkim, wymieniona przez skarżącego we wniosku nieruchomość została zgłoszona w urzędzie miejskim jako niezamieszkała. W toku sprawy skarżący przedstawił deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w których - jako miejsce zamieszkania i adres do korespondencji - podał adres [...]. Również dołączone do akt sprawy faktury za energię elektryczną i ścieki oraz decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2023 doręczane były skarżącemu na adres [...]. Ten sam adres podano we wniosku o przyznanie dodatku. Nadto, w wyniku przeprowadzonego w trybie art. 32 u.d.e. wywiadu środowiskowego, ustalono - m.in. na podstawie informacji pozyskanych od sąsiada - że skarżący pracuje we W. i nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, ale przebywa tam jedynie weekendowo. Podkreślenia wymaga, że - w piśmie z 28 lutego 2023 r. - skarżący wskazał dwa miejsca zamieszkania: we W. oraz N., przy czym - jako miejsce zameldowania i adres korespondencyjny - podał adres [...]. Podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu pierwszej instancji także stwierdził, że zamieszkuje "trochę tu i tu". Na rozprawie oświadczył, że pod spornym w sprawie adresem przebywa sporadycznie, niemniej opłaca wszelkie rachunki z tym mieszkaniem związane. Podał, że wprawdzie jego interesy życiowe są zasadniczo związane z W., gdzie zamieszkuje, jednak - jego zdaniem - pozostaje to bez znaczenia dla wyniku sprawy. W tych okolicznościach sprawy ustalenia organów oraz oparte na nich wnioski w zakresie spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie dodatku elektrycznego - w ocenie Sądu - należy uznać za prawidłowe. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż pod podanym we wniosku adresem skarżący faktycznie nie zamieszkuje i nie prowadzi tam gospodarstwa domowego. Tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 27 ust. 1 w zw. z ust. 3 u.d.e. Na powyższą ocenę nie mogły mieć wpływu twierdzenia skarżącego zawarte w oświadczeniach złożonych w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze. Sąd nie neguje, że skarżący jest właścicielem nieruchomości w N. i opłaca wszelkie rachunki oraz podatki związane z tą nieruchomością. Jednakże sam fakt posiadania prawa własności oraz sporadycznego przebywania w danym lokalu - na co wskazują informacje pozyskane od sąsiada skarżącego podczas wywiadu środowiskowego i co zresztą przyznał sam skarżący na rozprawie - nie oznacza jeszcze, w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów, zamieszkiwania i prowadzenia w nim gospodarstwa domowego. Koniecznym warunkiem przyznania omawianego świadczenia jest ustalenie, że z danym adresem zamieszkania wiąże się tzw. centrum życiowe danej osoby, czyli że jest to miejsce, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Wskazana okoliczność w badanej sprawie nie została wykazana. Końcowo, w odniesieniu do twierdzeń skarżącego, że posiada on dwa miejsca zamieszkania, należy przypomnieć, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.), a ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że faktycznym centrum aktywności życiowej skarżącego (jego miejscem zamieszkania) nie jest N., lecz W. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) oddalił skargę w całości.